Αίσθηση στη Ρουμανία έχουν προκαλέσει δηλώσεις που αποδίδονται στην πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, με τους Financial Times να αναφέρουν ότι άφησε να εννοηθεί πως η Ουάσιγκτον έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ακόμη και στην πτώση κυβερνήσεων.
Σημερινό δημοσίευμα των Financial Times, που υπογράφουν οι Marton Dunai από τη Βουδαπέστη και η Ελένη Βαρβιτσιώτη από την Αθήνα, συνδέει τις επίμαχες δηλώσεις με τις πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν στη Ρουμανία και την πτώση της κυβέρνησης του Ίλιε Μπολοζάν.
Σύμφωνα με τους FT, η υπόθεση αφορά επίσημο δείπνο στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα στις 18 Μαρτίου. Εκεί, κατά τη διάρκεια συνομιλίας με τον Έλληνα υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, η Γκίλφοϊλ φέρεται να αναφέρθηκε στις επικείμενες τότε πολιτικές εξελίξεις στη Ρουμανία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι FT επικαλούνται το σχετικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο η Αμερικανίδα πρέσβειρα φέρεται να είπε: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ». Κατά την ίδια εκδοχή, ο κ. Παπασταύρου απάντησε ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση της Ελλάδας.
Οι Financial Times αναφέρουν επιπλέον, επικαλούμενοι πρόσωπο που γνωρίζει το περιστατικό, ότι η συζήτηση για τη Ρουμανία έγινε πράγματι στο δείπνο της 18ης Μαρτίου, παρουσία περισσότερων από δώδεκα ατόμων,
μεταξύ των οποίων πολιτικοί, στελέχη της πρεσβείας και στρατιωτικοί.
Τι απαντά η ελληνική κυβέρνηση
Η βρετανική εφημερίδα σημειώνει πως η Αθήνα απορρίπτει ότι υπήρξε απειλή κατά της ελληνικής κυβέρνησης. Όπως αναφέρει η ελληνική κυβέρνηση στους FT, «ουδέποτε τέθηκε οποιοδήποτε ζήτημα απειλής κατά της ελληνικής κυβέρνησης», προσθέτοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα γινόταν σε καμία περίπτωση ανεκτό. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι «στενότερες και σταθερότερες από ποτέ».
Οι αμερικανικές πρεσβείες σε Αθήνα και Βουκουρέστι αρνήθηκαν να σχολιάσουν το περιστατικό. Εκπρόσωπος του State Department περιορίστηκε να τονίσει τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη στρατηγική συνεργασία της με τη Ρουμανία, μεταξύ άλλων στους τομείς της ενεργειακής ασφάλειας και της άμυνας.
Το ταξίδι της Γκίλφοϊλ στο Βουκουρέστι
Η υπόθεση απέκτησε τα τελευταία 24ωρα ειδική πολιτική βαρύτητα στη Ρουμανία επειδή, λίγες ημέρες μετά το δείπνο στην Αθήνα, η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ ταξίδεψε στο Βουκουρέστι και συναντήθηκε με στελέχη του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (PSD), μεταξύ των οποίων ο πρόεδρός του Σορίν Γκριντεάνου και ο τότε υπουργός Ενέργειας Μπογκντάν Ιβάν.
Οι FT είναι προσεκτικοί σε αυτό το σημείο: σημειώνουν ρητά ότι δεν είναι σαφές εάν η Αμερικανίδα πρέσβειρα συμβούλεψε τους Σοσιαλδημοκράτες να αποχωρήσουν από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Η αποχώρηση του PSD ήρθε τελικά τον Μάιο. Οι Σοσιαλδημοκράτες ψήφισαν μαζί με την ακροδεξιά αντιπολίτευση για την ανατροπή του πρωθυπουργού Ίλιε Μπολοζάν, με αποτέλεσμα την κατάρρευση της κυβέρνησης.
Οι επαφές αυτές της Γκίλφοϊλ έχουν πλέον μετατραπεί σε αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης στο Βουκουρέστι.
Ο κεντροδεξιός ευρωβουλευτής Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο οποίος διεκδικεί την υποστήριξη του ρουμανικού κοινοβουλίου για την πρωθυπουργία, δήλωσε στους FT ότι η συνάντηση της Γκίλφοϊλ με τους Σοσιαλδημοκράτες έδινε την εντύπωση «συνωμοτικής» επαφής και ζήτησε να διερευνηθεί. «Το θέμα είναι εξαιρετικά σοβαρό», ανέφερε, καλώντας τον Γκριντεάνου και τα υπόλοιπα στελέχη του PSD να εξηγήσουν τι συζήτησαν στις συγκεκριμένες συναντήσεις και ποιους στόχους επιδίωκαν.
Στο φόντο ο «Κάθετος Διάδρομος»
Ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενεργειακή διάσταση της υπόθεσης. Σύμφωνα με τους FT, η επίσκεψη της Γκίλφοϊλ στο Βουκουρέστι είχε ως επίσημο αντικείμενο την προώθηση του λεγόμενου Vertical Corridor («Κάθετου Διαδρόμου»), του σχεδίου μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα, μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, προς την Ουκρανία.
Το δημοσίευμα αναφέρει, επικαλούμενο δύο πρόσωπα με γνώση των συζητήσεων, ότι η Αμερικανίδα πρέσβειρα προωθούσε επίσης την αγορά σημαντικών ποσοτήτων αμερικανικού LNG από τη Ρουμανία.
Ο τότε πρωθυπουργός Μπολοζάν υποστήριζε τον Κάθετο Διάδρομο, αλλά, κατά τις ίδιες πηγές, δεν επιθυμούσε μεγάλη αύξηση των αγορών αμερικανικού LNG, καθώς η Ρουμανία διαθέτει σημαντικούς δικούς της ενεργειακούς πόρους. Ο ίδιος δήλωσε στους FT ότι η κυβέρνησή του πράγματι συζητούσε με τις ΗΠΑ για την ανάπτυξη του Διαδρόμου, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι δεν είχε επίσημες συνομιλίες με την Γκίλφοϊλ ούτε υπέγραψε συμφωνία για αγορές LNG.
Οι πηγές των FT υποστηρίζουν ότι το PSD διαφωνούσε με τον Μπολοζάν στο θέμα των μεγαλύτερων αγορών αμερικανικού LNG και ότι αυτή ήταν μία από τις αιτίες που οδήγησαν τους Σοσιαλδημοκράτες στην αποχώρηση από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Πρόκειται, ωστόσο, για ισχυρισμό πηγών του δημοσιεύματος και όχι για διαπιστωμένο γεγονός.
Ο Σορίν Γκριντεάνου απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες περί συνεννόησης με τις ΗΠΑ. Με εμφανώς σκωπτικό τρόπο δήλωσε ότι ο Μπολοζάν «δεν ανατράπηκε ούτε από τους Αμερικανούς, ούτε από το τέρας του Λοχ Νες, ούτε από τον Bigfoot», αλλά από Ρουμάνους που θεωρούσαν ότι κυβερνούσε άσχημα. Ο πρώην υπουργός Ενέργειας Μπογκντάν Ιβάν κάνει επίσης λόγο για «θεωρίες συνωμοσίας» και κατηγορεί τους πρώην κυβερνητικούς εταίρους του ότι ψεύδονται.
Η αντιπαράθεση ξεσπά σε μια ήδη εξαιρετικά εύθραυστη περίοδο για τη Ρουμανία. Σύμφωνα με τους FT, η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια έχει κοστίσει στη χώρα δισεκατομμύρια σε χαμένα ευρωπαϊκά κονδύλια, ενώ μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης έχουν προειδοποιήσει ότι το δημόσιο χρέος της βρίσκεται κοντά στην κατηγορία «junk», δηλαδή κάτω από την επενδυτική βαθμίδα.
Το δημοσίευμα τοποθετεί επίσης την υπόθεση στο ευρύτερο πλαίσιο των δύσκολων σχέσεων του Βουκουρεστίου με την κυβέρνηση Τραμπ. Υπενθυμίζει ότι η Ρουμανία είχε επικριθεί από την αμερικανική κυβέρνηση μετά την ακύρωση προεδρικών εκλογών το 2025 λόγω καταγγελιών περί ρωσικής παρέμβασης.
