Υψηλή παραμένει η συμμετοχή των έμμεσων φόρων στα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου, με τον ΦΠΑ και τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) να αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το ήμισυ των συνολικών εισπράξεων από φόρους στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2026. Τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, που δημοσιοποίησε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, αποτυπώνουν αφενός την ισχυρή άνοδο των εσόδων από ΦΠΑ και αφετέρου την υποχώρηση των εισπράξεων από τους ΕΦΚ.
Στο οκτάμηνο του 2026, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 49,481 δισ. ευρώ, έναντι 46,519 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για αύξηση περίπου 6,4%, ή σχεδόν 3 δισ. ευρώ σε απόλυτους αριθμούς. Παράλληλα, οι φορολογικές εισπράξεις κινήθηκαν κατά 1,794 δισ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο του προϋπολογισμού, ο οποίος είχε τοποθετηθεί στα 47,687 δισ. ευρώ.
Καθοριστικός παράγοντας για αυτή την υπέρβαση είναι ο ΦΠΑ. Οι εισπράξεις από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας έφθασαν τα 20,544 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο, από 18,185 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. Η αύξηση διαμορφώνεται έτσι περίπου στο 13%, καθώς μέσα σε ένα έτος τα κρατικά ταμεία εισέπραξαν επιπλέον 2,359 δισ. ευρώ μόνο από τη συγκεκριμένη κατηγορία φόρου. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με τον στόχο του προϋπολογισμού: οι εισπράξεις ΦΠΑ είχαν προβλεφθεί στα 19,333 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα να καταγράφεται υπέρβαση κατά 1,211 δισ. ευρώ ή περίπου 6,3%.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αυτό απλά σημαίνει ότι ο ΦΠΑ αποτελεί από μόνος του περίπου το 41,5% του συνόλου των φορολογικών εσόδων του οκταμήνου. Με άλλα λόγια, περισσότερα από τέσσερα στα δέκα ευρώ φόρων που εισέπραξε ο κρατικός προϋπολογισμός προήλθαν από τον ΦΠΑ.
Το μεγαλύτερο τμήμα των εισπράξεων δεν προέρχεται από τα πετρελαιοειδή ή τα καπνικά προϊόντα, αλλά από τον ΦΠΑ στα λοιπά προϊόντα και τις υπηρεσίες. Η συγκεκριμένη κατηγορία απέφερε 18,677 δισ. ευρώ, έναντι 16,478 δισ. ευρώ το αντίστοιχο οκτάμηνο του 2025. Ο ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή διαμορφώθηκε στα 1,468 δισ. ευρώ, ενώ στα καπνικά προϊόντα παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος, στα 399 εκατ. ευρώ.
1,54 δισ. απέφερε ο ΕΦΚ στα καπνικά προϊόντα
Διαφορετική είναι η εικόνα στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης. Τα έσοδα από ΕΦΚ ανήλθαν σε 4,662 δισ. ευρώ, έναντι 4,857 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο του 2025, καταγράφοντας μείωση περίπου 4%.
Ταυτόχρονα, υπολείπονται κατά 230 εκατ. ευρώ του στόχου των 4,892 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 4,7%. Η μεγαλύτερη υστέρηση εμφανίζεται στους ΕΦΚ ενεργειακών προϊόντων, όπου οι εισπράξεις περιορίστηκαν στα 2,626 δισ. ευρώ έναντι στόχου 2,820 δισ. ευρώ. Οι ΕΦΚ καπνικών προϊόντων απέφεραν 1,542 δισ. ευρώ και οι ΕΦΚ λοιπών προϊόντων 493 εκατ. ευρώ.
Η διαφορετική πορεία ΦΠΑ και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα ενεργαικά προϊόντα εξηγείται σε σημαντικό βαθμό από τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο επιβάλλονται οι δύο φόροι. Ο ΦΠΑ ακολουθεί την αξία των πωλήσεων και, κατά συνέπεια, επηρεάζεται άμεσα από το ύψος των τιμών, ενώ οι ΕΦΚ στα ενεργειακά προϊόντα συνδέονται κυρίως με τις ποσότητες καυσίμων που διατίθενται στην κατανάλωση και τους ειδικούς φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν για κάθε προϊόν. Η μείωση της κατανάλωσης καυσίμων έφερε λιγότερα έσοδα από ΕΦΚ, ωστόσο η υψηλότερη τιμή των καυσίμων αύξησε τα έσοδα από τον ΦΠΑ.
Σε κάθε περίπτωση, παρά την υποχώρησή τους, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή φορολογικών εσόδων, αντιστοιχώντας περίπου στο 9,4% του συνόλου. Εάν προστεθούν στον ΦΠΑ, οι δύο κατηγορίες απέφεραν συνολικά 25,206 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 50,9% των συνολικών φορολογικών εσόδων των 49,481 δισ. ευρώ. Συνεπώς, περισσότερο από ένα στα δύο ευρώ φορολογικών εσόδων προήλθε από ΦΠΑ και ΕΦΚ.
Για λόγους σύγκρισης, οι εισπράξεις από τον φόρο εισοδήματος ανήλθαν στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2026 σε 17,681 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 11,382 δισ. ευρώ προήλθαν από φυσικά πρόσωπα και 4,649 δισ. ευρώ από εταιρείες.
