Πίσω από τους αριθμούς των Βάσεων 2026 κρύβεται μια «σκοτεινή» εικόνα, που ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). Παρά το γεγονός ότι 63.609 υποψήφιοι κατάφεραν να εισαχθούν στα πανεπιστήμια, τα στοιχεία δείχνουν ότι 11.026 θέσεις στα ΑΕΙ παρέμειναν κενές, δημιουργώντας ένα έντονο παράδοξο που την ίδια στιγμή που αρκετοί μαθητές δεν κατάφεραν να διεκδικήσουν μια θέση, χιλιάδες διαθέσιμες θέσεις δεν καλύφθηκαν. Και το ποσοστό αυτό αγγίζει το 15,85% τονίζει στο Dnews o Φυσικός και Εκπαιδευτικός Αναλυτής, Αργύρης Μυστακίδης.
Από το σύνολο των υποψηφίων, οι 81.290 (84,2%) προέρχονται από ΓΕΛ και οι 15.229 (15,8%) από ΕΠΑΛ. Μέσα στην κατηγορία ΓΕΛ, οι 75.109 (92,4%) εξετάστηκαν φέτος για πρώτη φορά, ενώ 6.181 (7,6%) είναι υποψήφιοι του 2025 και 2024, που δεν επανεξετάστηκαν αλλά κατέθεσαν μηχανογραφικό βάσει της προηγούμενης βαθμολογίας τους. Η αντίστοιχη εικόνα στα ΕΠΑΛ δείχνει 13.923 (91,4%) φετινούς εξεταζόμενους και 1.306 (8,6%) παλαιότερους υποψηφίους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αξίζει της προσοχής ότι από τους 75.109 φετινούς υποψηφίους ΓΕΛ, μόνο οι 54.403 (72,4%) κατέθεσαν τελικά μηχανογραφικό. Οι υπόλοιποι 20.706, δηλαδή πάνω από 1 στους 4 μαθητές που κάθισαν στις εξετάσεις, δεν προχώρησαν καν σε δήλωση προτίμησης. Στα ΕΠΑΛ η αναλογία επιδεινώνεται: από τους 13.923 εξεταζόμενους, μόνο 8.703 (62,5%) κατέθεσαν μηχανογραφικό — 5.220 μαθητές, σχεδόν 4 στους 10, έμειναν εκτός διαδικασίας.
Η ΕΒΕ «φρενάρει» την δυνατότητα υποβολής Μηχανογραφικού
Όπως εξηγεί ο κ. Μυστακίδης «ο κύριος πιθανός λόγος του μεγάλου αριθμού υποψηφίων που δεν κατέθεσαν μηχανογραφικό είναι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). Η θεσμοθετημένη δηλαδή από το 2021 απαίτηση ενός ελάχιστου σταθμισμένου (μέσω συντελεστή που κυμαίνεται από 0,8 έως 1,2) μέσου όρου που αποκλείει ένα σημαντικότατο ποσοστό υποψηφίων από τη δυνατότητα διεκδίκησης κάποιας πανεπιστημιακής θέσης Το αποτέλεσμα είναι ένας μαθητικός πληθυσμός που εξετάστηκε αλλά ουσιαστικά αποκλείστηκε πριν καν ανοίξει το μηχανογραφικό.
Για όσους ξεπέρασαν αυτό το πρώτο εμπόδιο, η δεύτερη διαδρομή είναι πιο ευνοϊκή, αλλά αρκετά άνιση ανάμεσα στους δύο τύπους Λυκείων. Από τους 54.403 υποψηφίους ΓΕΛ με μηχανογραφικό, οι 53.028 (97,5%) πέτυχαν εισαγωγή, ποσοστό σχεδόν καθολικό. Από τους 8.703 υποψηφίους ΕΠΑΛ, πέτυχαν οι 5.503 (63,2%), απόσταση 34 περίπου ποσοστιαίων μονάδων από το αντίστοιχο ποσοστό επιτυχίας των ΓΕΛ. Παράλληλα, και οι δύο παλαιότερες κατηγορίες («μόνο μηχανογραφικό») έδειξαν αντίστοιχη δυναμική με 4.411 επιτυχόντες στους 6.181 υποψηφίους ΓΕΛ (71,4%), έναντι 667 σε 1.306 υποψηφίους ΕΠΑΛ (51,1%).
Μετρημένο όμως επί του συνόλου των αρχικών υποψηφίων κάθε κατηγορίας, και όχι μόνο επί εκείνων που κατέθεσαν μηχανογραφικό, η εικόνα αλλάζει σημαντικά καθώς προκύπτει 70,6% τελική επιτυχία για τους μαθητές ΓΕΛ, έναντι μόλις 40,5% για τους μαθητές ΕΠΑΛ. Μια δεύτερη, εξίσου αποκαλυπτική όψη του συστήματος αφορά τις κενές θέσεις, δηλαδή θέσεις που προσφέρθηκαν αλλά δεν καλύφθηκαν από κανέναν υποψήφιο.»
Συνεχίζοντας την ανάλυσή του ο κ. Μυστακίδης εξηγεί μέσω του Dnews τον καταλυτικό ρόλο της ΕΒΕ στο να υπάρχουν τόσες πολλές κενές θέσεις στα ΑΕΙ την ίδια ώρα που οι υποψήφιοι στερούνται το δικαίωμα να τις διεκδικήσουν. «Από τις 69.555 συνολικές θέσεις (κατόπιν μεταφοράς), οι 11.026 (15,85%) παρέμειναν αδιάθετες. Η κατανομή τους όμως είναι εξαιρετικά ανομοιογενής. Στα ΓΕΛ Ημερήσια, όπου συγκεντρώνεται ο κύριος όγκος θέσεων (62.731), το ποσοστό κενών διαμορφώνεται στο 15,54%, μέτριο ως ποσοστό, αλλά τεράστιο σε απόλυτο αριθμό (9.747 θέσεις). Στα ΕΠΑΛ Ημερήσια, αντίθετα, το ποσοστό κενών είναι το χαμηλότερο όλων, μόλις 6,71% . Η εικόνα αυτή, σε συνδυασμό με τα προηγούμενα δεδομένα περί αποκλεισμού λόγω ΕΒΕ, συνθέτει ένα παράδοξο. Το σύστημα ταυτόχρονα αποκλείει υποψηφίους με αξιοπρεπείς επιδόσεις από θέσεις που θα ήθελαν να διεκδικήσουν, ενώ παραμένουν αδιάθετες χιλιάδες θέσεις που κανείς δεν διεκδίκησε διότι δεν του δόθηκε ποτέ η δυνατότητα.»
Μάλιστα όπως τονίζει εμφατικά «είναι καιρός, λοιπόν, να υπάρξει άμεσος εξ ορθολογισμός του μέτρου τη ΕΒΕ, ώστε να μην αποκλείεται το δικαίωμα διεκδίκησης θέσης σε υποψηφίους που κατά τα άλλα φέρνουν αξιοπρεπέστατες επιδόσεις και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μη επαρκείς γνωστικά για φοίτηση. Η αποκατάσταση της λογικής είναι επιτακτικό ζητούμενο.»
Βάσεις 2026:Ο χάρτης των κενών θέσεων στα ΑΕΙ – Ποια πανεπιστήμια έμειναν με άδεια αμφιθέατρα
| Πανεπιστήμιο | Κενές θέσεις | Ποσοστό κενών |
|---|---|---|
| Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων | 1.047 | 27,2% |
| ΕΚΠΑ | 1.029 | 18,4% |
| Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας | 984 | 27,4% |
| Πανεπιστήμιο Πατρών | 787 | 16,4% |
| ΑΠΘ | 751 | 15,1% |
| Πανεπιστήμιο Κρήτης | 662 | 27,9% |
| Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας | 619 | 14,1% |
| Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής | 615 | 17,0% |
| Πανεπιστήμιο Αιγαίου | 581 | 19,1% |
| Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου | 552 | 18,1% |
| Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης | 514 | 10,6% |
| Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού | 477 | 44,8% |
| Ιόνιο Πανεπιστήμιο | 219 | 17,0% |
| Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο | 189 | 12,3% |
| Πολυτεχνείο Κρήτης | 161 | 24,8% |
| Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών | 116 | 13,4% |
| ΣΜΥΝ | 103 | 58,9% |
| ΑΣΠΑΙΤΕ | 97 | 59,9% |
| Πανεπιστήμιο Μακεδονίας | 57 | 3,9% |
| Σχολή Ναυτικών Δοκίμων | 43 | 43,4% |
| Παιδαγωγική Ακαδημία Κρήτης | 40 | 100% |
| Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθήνας | 38 | 97,4% |
| Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) | 35 | 3,4% |
| Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος | 23 | 0,8% |
Βάσεις 2026: Τα τμήματα που «άδειασαν»
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Τμήμα Διοίκησης Τουρισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, το οποίο διέθετε 289 θέσεις, αλλά τελικά εισήχθησαν μόλις 51 φοιτητές. Οι 238 κενές θέσεις σημαίνουν ότι καλύφθηκε μόλις το 18% των διαθέσιμων θέσεων. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η περίπτωση του Τμήματος Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής Ιωαννίνων. Παρότι η πληροφορική θεωρείται ένας από τους κλάδους με υψηλές επαγγελματικές προοπτικές, το τμήμα είχε σημαντικές απώλειες: από τις 210 θέσεις, καλύφθηκαν μόλις οι 36, αφήνοντας 174 κενές θέσεις και πληρότητα μόλις 17%. Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και σε τμήματα που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν δυσκολίες προσέλκυσης φοιτητών. Το Τμήμα Αμπελουργίας και Οινολογίας Δράμας είχε 176 διαθέσιμες θέσεις, αλλά μόλις 12 επιτυχόντες, με αποτέλεσμα 164 κενές θέσεις και πληρότητα μόλις 7%. Στα Μαθηματικά Σάμου, η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική: από τις 150 θέσεις καλύφθηκαν μόλις 4, δηλαδή η πληρότητα διαμορφώθηκε στο εξαιρετικά χαμηλό 3%.
| Τμήμα | Θέσεις | Επιτυχόντες | Κενές Θέσεις | Πληρότητα |
|---|---|---|---|---|
| Σχολή Μηχανικών (ΑΕΝ) | 527 | 155 | 372 | 29% |
| Διοίκησης Τουρισμού (ΠΑΔΑ) | 289 | 51 | 238 | 18% |
| Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής (Ιωάννινα) | 210 | 36 | 174 | 17% |
| Αμπελουργίας & Οινολογίας (Δράμα) | 176 | 12 | 164 | 7% |
| Οικονομικών Επιστημών (Ρέθυμνο) | 231 | 67 | 164 | 29% |
| Γεωπονίας (Φλώρινα) | 175 | 19 | 156 | 11% |
| Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής (Πάτρα) | 199 | 43 | 156 | 22% |
| Μαθηματικών (Σάμος) | 150 | 4 | 146 | 3% |
| Μαθηματικών (Ιωαννίνων) | 242 | 96 | 146 | 40% |
| Πληροφορικής (Καστοριά) | 214 | 74 | 140 | 35% |
Το «σκληρό» πρόσωπο της ΕΒΕ και η ανάγκη για αλλαγές
Οι Βάσεις 2026 δείχνουν ότι η συζήτηση για την ΕΒΕ δεν έχει ολοκληρωθεί. Για έκτη συνεχή χρονιά υπάρχουν υποψήφιοι που αποκλείστηκαν πριν ακόμη φτάσουν στη διαδικασία των επιλογών. Υπάρχουν τμήματα που δεν κατάφεραν να καλύψουν τις διαθέσιμες θέσεις τους. Υπάρχουν πανεπιστήμια, κυρίως στην περιφέρεια, που καλούνται να οργανώσουν τη λειτουργία τους με μικρότερο αριθμό φοιτητών, γεγονός που επηρεάζει τη δυναμική και τις προοπτικές τους. Η πρόκληση για την Πολιτεία είναι να διαμορφώσει ένα σύστημα όπου η ΕΒΕ θα λειτουργεί ως εργαλείο αναβάθμισης της εκπαίδευσης και όχι ως παράγοντας που ενισχύει ανισορροπίες στον πανεπιστημιακό χάρτη της χώρας.
