Το πολύνεκρο εργατικό δυστύχημα στο εργοστάσιο Βιολάντα στα Τρίκαλα έχει προκαλέσει σοκ στην ελληνική κοινωνία. Ο βίαιος θάνατος των Ελένη Κατσαρού, Σταυρούλας Μπουκουβάλα, Αναστασία Νάσιου, Βασιλικής Σκαμπαρδώνη και Αγάπης Μπουνόβα, των εργατριών της νυχτερινής βάρδιας, θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τις συνθήκες ασφάλειας στους χώρους δουλειάς, τις προτεραιότητες της πολιτικής, την καθημερινότητα των εργαζομένων, την έμφυλη διάσταση των ανισοτήτων, την ορατότητα που έχουν στο δημόσιο διάλογο κοινωνικές κατηγορίες όπως οι βιομηχανικές εργάτριες.
Ας σταθούμε σε 5 βασικά ζητήματα που αναδεικνύει το εργατικό δυστύχημα στη Βιολάντα:
- Οι συνθήκες ασφαλείας στο εργοστάσιο
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επίσημο πόρισμα για τα αίτια της τραγωδίας. Το πιο πιθανό σενάριο είναι η τρομακτική έκρηξη να οφείλεται σε διαρροή προπάνιου. Σε κάθε περίπτωση, μια τόσο σφοδρή έκρηξη δείχνει ότι τα μέτρα ασφαλείας στο εργοστάσιο είτε ήταν απολύτως ανεπαρκή είτε δεν τηρούνταν. Σε ένα τέτοιο δυστύχημα δεν υπάρχει «η κακιά η ώρα». Η τραγωδία της Βιολάντα δείχνει επίσης ότι οι εποπτικές αρχές δεν εκπλήρωσαν την αποστολή τους. Δικαιοσύνη για τις εργάτριες της Βιολάντα δεν σημαίνει μόνο να χυθεί άπλετο φως στα αίτια του δυστυχήματος. Σημαίνει επίσης να επανεξεταστούν οι κανονισμοί ασφάλειας και η (επι)τήρησή τους.
- Η αύξηση των θανατηφόρων εργατικών δυστυχημάτων.
Το 2022 καταγράφηκαν 104 θάνατοι από εργατικά δυστυχήματα, το 2023 ο αριθμός αυξήθηκε στους 179, το 2024 διαμορφώθηκε στους 149, ενώ το 2025 ανήλθε στους 201. Πρόκειται για έναν σχεδόν διπλασιασμό μέσα σε μόλις τρία χρόνια, όπως επισημαίνει η Αλεξάνδρα Κλειδαρά στο ρεπορτάζ της στο Dnews. Εν προκειμένω, οι αριθμοί πιστοποιούν τη ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας στους χώρους εργασίας. Η τραγωδία στη Βιολάντα δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στην ανακοίνωσή της με την οποία καλεί σε απεργία στις 3 Φλεβάρη, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργατοτεχνιτών και Υπαλλήλων Γάλακτος Τροφίμων και Ποτών αναφέρει ότι «η έλλειψη των αναγκαίων μέτρων ασφάλειας και υγείας, η αποψίλωση των ελεγκτικών μηχανισμών και η ανυπαρξία ελέγχων από τις αρμόδιες κρατικές αρχές, είναι οι αιτίες και για το έγκλημα στο εργοστάσιο Βιολάντα». Αυτές οι τρεις αιτίες μπορούν να εξηγήσουν συνολικά την αλματώδη άνοδο των θανατηφόρων εργατικών δυστυχημάτων.
- Οι ευθύνες της κυβέρνησης.
Και μόνο η μεγάλη αύξηση των θανάτων στους χώρους δουλειάς αναδεικνύει τις πολύ σοβαρές ευθύνες της κυβέρνησης. Αλλά οι ευθύνες αυτές γίνονται ακόμα μεγαλύτερες από το ότι έπρεπε να θρηνήσουμε τις πέντε εργάτριες για να ανοίξει το ζήτημα των συνθηκών ασφάλειας στους χώρους δουλειάς. Η λαλίστατη κατά τα άλλα κυβέρνηση πολύ σπάνια αναφέρεται σε αυτό το κρίσιμο για τις ζωές των εργαζομένων θέμα. Στην πράξη, η κυβέρνηση όχι μόνο δεν παίρνει μέρα για την τήρηση και επιτήρηση των κανονισμών ασφαλείας, αλλά έχει προχωρήσει στην αποψίλωση των ελεγκτικών μηχανισμών. Επιπλέον, μέτρα όπως το 13ωρο οδηγούν στην υπέρμετρη καταπόνηση των εργαζομένων η οποία συνεπάγεται μείωση της προσοχής στους κανόνες ασφαλείας.
- Γυναίκες κι εργάτριες
Διαβάζουμε ότι οι εργάτριες στη Βιολάντα προτιμούσαν την πολύ δύσκολη νυχτερινή βάρδια για να μπορούν το πρωί να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους για τα παιδιά τους. Σε αυτήν τη διπλή ταυτότητα (γυναίκα/εργάτρια) συμπυκνώνεται η έμφυλη διάσταση των ανισοτήτων: Οι γυναίκες κάνουν όχι μόνο την πιο επίπονη (και επικίνδυνη όπως αποδείχτηκε) βραδινή βάρδια, αλλά επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος των βαρών της γονικής μέριμνας. Ταυτόχρονα, τίθεται εκ νέου με τον πιο τραγικό τρόπο η ελλιπής κρατική μέριμνα για τις εργαζόμενες μητέρες.
- Οι «αόρατες»
Ας αναρωτηθούμε πόσες φορές απασχόλησαν την πολιτική ζωή συνθήκες ασφαλείας στους χώρους εργασίας; Πόσο έχουν συζητηθεί τα προβλήματα των «εργατριών της νυχτερινής βάρδιας»; Πόσες φορές έχουν συζητηθεί αυτά τα θέματα στη Βουλή και πόσα σχετικά ρεπορτάζ έχουν δημοσιευτεί; Πόσο ορατός είναι ο κόσμος της εργασίας και ειδικά οι εργάτριες στο δημόσιο διάλογο;
Εντέλει, το κύριο ερώτημα που θέτει η τραγωδία της Βιολάντα είναι πόσο μετράνε οι ζωές των εργατριών.
