Διαφορετικές ταχύτητες στη συνταξιοδότηση ισχύουν για τους σημερινούς 55άρηδες, καθώς το ηλικιακό όριο δεν είναι ίδιο για όλους. Ανάλογα με τον ασφαλιστικό φορέα, τον χρόνο πρώτης ασφάλισης, τα συνολικά ένσημα, τα βαρέα και ανθυγιεινά, αλλά και την κατοχύρωση δικαιωμάτων σε προηγούμενα έτη, η έξοδος μπορεί να ξεκινά από τα 55 και να φτάνει έως τα 67.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ασφαλισμένοι που γεννήθηκαν το 1970 και το 1971. Για ορισμένους από αυτούς υπάρχουν ακόμη διαδρομές που οδηγούν σε συνταξιοδότηση αρκετά πριν από το γενικό όριο, ενώ για τη μεγάλη πλειονότητα το βασικό «κλειδί» παραμένει η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης στην ηλικία των 62 ετών.
Οι γυναίκες με βαρέα που μπορούν να φύγουν στα 55
Η ευνοϊκότερη περίπτωση αφορά συγκεκριμένες γυναίκες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ. Όσες είχαν συμπληρώσει το 2010 συνολικά 4.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 3.600 ημέρες στα βαρέα, μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη από τα 55.
Για όσες συμπλήρωσαν τις ίδιες προϋποθέσεις το 2011, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται στα 56, ενώ για όσες τις συμπλήρωσαν το 2012 φτάνει στα 57. Αντίθετα, για τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων από την 1η Ιανουαρίου 2013 και μετά, το όριο ανεβαίνει στα 62.
Υπάρχει όμως και μία κρίσιμη προϋπόθεση: πριν από την υποβολή της αίτησης θα πρέπει να έχουν συμπληρωθεί 1.000 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα κατά τα τελευταία 17 έτη.
Δημόσιο και ΟΤΑ: έξοδος στα 58
Ειδικό καθεστώς ισχύει για μόνιμους υπαλλήλους των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εργάζονται σε βαρέα επαγγέλματα. Εφόσον είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 12 χρόνια ασφάλισης στα βαρέα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012, μπορούν να αποχωρήσουν με όριο ηλικίας τα 58.
Αντίθετα, όταν η απαιτούμενη 12ετία συμπληρώθηκε μετά την 1η Ιανουαρίου 2013 ή πρόκειται για νέο ασφαλισμένο, το όριο μεταφέρεται στα 60.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι εργαζόμενος σε δήμο, γεννημένος τον Μάρτιο του 1971, ο οποίος συμπλήρωσε τη 12ετία στα βαρέα το 2012. Συμπληρώνει τα 58 τον Μάρτιο του 2029 και, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της συγκεκριμένης κατηγορίας, μπορεί από τότε να συνταξιοδοτηθεί.
Στο Δημόσιο υπάρχει επίσης δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62 για όσους έχουν τουλάχιστον 25 έτη ασφάλισης, τα οποία μπορούν, όπου επιτρέπεται, να συμπληρωθούν και με αναγνώριση πλασματικών ετών.
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση τρίτεκνων και πολύτεκνων μητέρων δημοσίων υπαλλήλων που είχαν συμπληρώσει 20ετία το 2010, ακόμη και μέσω αναγνώρισης πλασματικού χρόνου από τα παιδιά. Για αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται άσκηση του δικαιώματος χωρίς όριο ηλικίας.
ΙΚΑ: 10.500 ημέρες και 7.500 βαρέα
Για τους μισθωτούς του ΙΚΑ, σημαντική διαδρομή αποτελεί η συμπλήρωση 10.500 ημερών ασφάλισης, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα. Σε αυτή την περίπτωση προβλέπεται έξοδος στα 60 με μειωμένη σύνταξη ή στα 62 με πλήρη.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένος που γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του 1971 και είχε συμπληρώσει το 2024 τις απαιτούμενες 10.500 ημέρες, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα, μπορεί να αποχωρήσει το 2031, όταν συμπληρώνει τα 60, με μειωμένη σύνταξη ή το 2033 με πλήρη.
Για ασφαλισμένους με 4.500 ημέρες συνολικά και 3.600 στα βαρέα προβλέπεται πλήρης σύνταξη στα 62.
Η 40ετία παραμένει το μεγάλο «κλειδί»
Για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων, η βασική επιλογή είναι η πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης. Όπου επιτρέπεται, στον απαιτούμενο χρόνο μπορούν να προστεθούν πλασματικά έτη, όπως χρόνος στρατιωτικής θητείας, σπουδών ή τέκνων.
Όσοι δεν καταφέρουν να συγκεντρώσουν 40 χρόνια στα 62 οδηγούνται, με βάση τα γενικά όρια, στα 67, εφόσον διαθέτουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα υπάρχει επίσης δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος κατά την τελευταία πενταετία. Η μείωση είναι μόνιμη και μπορεί να φτάσει το 30% στην εθνική σύνταξη.
ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και αγρότες
Πιο περιορισμένες είναι οι εναλλακτικές για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ ισχύουν τα γενικά όρια των 62 και 67 ετών, με τη 40ετία να αποτελεί την προϋπόθεση για πλήρη σύνταξη στα 62.
Αντίστοιχα, για τους ασφαλισμένους του πρώην ΕΤΑΑ, όπως δικηγόρους, γιατρούς και μηχανικούς, απαιτούνται 40 έτη για πλήρη σύνταξη στα 62.
Στον πρώην ΟΓΑ, οι αγρότες μπορούν επίσης να αποχωρήσουν στα 62 εφόσον συμπληρώνουν 40 χρόνια ασφάλισης. Διαφορετικά, ισχύει το γενικό όριο των 67.
Τι ισχύει για όσους ασφαλίστηκαν μετά το 1993
Για τους ασφαλισμένους μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 ισχύουν ενιαία γενικά όρια, ανεξάρτητα από τον φορέα. Στα 62 μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη με τουλάχιστον 15 χρόνια και τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης, ενώ στα 67 μπορούν να λάβουν πλήρη με τουλάχιστον 15 χρόνια.
Η βασική δυνατότητα να αποφύγουν την παραμονή έως τα 67 είναι και εδώ η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης στα 62. Η 40ετία μπορεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να συμπληρωθεί με τουλάχιστον 33 πραγματικά έτη και έως επτά πλασματικά.
Παράλληλα, τα γενικά όρια των 62 και 67 παραμένουν σήμερα σε ισχύ. Ενδεχόμενη μελλοντική αναπροσαρμογή λόγω του προσδόκιμου ζωής θα αφορά όσους θεμελιώνουν δικαίωμα από το 2032 και μετά, χωρίς να επηρεάζονται όσοι έχουν ήδη κατοχυρώσει τις προϋποθέσεις τους με τα σημερινά όρια.
