Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσέρχονταν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ την Τετάρτη, το κλίμα ήταν βαρύ.
Ο πρόεδρος Τραμπ καθόταν ακριβώς έξω από την αίθουσα συνεδριάσεων και εξέφραζε με οργή κάθε του παράπονο για την αμυντική συμμαχία: από την άρνηση «παραχώρησης» της Γροιλανδίας, μέχρι την άρνηση της Ισπανίας να επιτρέψει τη χρήση των βάσεών της στον πόλεπο με το Ιράν.
Μόλις αντιλήφθηκαν όσα δήλωνε στους δημοσιογράφους, οι ομόλογοί του προετοιμάστηκαν για σκληρή κριτική. Το χειρότερο σενάριο ήταν ο Τραμπ να τους ανακοίνωνε την πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Όπως αποδείχθηκε, ωστόσο, παρασκηνιακά ο Τραμπ ήταν λιγότερο θυμωμένος και πομπώδης απ' ό,τι μπροστά στις κάμερες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Καθισμένος στο στρογγυλό τραπέζι, δεν έκανε καμία αναφορά στη Γροιλανδία, ενώ δεν αναφέρθηκε ούτε στην Ισπανία. Παραπονέθηκε, βέβαια, ότι οι χώρες που εκπροσωπούνταν στη διάσκεψη δεν τον είχαν στηρίξει απέναντι στο Ιράν και ξέσπασε επίσης για την κατάσταση της συμφωνίας με την Τεχεράνη που είχε υπογράψει πριν από τρεις εβδομάδες.
Δεν απείλησε, ωστόσο, με πλήρη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ - κάτι που τεχνικά ο Τραμπ δεν μπορεί να κάνει μονομερώς, αλλά αποτελούσε παρ' όλα αυτά σοβαρή ανησυχία για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους.
Μάλιστα, φάνηκε να εντυπωσιάζεται όταν οι ηγέτες περιέγραψαν τις δικές τους προσπάθειες για αύξηση των αμυντικών δαπανών, τις οποίες ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέδωσε επανειλημμένα στην πολυετή πίεση του Τραμπ προς τους συμμάχους να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
«Τα κατάφεραν, με κέρδισαν»
Από τα λίγα παράπονα του προέδρου: το ότι δεν επετράπη στους δημοσιογράφους να μπουν στην αίθουσα για να παρακολουθήσουν τη συνεδρίαση.
«Τους αρέσει η δουλειά που κάνω», διηγήθηκε ο Τραμπ καθώς η μέρα τελείωνε. «Μου είπαν: "Σας αγαπάμε, κύριε, σας αγαπάμε". Αυτά τα λένε ώριμοι άνθρωποι. Δεν είναι ωραίο;»
Αυτό μπορεί να είναι μια υπερβολή για το πώς του μίλησαν πραγματικά οι Ευρωπαίοι πίσω από τις κλειστές πόρτες. Και ο Τραμπ, σε μια στιγμή επίγνωσης, φάνηκε να αναγνωρίζει ότι οι ηγέτες ίσως προσπαθούσαν να τον καλοπιάσουν.
«Ίσως προσπαθούσαν να με "κερδίσουν"», είπε ανασηκώνοντας τους ώμους. «Και, κατά κάποιον τρόπο, τα κατάφεραν».
Παρά ταύτα, υπό την καθοδήγηση του Ρούτε - ενός ανθρώπου φημισμένου για την ικανότητά του να κολακεύει τον Τραμπ - οι γενναιόδωροι έπαινοί τους φάνηκε να αποδίδουν, ακόμη και αν πολλοί αξιωματούχοι θεωρούν ιδιωτικά ότι η αξιοπρέπεια της Ευρώπης θυσιάστηκε σε αυτή τη διαδικασία.
Μέχρι που όταν κάθισε δίπλα στον ουκρανό πρόεδρο άφησε να του ξεφύγει ότι ετοιμάζεται να επιτρέψει στο Κίεβο να κατασκευάζει τους δικούς του πυραύλους αναχαίτισης Patriot – μια πραγματική επιτυχία για έναν άνθρωπο που πριν από 16 μήνες δεχόταν το «κατσάδιασμα» του Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο.
«Θέλω απλώς να πω ότι υπήρχε τεράστια αγάπη σε εκείνη την αίθουσα», δήλωσε ο Τραμπ πριν αναχωρήσει από τη σύνοδο κορυφής.
Το πόσο θα κρατήσει αυτή η «αγάπη» μένει να φανεί.
Ο Τραμπ πέρασε τη Σύνοδο της G7 στη Γαλλία πριν από τρεις εβδομάδες πλέκοντας το εγκώμιο της συμφωνίας για το Ιράν, την οποία τώρα χαρακτηρίζει «νεκρή» - ένα δείγμα ότι τα αποτελέσματα αυτών των διπλωματικών επαφών είναι συχνά εφήμερα.
Αλλά ακόμα κι αν τα ευχάριστα συναισθήματα κρατήσουν αρκετά ώστε ο Τραμπ να αναθεωρήσει τις απειλές του - ο πρόεδρος είχε εξετάσει ιδιωτικά το ενδεχόμενο να μειώσει τις αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη κατά το ένα τρίτο πριν από τη συνάντηση - αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί νίκη.
Η δεξιοτεχνία του Ερντογάν απέδωσε καρπούς
Σύμφωνα με το CNN, αυτή η εξέλιξη ήταν το καλύτερο που μπορούσε να ελπίζει ο Ρούτε, παρόλο που η σύνοδος ξεκίνησε με άσχημο τόνο. Ήταν επίσης το αποτέλεσμα που προσπαθούσε να σχεδιάσει τον τελευταίο χρόνο, από τότε που ο Τραμπ αποχώρησε από τη σύνοδο κορυφής του 2025 στην Ολλανδία.
Ο Ρούτε βρήκε έναν αναπάντεχο σύμμαχο στις προσπάθειές του: τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος επίσης έχει προκαλέσει πονοκεφάλους στο ΝΑΤΟ κατά καιρούς. Ο Τραμπ θεωρεί τον Ερντογάν καλό φίλο και δήλωσε επανειλημμένα ότι συμμετείχε στη σύνοδο μόνο επειδή τη φιλοξενούσε ο Ερντογάν.
Η απρόθυμη προσέλευση του Αμερικανού προέδρου δεν προμήνυε μια ιδιαίτερα θερμή συνάντηση. Ούτε και οι κόντρες που συντηρούσε τις τελευταίες εβδομάδες, συμπεριλαμβανομένης αυτής με την ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, της οποίας τη φωτογραφία ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από τη σύνοδο με τη λεζάντα: «ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ».
Η ένταση ανάμεσά τους δεν είχε εκτονωθεί μέχρι τη στιγμή που ο Τραμπ και η Μελόνι κάθισαν στο ίδιο τραπέζι σε δείπνο το βράδυ της Τρίτης, δοκιμάζοντας τουρκικές σπεσιαλιτέ.
«Εγκάρδια» ήταν η λέξη που χρησιμοποίησε η Ιταλίδα ηγέτιδα για να περιγράψει τη σχέση της με τον Τραμπ καθώς επέστρεφε στο ξενοδοχείο της μετά το δείπνο.
Ο Ερντογάν δεν είναι ξένος στις κολακείες τύπου Τραμπ. Όπως ακριβώς συμβαίνει στην Ουάσιγκτον αυτή την περίοδο, έτσι και στα κτίρια της Άγκυρας υπάρχουν αναρτημένα πανό με το πρόσωπο του Αμερικανού προέδρου.
Όταν ο Τραμπ προσγειώθηκε με το νέο Air Force One - δωρεά του Κατάρ - ένα τιμητικό άγημα στεκόταν προσοχή, έφιπποι τον συνόδευσαν στο παλάτι του Ερντογάν και μαχητικά αεροσκάφη πέταξαν πάνω από ένα τιρκουάζ χαλί υποδοχής, σχηματίζοντας κόκκινο, λευκό και μπλε καπνό.
Ο Τραμπ, ωστόσο, φάνηκε να εντυπωσιάζεται περισσότερο από τις υποδομές της Άγκυρας, επαινώντας επανειλημμένα το αεροδρόμιο και τους δρόμους της πρωτεύουσας.
«Όλα ήταν πανέμορφα», αναφώνησε ο Τραμπ.
Έφερε επίσης ένα γενναιόδωρο δώρο για τον οικοδεσπότη του: σαφή μηνύματα ότι σχεδιάζει να επιτρέψει στην Τουρκία να επιστρέψει στο πρόγραμμα αγοράς των μαχητικών αεροσκαφών F-35, κάτι για το οποίο ο Ερντογάν πιέζει τέσσερις διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις. Φυσικά, μια απαγόρευση από το Κογκρέσο θα μπορούσε ακόμα να ανατρέψει τα όποια πρώιμα σχέδια.
Στο τέλος, η παρουσία του Τραμπ στην Άγκυρα αποτέλεσε ένα υποδειγματικό σεμινάριο για το πώς να διαχειριστεί κανείς έναν κυκλοθυμικό πρόεδρο και να ελαχιστοποιήσει τη ζημιά.
«Είμαι νούμερο ένα στη λίστα θανάτου του Ιράν»
Αυτό είναι ένα μάθημα που προφανώς δεν έχει αφομοιώσει – ή δεν ενδιαφέρει καθόλου – το Ιράν. Μετά από εβδομάδες που αποκαλούσε τους ηγέτες της χώρας «λογικούς» και «έξυπνους», ο Τραμπ έκανε στροφή 180 μοιρών, χαρακτηρίζοντάς τους αντίθετα ως «αποβράσματα» και «τρελούς», αφού εκείνοι έβαλαν επανειλημμένα κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Τουλάχιστον αυτή ήταν η επίσημη εξήγηση του Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανέφερε επανειλημμένα ότι αποτελεί τον «νούμερο ένα» στόχο του Ιράν για δολοφονία, μια πραγματικότητα που έγινε ακόμα πιο αισθητή το Σαββατοκύριακο, όταν ξέσπασαν συνθήματα που ζητούσαν τον θάνατό του στις τελετές κηδείας του δολοφονηθέντος Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Δεν ήταν σαφές τι προκάλεσε την ανανεωμένη προσοχή του Τραμπ στα σχέδια του Ιράν εναντίον του. Η Άγκυρα απέχει περίπου 1.000 μίλια από τα ιρανικά σύνορα, και είναι πιθανό η εγγύτητα με ανθρώπους που θέλουν να τον σκοτώσουν να επηρέασε τη νοοτροπία του.
Ο Τραμπ αποχώρησε από την Τουρκία επιβαίνοντας στην παλαιότερη έκδοση του Air Force One αντί για το νέο αεροπλάνο του Κατάρ, προκαλώντας έντονη φημολογία για το αν κάποια απειλή προκάλεσε αυτή την αλλαγή. Στους δημοσιογράφους, που συνόδευσαν τον πρόεδρο, ζητήθηκε να κατεβάσουν τα σκίαστρα των παραθύρων τους κατά την απογείωση.
Όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε για την αλλαγή σχεδίων κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, ο πρόεδρος απέφυγε να συνδέσει τα δύο γεγονότα. Είπε ότι η αντικατάσταση έγινε απλώς για να ακολουθήσει μια επίδειξή του στα στρατεύματα μιας αεροπορικής βάσης στη Βρετανία.
Καθώς όμως ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί στο παλιό αεροπλάνο για την επιστροφή, ο Τραμπ στάθηκε στον διαφαινόμενο κίνδυνο. «Είμαι νούμερο ένα στη λίστα θανάτου του Ιράν. Είναι υπέροχοι άνθρωποι», είπε. «Δεν με νοιάζει πραγματικά, γιατί κάνω τη δουλειά μου».
