Σενάριο αύξησης του επιδόματος παιδιού (Α21) του ΟΠΕΚΑ εξετάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης στο πλαίσιο της μελέτης που εκπόνησε ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τη στήριξη των οικογενειών με παιδιά. Το οικονομικό επιτελείο μελετά μια σειρά σεναρίων για τη στήριξη των οικογενειών μέσω του επιδόματος παιδιού στο πλαίσιο των προεκλογικών εξαγγελιών.
Η πρόταση αποτελεί μία από τις εναλλακτικές παρεμβάσεις που έχουν τεθεί υπό αξιολόγηση και αποσκοπεί στην ενίσχυση των νοικοκυριών με εξαρτώμενα τέκνα, με ιδιαίτερη έμφαση στις οικογένειες χαμηλού εισοδήματος.
Αύξηση 30% χωρίς αλλαγές στα εισοδηματικά κριτήρια
Σύμφωνα με τη μελέτη, η παρέμβαση προβλέπει αύξηση κατά 30% των βασικών ποσών του επιδόματος τέκνων, χωρίς να μεταβάλλονται τα ισχύοντα εισοδηματικά κριτήρια ή ο τρόπος προσδιορισμού των δικαιούχων. Η επιλεξιμότητα εξακολουθεί να καθορίζεται από το ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα και τον αριθμό των εξαρτώμενων παιδιών, όπως ισχύει σήμερα.
Η εφαρμογή του συγκεκριμένου σεναρίου εκτιμάται ότι θα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Με τον τρόπο αυτό, η συνολική δημόσια δαπάνη για το επίδομα τέκνων θα αυξηθεί από περίπου 700 εκατ. ευρώ που ανέρχεται σήμερα σε περίπου 900 εκατ. ευρώ ετησίως.
Κατά τον ΟΟΣΑ, η αύξηση του επιδόματος αποτελεί την πιο στοχευμένη επιλογή για την ενίσχυση των οικογενειών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των πόρων προς τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, καθώς τα νοικοκυριά που βρίσκονται στο πρώτο εισοδηματικό δεκατημόριο εμφανίζουν τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στο διαθέσιμο εισόδημά τους.
Η επίδραση σε φτώχεια, ανισότητες και άλλες παροχές
Ειδικότερα, εκτιμάται ότι το διαθέσιμο εισόδημα των οικογενειών στο χαμηλότερο εισοδηματικό δεκατημόριο αυξάνεται κατά περίπου 1,4%, ενώ όσο αυξάνεται το εισόδημα των νοικοκυριών, το όφελος περιορίζεται σταδιακά. Για τα υψηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια η επίδραση χαρακτηρίζεται από τη μελέτη ως ιδιαίτερα περιορισμένη, γεγονός που αποτυπώνει τον έντονα αναδιανεμητικό χαρακτήρα του μέτρου.
Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η αύξηση του επιδόματος τέκνων θα έχει σημαντική επίδραση στη μείωση της φτώχειας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι το συνολικό ποσοστό φτώχειας μπορεί να μειωθεί κατά 0,45 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η παιδική φτώχεια κατά 1,42 ποσοστιαίες μονάδες. Αντίστοιχα, αναμένεται βελτίωση και στους δείκτες εισοδηματικής ανισότητας, καθώς η ενίσχυση κατευθύνεται κυρίως προς τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.
Η μελέτη επισημαίνει ακόμη ότι η αύξηση του επιδόματος θα επηρεάσει σε περιορισμένο βαθμό και άλλες κοινωνικές παροχές. Ειδικότερα, για ορισμένες οικογένειες που λαμβάνουν το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, η αύξηση του επιδόματος τέκνων θα οδηγήσει σε υψηλότερο δηλωθέν εισόδημα, με αποτέλεσμα να μειωθεί ή ακόμη και να διακοπεί η συγκεκριμένη παροχή. Ως συνέπεια αυτής της αλληλεπίδρασης, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος της μεταρρύθμισης εκτιμάται ότι θα είναι κατά περίπου 5% χαμηλότερο από το αρχικό ακαθάριστο κόστος.
Στο πλαίσιο της ίδιας μελέτης εξετάζεται και ένα εναλλακτικό σενάριο διεύρυνσης της κάλυψης του επιδόματος μέσω αλλαγής της κλίμακας ισοδυναμίας που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδύναμου οικογενειακού εισοδήματος. Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι μια τέτοια παρέμβαση θα αύξανε σημαντικά το δημοσιονομικό κόστος, περιορίζοντας παράλληλα τη στόχευση του μέτρου προς τις πιο ευάλωτες οικογένειες.
Στα συμπεράσματα της έκθεσης επισημαίνεται ότι η επιλογή της κατάλληλης πολιτικής εξαρτάται από τις προτεραιότητες που θα τεθούν. Εφόσον ο βασικός στόχος είναι η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας και η ενίσχυση των οικογενειών με τα χαμηλότερα εισοδήματα, η αύξηση του επιδόματος τέκνων αξιολογείται ως η πλέον αποτελεσματική λύση. Αντίθετα, άλλες παρεμβάσεις, όπως η περαιτέρω φορολογική ελάφρυνση των οικογενειών με παιδιά, μπορούν να ωφελήσουν περισσότερο τα μεσαία εισοδήματα, παρουσιάζουν όμως μικρότερη αναδιανεμητική αποτελεσματικότητα ως προς τη μείωση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.
Παραδείγματα
Με βάση το σενάριο αύξησης κατά 30%, τα ποσά του επιδόματος τέκνων θα διαμορφώνονταν ενδεικτικά ως εξής:
- Οικογένεια με ένα παιδί που λαμβάνει σήμερα 70 ευρώ τον μήνα, θα λαμβάνει 91 ευρώ, δηλαδή αύξηση 21 ευρώ μηνιαίως ή 252 ευρώ ετησίως.
- Οικογένεια με δύο παιδιά που εισπράττει 140 ευρώ τον μήνα, θα λαμβάνει 182 ευρώ, δηλαδή αύξηση 42 ευρώ τον μήνα ή 504 ευρώ τον χρόνο.
- Οικογένεια με τρία παιδιά που λαμβάνει 280 ευρώ τον μήνα, θα λαμβάνει 364 ευρώ, δηλαδή αύξηση 84 ευρώ μηνιαίως ή 1.008 ευρώ ετησίως.
- Για τις οικογένειες που λαμβάνουν μειωμένο επίδομα λόγω υψηλότερου εισοδήματος, η αύξηση θα είναι επίσης της τάξης του 30%. Έτσι, επίδομα 42 ευρώ θα αυξηθεί σε 54,60 ευρώ, ενώ επίδομα 28 ευρώ θα διαμορφωθεί σε 36,40 ευρώ τον μήνα.
