Μια ανάσα μας χωρίζει από την Μεγάλη Εβδομάδα και τον εορτασμό του Πάσχα 2025 με την Κυριακή των Βαΐων να αποτελεί μια πανηγυρική δεσποτική εορτή που η Εκκλησία τιμά με κάθε επισημότητα τη θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα.
Φέτος η μεγάλη αυτή γιορτή που παραδοσιακά τιμάται την Κυριακή πριν την Μεγάλη Δευτέρα «πέφτει» στις 13 Απριλίου με τους πιστούς να δίνουν ηχηρό παρών στους ναούς. Μάλιστα το πανηγυρικό κλίμα της μέρας επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι παρότι είμαστε εν μέσω σαρακοστιανής νηστείας αυτή καταλύεται («σπάει») για τελευταία φορά μέχρι το Πάσχα και οι πιστοί μπορούν να καταναλώσουν ψάρι.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κυριακή των Βαΐων όπως λέμε «Κυριακή των Ψαριών»: Ο λόγος που τρώμε ψάρι
Με την γιορτή της Κυριακή των Βαΐων η Εκκλησία τιμά ένα σπουδαίο γεγονός της χριστιανικής παράδοσης και το τελετουργικό είναι αφιερωμένο στην είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ. Όπως αναφέρουν οι Ευαγγελιστές, την επόμενη ημέρα της αναστάσεως του Λαζάρου, ο Ιησούς ζήτησε από τους μαθητές του, να του βρουν ένα γαϊδουράκι. Πάνω σε αυτό σκόπευε να πάει στην Ιερουσαλήμ. Εκείνες τις ημέρες είχε μαζευτεί πολύς κόσμος στην πόλη, για τον εορτασμό του Εβραϊκού Πάσχα. Το Εβραϊκό Πάσχα ήταν γιορτή που γινόταν σε ανάμνηση της απελευθέρωσης των Εβραίων από τους Αιγύπτιους. Πάνω στο γαϊδουράκι, λοιπόν, εισήλθε ο Ιησούς στην Ιερή Πόλη. Ο λαός είχε ήδη μάθει για την Ανάσταση του Λαζάρου, αφού η Βηθανία απήχε μόλις 2,5 χιλιόμετρα από την Ιερουσαλήμ. Τόσο το θαύμα στην Βηθανία όσο και η υπόλοιπη δράση του Ιησού, οδήγησαν τον λαό να τον υποδεχθεί όπως όριζε το εθιμοτυπικό της υποδοχής βασιλέων.
Έστρωσαν κλαδιά (βάγια στα εβραϊκά) φοινίκων στους δρόμους από όπου περνούσε ο Χριστός με το γαϊδουράκι και Τον επευφημούσαν τραγουδώντας “Ωσαννά ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ” (Ιωάν.12:13).
Από τα βάια, πήρε το όνομα της η ημέρα αυτή. Με την είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ να ξεκινά το Θείο Δράμα. Επειδή όμως ταυτόχρονα γιορτάζεται η είσοδος του ως Βασιλέας στην Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να γιορτάσουν καταλύοντας την νηστεία και επιτρέποντας την κατανάλωση ψαριών. Ο χαρμόσυνος χαρακτήρας της ημέρας αυτής οδήγησε στην καθιέρωση να τρώμε ψάρι, πριν εισέλθουμε στην αυστηρότατη νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας. Μάλιστα, υπήρχε και ένα παλιό τραγούδι, που έλεγε: «Βάγια, βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό κι ως την άλλη Κυριακή με το κόκκινο αυγό»!
Στις μέρες μας, την Κυριακή των Βαΐων, όλες οι εκκλησίες στολίζονται με βάια. Επειδή στον ελλαδικό χώρο οι φοίνικες δεν απαντώνται συχνά, για τον στολισμό χρησιμοποιούνται κλαδάκια δάφνης, ιτιάς, ελιάς ή μυρτιάς. Τα κλαδάκια αυτά μετά το πέρας της λειτουργίας, μοιράζονται στους πιστούς. Ο λαός μας πιστεύει ότι τα βάια αυτά, έχουν ιαματικές και αποτρεπτικές για το κακό ιδιότητες. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας με τα βάια αυτά, «χτυπούν» τις έγκυες γυναίκες πιστεύοντας ότι θα γεννήσουν έτσι πιο εύκολα. Σε άλλες, κρεμούν τα βάια στις πόρτες των σπιτιών σαν φυλακτό. Σε δύο περιοχές, όμως, η Κυριακή των Βαΐων, έχει ξεχωριστή σημασία. Την Κυριακή των Βαΐων του 1826, έγινε η μεγάλη Έξοδος του Μεσολογγίου. Οι γιορτές γίνονται προς τιμή των αγωνιστών που έπεσαν εκείνη την ημέρα.
Από πλευράς Εκκλησίας τονίζεται ότι η Κυριακή των Βαΐων είναι μια μέρα μεταίχμιο καθώς με αυτή τελειώνει η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και παράλληλη αρχίζει η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας. Επομένως, η εορτή της Κυριακής των Βαΐων βρίσκεται ανάμεσα σε δύο νηστείες. Τέλος, ενώ στη διάρκεια της Σαρακοστής δεν τρώμε ψάρι – με εξαίρεση την ημέρα του Ευαγγελισμού – είθισται την Κυριακή των Βαϊων να καταλύουμε τη νηστεία, λόγω της σπουδαιότητας της ημέρας.
Το Υμνολόγιο της Κυριακής των Βαΐων
Η Ελληνορθόδοξη Χριστιανική Υμνολογία, ειδικά για την Κυριακή των Βαΐων, περιλαμβάνει τρία θριαμβικά αναστάσιμα απολυτίκια και ένα κοντάκιο της ημέρας.
Απολυτίκιο Α¨ (Ήχος α΄)
Την κοινήν ανάστασιν προ του σου πάθους πιστούμενος,
εκ νεκρών ήγειρας τον Λάζαρον, Χριστέ ο Θεός
όθεν και ημείς ως οι παίδες, τα της νίκης σύμβολα φέροντες,
σοι τω νικητή του θανάτου βοώμεν. Ωσαννά εν τοις υψίστοις,
ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου
Απολυτίκιο Β΄ (Ήχος δ΄)
Συσταφέντες σοι δια του βαπτίσματος, Χριστέ ο Θεός ημών
της αθανάτου ζωής ηξιώθημεν τη Αναστάσει σου
και ανυμνούντες κράζομεν: Ωσαννά εν τοις υψίστοις,
ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου.
Απολυτίκιο Γ΄ (Ήχος πλάγιος του Β΄)
Μετά κλάδων υμνήσαντες πρότερον
μετά ξύλων συνέλαβον ύστερον
οι αγνώμονες Χριστόν, Ιουδαίοι τον Θεόν.
Ημείς δε πίστει αμεταθέτω,
αεί τιμώντες ως ευεργέτην,
δια παντός βοήσωμεν αυτώ.
Ευλογημένος ει ο ερχόμενος
τον Αδάμ ανακαλέσασθαι.
Κοντάκιο, (Ήχος πλάγιος του Β΄)
Τω θρόνω εν ουρανώ,
τω πώλω επί της γης
εποχούμενος Χριστέ ο Θεός.
Των αγγέλων την αίνεσιν
και των παίδων ανύμνησιν
προσεδέξω βοώντος σοι,
Ευλογημένος ει ο ερχόμενος,
τον Αδάμ ανακαλέσασθαι.
3 συνταγές για το τραπέζι της Κυριακής των Βαΐων
Η Αργυρώ Μπαρμπαρήγου μας προτείνει μια απλή και πεντανόστιμη συνταγή για ψαροκεφτέδες με ταραμοσαλάτα
Ψαροκεφτέδες με ταραμοσαλάτα
Υλικά Συνταγής
500 γραμ. πατάτες
500 γραμ. φιλέτο μπακαλιάρου (μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε κατεψυγμένο φιλέτο μπακαλιάρου ή άλλο φιλέτο ψαριού)
2 κ.σ ελαιόλαδο
2 φρέσκα κρεμμυδάκια ψιλοκομμένα
2 κ.σ ψιλοκομμένο μαϊντανό
2 κ.σ ψιλοκομμένο άνηθο
λίγο αλεύρι
1 αυγό χτυπημένο
3/4 φλ. φρυγανιά τριμμένη
αλάτι
πιπέρι
Γλώσσα μενιέρ
Υλικά
500 γραµ. φιλέτα γλώσσας
50 γραμ. βούτυρο κλαριφιέ
2 κ.σ. αλεύρι
1 λεμόνι χυμό και φλούδα
Λίγο μαϊντανό ψιλοκομμένο
Λίγη κάπαρη
Αλάτι
Πιπέρι
Ψιλά φασολάκια βουτύρου για το σερβίρισμα
Φιλέτο λαβράκι με πικάντικη σάλτσα και σπαράγγια
Για τη σάλτσα:
50 ml ελαιόλαδο
1 μικρό ξερό κρεμμύδι, τεμαχισμένο
1 μικρή πράσινη πιπεριά κέρατο, σε ροδέλες
½ -1 μικρή πιπεριά τσίλι, ψιλοκομμένη
1 κ.σ. μέλι
30 ml χυμό λεμονιού
½ κ.γ. πάπρικα γλυκιά
1 κ.γ. τζίντζερ ξερό, σε σκόνη
λίγο αλάτι
Για τα λαβράκια:
2 λαβράκια (300 γρ. / λαβράκι), καθαρισμένα
αλάτι, κατά βούληση
πιπέρι, κατά βούληση
ελαιόλαδο
½ φλ. ξηρό λευκό κρασί
1 κ.γ. κουρκουμά
4 κ.γ. χυμό λεμονιού
2 κ.γ. βούτυρο
Για τα σπαράγγια:
½ κιλό σπαράγγια
αλάτι, κατά βούληση
