Οι Βάσεις Εισαγωγής έδειξαν πως για ακόμη μια χρονιά οι Φιλολογικές Σχολές βρίσκονται σε «ελεύθερη πτώση». Πρόκειται για τάση που καταγράφεται σταθερά τα τελευταία χρόνια και φέτος αποτυπώνεται τόσο στις χαμηλότερες βάσεις εισαγωγής όσο και στη μειωμένη προτίμηση των υποψηφίων στα μηχανογραφικά δελτία. Το φαινόμενο δεν αποτελεί μια πρόσκαιρη συγκυρία, αλλά αποτέλεσμα βαθύτερων κοινωνικών, οικονομικών και εκπαιδευτικών αλλαγών εξηγεί στο Dnews η Πέννυ Γρίβα Φιλόλογος – Συγγραφέας εκ. Upbility.
Κεντρικός παράγοντας της υποχώρησης των Φιλολογικών Τμημάτων είναι η περιορισμένη επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων. Η μείωση των μόνιμων διορισμών στη δημόσια εκπαίδευση, σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό αποφοίτων και τον έντονο ανταγωνισμό για περιορισμένες θέσεις εργασίας, δημιουργεί αβεβαιότητα στους νέους που καλούνται να επιλέξουν σπουδές με σαφέστερες επαγγελματικές προοπτικές.
Την ίδια στιγμή, η αγορά εργασίας αλλάζει και στρέφει το ενδιαφέρον των υποψηφίων προς κλάδους που συνδέονται με την τεχνολογία, την πληροφορική, την οικονομία και τις θετικές επιστήμες. Η ψηφιακή εποχή έχει ενισχύσει την αντίληψη ότι τα συγκεκριμένα επαγγέλματα προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, με αποτέλεσμα οι ανθρωπιστικές σπουδές να θεωρούνται από αρκετούς μαθητές και οικογένειες ως επιλογές με περιορισμένες δυνατότητες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Σημαντικό ρόλο παίζει και η κοινωνική αντίληψη για την αξία των ανθρωπιστικών επιστημών. Η αυξανόμενη έμφαση στην άμεση οικονομική απόδοση ενός πτυχίου έχει οδηγήσει πολλούς υποψηφίους να αξιολογούν τις σχολές κυρίως με βάση την επαγγελματική τους προοπτική. Έτσι, η Φιλολογία συχνά αντιμετωπίζεται ως μια επιλογή που οδηγεί κυρίως στην εκπαίδευση, έναν χώρο όπου οι ευκαιρίες διορισμού έχουν περιοριστεί. Ωστόσο, οι ανθρωπιστικές σπουδές εξακολουθούν να προσφέρουν σημαντικές δεξιότητες για τη σύγχρονη κοινωνία. Η φιλολογική παιδεία καλλιεργεί την κριτική σκέψη, τη γλωσσική επάρκεια, την ικανότητα επικοινωνίας, την ανάλυση και την πολιτισμική κατανόηση, στοιχεία που παραμένουν πολύτιμα σε πολλούς επαγγελματικούς τομείς.Παράλληλα, οι ίδιες οι Φιλολογικές Σχολές καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις. Η σύνδεση των προγραμμάτων σπουδών με τις ψηφιακές ανθρωπιστικές επιστήμες, την επιμέλεια και παραγωγή περιεχομένου, τη μετάφραση, την επικοινωνία, τον πολιτισμό και τις νέες τεχνολογίες θα μπορούσε να διευρύνει τις επαγγελματικές διεξόδους των αποφοίτων και να ενισχύσει την ελκυστικότητα των σπουδών» τονίζει η κα Γρίβα.
Η συνεχιζόμενη πτώση των Φιλολογικών Σχολών στις βάσεις αντανακλά τη γενικότερη μεταβολή των κοινωνικών προτεραιοτήτων και τη στροφή προς επαγγέλματα που θεωρούνται πιο ασφαλή σε ένα μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον. «Η πρόκληση για το μέλλον είναι διπλή, αφενός η αναβάθμιση των προγραμμάτων σπουδών ώστε να ανταποκρίνονται στις νέες ανάγκες και αφετέρου η ανάδειξη της διαχρονικής αξίας των ανθρωπιστικών επιστημών στην εκπαίδευση και την κοινωνία» καταλήγει εμφατικά η κα Γρίβα.
Προβληματική η κατάσταση και στα τμήματα Μαθηματικών και Φυσικής
Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στις λοιπές καθηγητικές Σχολές όπως τα τμήματα Φυσικής και Μαθηματικών. Όπως εξηγεί ο μαθηματικός και εκπαιδευτικός αναλυτής, δημιουργός του Paideianet.com Γιάννης Ζαμπέλης «2.218 θέσεις σε καθηγητικές σχολές μένουν κενές που μεταφράζεται σε πάνω από 1 στις 3. Η μεγάλη έκπληξη είναι ότι τα Μαθηματικά και η Φυσική έχουν χειρότερα ποσοστά κενών (55-56%) από τα Φιλολογικά (37-44%). Και αυτό, ενώ οι Βάσεις τους ανέβηκαν κατά 700 μόρια.»
Όπως εξηγεί «οι υποψήφιοι αποστρέφονται τις καθηγητικές σχολές σε όλο το φάσμα, τόσο στις θετικές όσο και στις ανθρωπιστικές. Η αποστροφή, ωστόσο, εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε ομάδα. Στα Μαθηματικά και τη Φυσική, η αποστροφή κρύβεται πίσω από μια τεχνητή άνοδο βάσεων. Οι βαθμολογίες στη Φυσική ήταν πολύ υψηλότερες φέτος, ανεβάζοντας μηχανικά τα μόρια. Αλλά οι υποψήφιοι με αυτά τα μόρια επιλέγουν Πολυτεχνικές, Πληροφορικές και Ιατρικές — όχι Μαθηματικά και Φυσική. Αποτέλεσμα: 55-56% κενές θέσεις, τα υψηλότερα ποσοστά σε ολόκληρο τον πίνακα. Στη Χημεία και τη Βιολογία, η πλήρης κάλυψη (0% κενά) δεν αντανακλά ενδιαφέρον για τη διδασκαλία, αλλά τη μηχανική του συστήματος: χιλιάδες υποψήφιοι του 3ου Πεδίου δηλώνουν Χημεία και Βιολογία ως εναλλακτική μετά τις Ιατρικές. Γεμίζουν, αλλά όχι από μελλοντικούς καθηγητές. Στα Φιλολογικά, η αποστροφή είναι εμφανής και σε βάσεις και σε κενά. Οι βάσεις πέφτουν συνεχώς (ΜΟ −190 μόρια σε Φιλοσοφία-Ιστορία), ενώ τα κενά κυμαίνονται από 37% ως 44%. Μόνο η Φιλολογία ΑΠΘ (+1.160) αποτέλεσε εξαίρεση. Το συμπέρασμα είναι ανησυχητικό. 2.218 θέσεις σε καθηγητικές σχολές — πάνω από 1 στις 3 — μένουν ακάλυπτες. Σε μια χώρα που αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα ελλείψεων εκπαιδευτικών, αυτά τα νούμερα πρέπει να αποτελέσουν αφορμή για σοβαρό προβληματισμό σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής.»
Η άνοδος των βάσεων δεν αντικατοπτρίζει αυξημένη ζήτηση από τους υποψηφίους, αλλά κυρίως τη σημαντική βελτίωση των επιδόσεων στη Φυσική, η οποία επηρέασε συνολικά τα μόρια των υποψηφίων του 2ου Επιστημονικού Πεδίου.
Μαθηματικά και Φυσική: Άνοδος βάσεων, αλλά πάνω από 1.100 κενές θέσεις
Σύμφωνα με την μελέτη του κ. Ζαμπέλη τα Τμήματα Μαθηματικών παρουσιάζουν συνολικά 585 κενές θέσεις σε 1.054 διαθέσιμες, ποσοστό 55,5%.
Μαθηματικό ΕΚΠΑ: 118 κενές θέσεις από 174 (67,8%), παρά την άνοδο της βάσης κατά 1.350 μόρια.
Μαθηματικό ΑΠΘ: 44 κενές θέσεις (43,1%), με άνοδο 765 μορίων.
Μαθηματικό Αιγαίου: 146 κενές θέσεις από 150 θέσεις (97,3%).
Μαθηματικό Δυτικής Μακεδονίας: 85 κενές θέσεις (88,5%).
Μαθηματικό Ιωαννίνων: 146 κενές θέσεις (60,3%).
Η μέση μεταβολή βάσης στα Τμήματα Μαθηματικών έφτασε τα +746 μόρια, χωρίς όμως αυτό να συνοδεύεται από αύξηση πραγματικού ενδιαφέροντος. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν τα Τμήματα Φυσικής, όπου οι κενές θέσεις ανέρχονται σε 555 από 999 διαθέσιμες, δηλαδή 55,6%.
Χαρακτηριστικά:
Φυσική ΕΚΠΑ: +1.325 μόρια, αλλά 74 κενές θέσεις.
Φυσική Κρήτης: 100 κενές θέσεις από 121.
Φυσική ΔΠΘ: άνοδος 1.801 μορίων, αλλά 88 κενές θέσεις από 93.
Φυσική Ιωαννίνων: 120 κενές θέσεις.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η Φυσική ΑΠΘ, η οποία είναι το μοναδικό Τμήμα Φυσικής χωρίς κενές θέσεις. Παράλληλα όμως σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση βάσης, κατά 1.340 μόρια, γεγονός που δείχνει ότι καλύφθηκε από υποψηφίους με χαμηλότερες βαθμολογίες σε σχέση με πέρυσι.
Γιατί γεμίζουν Χημεία και Βιολογία ενώ αδειάζουν Μαθηματικά και Φυσική
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις θετικές καθηγητικές σχολές βρίσκεται στη σύνδεσή τους με το 3ο Επιστημονικό Πεδίο (Επιστήμες Υγείας). Τα Τμήματα Χημείας και Βιολογίας δεν παρουσίασαν κενές θέσεις:
Χημεία
959 θέσεις – 959 επιτυχόντες
0% κενές θέσεις
Μέση άνοδος βάσεων: +691 μόρια
Βιολογία
441 θέσεις – 441 επιτυχόντες
0% κενές θέσεις
Μέση άνοδος βάσεων: +374 μόρια
Ο λόγος είναι ότι τα συγκεκριμένα Τμήματα λειτουργούν συχνά ως εναλλακτικές επιλογές για υποψηφίους που στοχεύουν σε σχολές Υγείας, όπως Ιατρικές και Φαρμακευτικές. Αντίθετα, τα Μαθηματικά και η Φυσική δεν διαθέτουν αυτή τη «δεξαμενή» υποψηφίων και παραμένουν κυρίως συνδεδεμένα με την προοπτική της εκπαίδευσης.
Ανθρωπιστικές σχολές: Συνεχίζεται η πίεση
Στις ανθρωπιστικές καθηγητικές σχολές η εικόνα είναι πιο σταθερά αρνητική, με πτώση βάσεων και σημαντικά ποσοστά κενών θέσεων. Φιλολογίες
Συνολικά: 1.210 θέσεις 757 επιτυχόντες 453 κενές θέσεις Ποσοστό κενών: 37,4%
Χαρακτηριστικά:
Φιλολογία ΑΠΘ: 124 κενές θέσεις (66%), παρά την άνοδο της βάσης κατά 1.160 μόρια.
Φιλολογία Κρήτης: 134 κενές θέσεις (67,7%).
Φιλολογία ΕΚΠΑ: 52 κενές θέσεις.
Φιλοσοφίες
Συνολικά:
344 κενές θέσεις
Ποσοστό κενών: 43,9%
Η μέση μεταβολή βάσης ήταν αρνητική, με πτώση περίπου 183 μορίων.
Ιστορία και Αρχαιολογία
Συνολικά: 281 κενές θέσεις Ποσοστό κενών: 40%
Η μεγαλύτερη πτώση καταγράφεται στο Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ, με απώλεια 1.200 μορίων.
Η πραγματική εικόνα των καθηγητικών σχολών
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η άνοδος των βάσεων δεν σημαίνει απαραίτητα αύξηση της δημοτικότητας μιας σχολής. Οι Θετικές Καθηγητικές Σχολές είχαν 1.140 κενές θέσεις σε 3.453 θέσεις. Ποσοστό κενών 33% και μέση μεταβολή βάσεων: +627 μόρια
Οι Ανθρωπιστικές Καθηγητικές Σχολές είχαν 1.078 κενές θέσεις σε 2.695 θέσεις με ποσοστό κενών κενών: 40% και μέση μεταβολή βάσεων: −190 μόρια
