Στις 27 Οκτωβρίου θα διεξαχθούν στο Ισραήλ οι κρισιμότερες ίσως κοινοβουλευτικές εκλογές, όχι μόνο για τη χώρα. Κάποιοι από αυτούς που κονταροχτυπιούνται για την εξουσία έχουν ανοικτούς λογαριασμούς με τη δικαιοσύνη, εθνική, διεθνή ή και με τις δύο. Βέβαια, πλέον δεν είναι καθόλου σπάνιο ηγέτες που κυβερνούν ή είναι υποψήφιοι σε εκλογές ή και τα δύο να έχουν σοβαρές δικαστικές εμπλοκές, που θα είχαν στείλει κοινούς θνητούς στη δροσιά ενός κελιού για να διαλογισθούν. Αλλά, όπως θα έλεγε και ο Κικέρων, «O tempora, o mores!» (ω καιροί, ω ήθη!).
Κεντρική θέση στην ιουδαϊκή παράδοση έχει ο σεβασμός στην πλειοψηφία, που τη σέβεται ακόμη και ο Θεός (Δευτερονόμιο, 30.12). Το ισραηλινό κοινοβούλιο διαθέτει 120 έδρες. Η χώρα δεν διαθέτει γραπτό Σύνταγμα, το οποίο υποκαθιστούν 15 Βασικοί Νόμοι. Το Ισραήλ είναι ενιαία εκλογική περιφέρεια και το εκλογικό όριο για την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή είναι το 3,25% του συνόλου των έγκυρων ψήφων. Το εκλογικό σύστημα είναι η απλή αναλογική με κλειστές λίστες, και ένα κόμμα που επιτυγχάνει ή υπερβαίνει το 3,25% εξασφαλίζει τουλάχιστον τέσσερις έδρες. Οι ψήφοι των κομμάτων με μικρότερο ποσοστό δεν συνυπολογίζονται στην κατανομή των εδρών και χάνονται. Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις σχηματίζονται με την αρωγή μικρότερων κομμάτων, συχνά ακραίων τάσεων. Συνεπώς, για να λειτουργήσει η κυβέρνηση, απαιτούνται συνεχείς συμβιβασμοί και (πολιτικοί) εκβιασμοί.
Η παρούσα προεκλογική εκστρατεία είναι ιδιαίτερα έντονη και δεν διακρίνεται για την καθαρότητά της. Η σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023 σημάδεψε για πάντα το Ισραήλ και συνέβαλε σε τεράστια έξαψη των παθών. Η άση και η κάθαρση όμως δεν έχουν συμπληρωθεί, και αυτό βαρύνει αφόρητα τους πολίτες του Ισραήλ. Η απόδοση ευθυνών εκκρεμεί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα διακυβεύματα των εκλογών είναι κυρίως τα εξής: α) εθνική ασφάλεια, ήτοι Γάζα, Λίβανος, Ιράν και εξεταστική επιτροπή για τη Γάζα, β) στράτευση των υπερορθοδόξων, δεδομένου ότι ο στρατός χρειάζεται επειγόντως προσωπικό και γ) οικονομία, δεδομένου ότι το κόστος του πολέμου είναι πολύ υψηλό.
Η παρούσα κυβέρνηση έχει ξεπεράσει κάθε όριο, με υπουργούς που υποστηρίζουν ανοικτά την εξορία των Παλαιστινίων από τη Γάζα, τον πλήρη εποικισμό της Δυτικής Όχθης και την κατάλυση των προβλέψεων των Συμφωνιών του Όσλο (1993-1995). Ήτοι, των κειμένων που θα εξασφάλιζαν μακροπρόθεσμα συνθήκες ειρηνικής συμβίωσης στην περιοχή.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ. Στα γενέθλιά του η σύζυγός του του προσέφερε με τρυφερότητα και χαμόγελο τούρτα με ζαχαρωτή εικόνα μιας αγχόνης, λόγω του πρόσφατου νόμου περί επιβολής της θανατικής ποινής μόνο στους Παλαιστινίους τρομοκράτες. Οι θηριωδίες των Ισραηλινών εποίκων δεν υπάγονται στον νόμο αυτό.
Ο ίδιος υπουργός σε βίντεο επιδείκνυε τις υπό κατασκευή αγχόνες. Τέλος, σε μαγνητοφωνημένη συνομιλία του αναφέρθηκε σε στοχευμένους φόνους 30-40 Παλαιστινίων κάθε νύχτα στη Γάζα –και όχι μόνον όσων αποτελούν άμεση απειλή– διότι δεν αξίζει να ζουν, δεν είναι καν άνθρωποι(!). Τον συναγωνίζεται σε φανατισμό ο (έποικος) υπουργός Οικονομικών Μπεζάλελ Σμότριχ. Τα κόμματα των δύο αυτών κυρίων διαθέτουν αθροιστικά 13 έδρες στην Κνέσετ και ενδεχόμενη αποχώρησή τους θα σήμαινε κατάρρευση της κυβέρνησης. Όμως τώρα, κοντός ψαλμός.
Όσο για τον Νετανιάχου, έχει υπερβεί κατά πολύ τα εσκαμμένα. Μετά από την εκπλήρωση ονείρου 40 ετών για τον βομβαρδισμό του Ιράν, στη συνέχιση του οποίου επιμένει σε κάθε ευκαιρία, έχει βάλει τη χώρα σε μια διαιώνιση του πολέμου σε πολλά μέτωπα. Μια χώρα που πάντοτε είχε ως δόγμα τους αστραπιαίους πολέμους μικρής διάρκειας και υψηλής αποτελεσματικότητας.
Πάντως, γενικά «κάτι δεν πάει καλά στο Βασίλειο της Δανιμαρκίας». Ο Νετανιάχου και οι περί αυτόν φλέγονται για την 7η Οκτωβρίου, τη στιγμή που κυκλοφορεί βιβλίο με τίτλο Όμηροι: 843 ημέρες σε εγκατάλειψη, οι συγγραφείς του οποίου υποστηρίζουν πως ο Νετανιάχου είχε λάβει τηλεφωνική προειδοποίηση για την επίθεση της Χαμάς από τον πρόεδρο των ΗΑΕ Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ μια εβδομάδα πριν να συμβεί. Την ίδια είδηση δημοσίευσε και η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz. Πάντως, για όποιον έχει ζήσει στην περιοχή, πράγματι κάτι δεν πηγαίνει καθόλου καλά.
Ταυτόχρονα, ισραηλινό ντοκιμαντέρ με τίτλο NAZA (στρατιωτικό αρκτικόλεξο που σημαίνει «παράπλευρες απώλειες»), που περιγράφει φόνους και αμάχων στη Γάζα με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, έχει ξεσηκώσει σάλο στη χώρα αλλά και διεθνώς, ενώ κάποιοι ζητούν την αφαίρεση της ιθαγένειας των σκηνοθετών Yuval Abraham και Rachel Szor. Αυτά στο Ισραήλ, τη «μόνη δημοκρατία στην περιοχή».
Το αντίπαλο δέος του Νετανιάχου ακούει στο όνομα Γκάντι Άιζενκοτ. Είναι σεφαραδίτικο και σημαίνει «παλικάρι, άρχοντας». Τα ΜΜΕ είναι ενθουσιασμένα μαζί του και τον αποκαλούν αντι-Νετανιάχου. Οι σκεπτικιστές βλέπουν σε αυτόν «μια από τα ίδια». Πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου των IDF, έχει χάσει έναν γιο στη Γάζα. Ήταν όμως μέλος του ισραηλινού πολεμικού συμβουλίου μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Ιουνίου 2024. Προσέτι, έχει αποφύγει να ασκήσει κριτική στον Νετανιάχου, για την υπέρ άγαν σκληρότητα και διάρκεια της εκδίκησης στη Γάζα. Πρόκειται για 75.000 θύματα –για ανθρώπους, αντίθετα με τις μαύρες απόψεις του Μπεν Γκβιρ–, εκ των οποίων περίπου 64.000 παιδιά!
Ο Άιζενκοτ δεν υποστηρίζει τα σχέδια προσάρτησης που απεργάζεται η ακροδεξιά κυβέρνηση Νετανιάχου, αλλά δεν αποδέχεται ούτε και τη λύση των δύο κρατών, όπως άλλωστε και οι περισσότεροι –αν όχι όλοι– Ισραηλινοί πολιτικοί ηγέτες.
Ανάλογα με τον ρεαλισμό της νέας ισραηλινής ηγεσίας, θα δούμε πώς θα οδεύσουν οι εξελίξεις και στην περιοχή μας. Η νέα ισραηλινή κυβέρνηση θα ακολουθήσει τα οράματα μεγαλείου του Νετανιάχου για τον πόλεμο στο Ιράν; Εάν εκλεγεί και πάλι ο «Μπίμπι», αυτό είναι βέβαιο, όπως και το ότι αρκετοί άνθρωποι στην ευρύτερη περιοχή θα πρέπει να ετοιμάζονται να αποχαιρετήσουν τα εγκόσμια.
Η εκλογή αυτή θα κρίνει επίσης τη σχέση Ισραήλ – Τουρκίας. Οι σχέσεις των δύο χωρών ήταν ανέκαθεν αγαστές και μπόρεσαν να ξεπεράσουν ακόμη και την οξεία κρίση του «Μαβί Μαρμαρά». Εξάλλου, στην περιοχή μας οι στομφώδεις δηλώσεις δεν σημαίνουν και πολλά πράγματα. Η διαφορά τώρα είναι ότι η Τουρκία έχει θέσει τους στόχους και τα συμφέροντά της πολύ ψηλά. Δεν θα πρέπει πάντως να αποκλεισθεί βελτίωση των σχέσεων με μια νέα κυβέρνηση στο Ισραήλ. Σε ό,τι μας αφορά, δεδομένου ότι οι σχέσεις της Ελλάδας με τη χώρα αυτή είναι πολύ στενές, χάρη και στις επιλογές της Αθήνας, είναι σημαντικό να υπάρξει ισορροπία στο Ισραήλ μετά από τις εκλογές. Πολλά σημαντικά σχέδια εξαρτώνται από αυτό.
Οι μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις δείχνουν αδιέξοδο. Σήμερα, κατά τη Haaretz, η εκτιμώμενη κατανομή εδρών έχει ως εξής: Άιζενκοτ: 53, Νετανιάχου: 52, άγνωστη ψήφος: 15. Ευχής έργον θα είναι να νικήσει η δημοκρατία και κυρίως να προκύψει μια πιο μετριοπαθής κυβέρνηση που θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή.
(Ο Ανδρέας Παπασταύρου είναι Πρέσβης ε.τ. – Η ανάλυση περιλαμβάνεται στο 35ο Δελτίο Διεθνών & Ευρωπαϊκών Αναλύσεων του Ινστιτούτου ΕΝΑ)
