Η χθεσινή πρωτόδικη καταδίκη της Άννας Μισέλ Ασημακοπούλου για την υπόθεση της διαρροής των προσωπικών δεδομένων 25.000 αποδήμων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο επιχείρησε να την καλύψει πολιτικά το κυβερνητικό στρατόπεδο διά του Παύλου Μαρινάκη, φέρνουν αναπόφευκτα στο προσκήνιο μια ευρύτερη συζήτηση για τη σχέση πολιτικής εξουσίας και Δικαιοσύνης.
Όχι για το αν η πρώην ευρωβουλευτής είναι ένοχη ή αθώα. Αυτό θα κριθεί οριστικά και τελεσίδικα από τα δικαστήρια. Αλλά για κάτι πολύ πιο απλό: πόσο συνηθισμένο είναι στην Ελλάδα να ερευνώνται, να παραπέμπονται ή να καταδικάζονται πρόσωπα που βρίσκονται στον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας.
Η απάντηση δεν είναι αυτονόητη. Οι χαμηλές επιδόσεις σε διεθνείς δείκτες που αποτιμούν την ποιότητα του Κράτους Δικαίου, τη λογοδοσία των θεσμών και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης δείχνουν την ελληνική πραγματικότητα. Είναι κοινό μυστικό ότι όταν οι δικαστικές έρευνες φτάνουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σε κάποιο από τα κλιμάκια του πολιτικού συστήματος, η συζήτηση μετατοπίζεται συχνά από την ουσία της υπόθεσης στην ίδια την ύπαρξη της έρευνας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στην υπόλοιπη Ευρώπη, πάντως, οι δικαστικές αρχές δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν ανάλογα ταμπού. Τα τελευταία χρόνια έχουν ερευνήσει, παραπέμψει ή ακόμη και καταδικάσει εν ενεργεία πρωθυπουργούς, πρώην προέδρους της Δημοκρατίας, υπουργούς, βουλευτές, ευρωβουλευτές και στενούς συνεργάτες κυβερνήσεων. Άλλοι καταδικάστηκαν, άλλοι αθωώθηκαν και άλλοι εξακολουθούν να ελέγχονται. Κοινό στοιχείο είναι ότι οι υποθέσεις προχώρησαν κανονικά και κρίθηκαν με βάση τα στοιχεία που είχαν στη διάθεσή τους οι εισαγγελικές και δικαστικές αρχές.
Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση αναζωπυρώνεται την ώρα που δημοσιοποιούνται λεπτομέρειες από το ευρωπαϊκό ένταλμα της υπόθεσης Qatargate, στο οποίο περιλαμβάνονται αναφορές και στον Δημήτρη Αβραμόπουλο. Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της υπόθεσης, το ενδιαφέρον είναι ότι οι βελγικές αρχές δεν αντιμετώπισαν ως «απαγορευμένη ζώνη» ούτε πρώην επιτρόπους, ούτε αντιπροέδρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ούτε κορυφαία πολιτικά πρόσωπα.
Από τη σύζυγο του Ισπανού πρωθυπουργού, Πέδρο Σάντσεθ και τον πρώην υπουργό Μεταφορών της κυβέρνησής του, μέχρι τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας, Λούις Μοντενέγκρο, τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, τη Μαρίν Λεπέν, τον πρώην καγκελάριο της Αυστρίας, Σεμπάστιαν Κουρτς, την πρώην αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Εύα Καϊλή, τον πρώην πρόεδρο της Κύπρου, Νίκο Αναστασιάδη και τον πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας, Αρτάν Γκρούμπι, τα παραδείγματα είναι πολλά και αφορούν σχεδόν κάθε βαθμίδα της πολιτικής εξουσίας, από κυβερνήσεις και κοινοβούλια μέχρι την κορυφή των ευρωπαϊκών θεσμών.
Ακολουθούν ορισμένες από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις:
Ισπανία: Στο εδώλιο η σύζυγος του Πέδρο Σάντσεθ – Στη φυλακή πρώην υπουργός
Σε δίκη παραπέμφθηκε η σύζυγος του Πέδρο Σάντσεθ, εντείνοντας την πολιτική πίεση που δέχεται εδώ και μήνες η σοσιαλιστική κυβέρνηση. Η Μαρία Μπεγκόνια Γκόμεθ Φερνάντεθ κατηγορείται για αθέμιτη άσκηση επιρροής, διαφθορά σε επιχειρηματικές συναλλαγές, υπεξαίρεση και παράνομη ιδιοποίηση εμπορικού σήματος, ενώ της απαγορεύθηκε η έξοδος από τη χώρα, υποχρεώθηκε να παραδώσει το διαβατήριό της και να εμφανίζεται στις δικαστικές αρχές δύο φορές τον μήνα. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η επαγγελματική δραστηριότητα της στο Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης.
Σύμφωνα με τη δικαστική έρευνα, η σύζυγος του πρωθυπουργού ελέγχεται για το αν αξιοποίησε την πρόσβασή της σε κυβερνητικά κέντρα λήψης αποφάσεων για να προωθήσει ιδιωτικές συνεργασίες, ενώ ερευνάται επίσης η χρήση δημόσιων πόρων στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής δραστηριότητάς της.
Ο πρώην υπουργός, Άμπαλος, καταδικάστηκε σε 24ετή κάθειρξη
Ο πρώην υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, πρώην σημαίνον στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ, Χοσέ Λουίς Αμπαλος, καταδικάστηκε σε κάθειρξη 24 ετών για διαφθορά.
Η υπόθεση, που αφορούσε υποψίες για παράτυπα συμβόλαια πώλησης μασκών κατά την διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, αποτελεί αγκάθι για τον ισπανό πρωθυπουργό, μέλη του προσωπικού και του επαγγελματικού περιβάλλοντος του οποίου εμπλέκονται σε σειρά δικαστικών υποθέσεων.
Το Ανώτατο Δικαστήριο καταδίκασε τον πρώην υπουργό σε κάθειρξη 24 ετών και τον πρώην σύμβουλό του, τον Κόλδο Γκαρθία, σε κάθειρξη 19 ετών για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, για διαφθορά, για υπεξαίρεση δημοσίων πόρων και για αθέμιτη άσκηση επιρροής.
Οι δύο καταδικασθέντες τελούν υπό καθεστώς προσωρινής κράτησης.
Πορτογαλία: Ο Μοντενέγκρο στο επίκεντρο έρευνας για οικογενειακή εταιρεία
Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Λούις Μοντενέγκρο, βρέθηκε τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο δικαστικής και πολιτικής διερεύνησης σχετικά με οικογενειακή εταιρεία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, η οποία φερόταν να λαμβάνει πληρωμές από επιχειρήσεις με συμφέροντα που συνδέονταν με κρατικές αποφάσεις.
Η υπόθεση προκάλεσε κοινοβουλευτικές έρευνες, πολιτική κρίση και τελικά πρόωρες εκλογές στην Πορτογαλία. Οι εισαγγελικές αρχές άνοιξαν φάκελο για να εξετάσουν εάν υπήρξαν παρατυπίες ή σύγκρουση συμφερόντων, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός αρνήθηκε κάθε παρανομία.
Γαλλία: Ο Σαρκοζί καταδικάστηκε, αλλά πλέον κυκλοφορεί ελεύθερος
Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο αλλεπάλληλων δικαστικών ερευνών και καταδικών. Το 2025 καταδικάστηκε σε πενταετή ποινή φυλάκισης για την υπόθεση της παράνομης χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας του 2007 από το καθεστώς Καντάφι, ενώ νωρίτερα είχε καταδικαστεί και για διαφθορά και άσκηση επιρροής.
Τον Μάιο του 2026 οι γαλλικές αρχές αφαίρεσαν το ηλεκτρονικό βραχιολάκι που φορούσε κατ’ οίκον, καθώς συμπλήρωσε το προβλεπόμενο χρονικό διάστημα επιτήρησης. Παρά τις καταδίκες του, ο Σαρκοζί εξακολουθεί να ασκεί τα ένδικα μέσα που προβλέπει η γαλλική νομοθεσία.
Καταδίκη της Μαρίν Λεπέν και στέρηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι
Η επικεφαλής της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, καταδικάστηκε το 2025 για υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων στην υπόθεση των κοινοβουλευτικών συνεργατών του κόμματός της. Το δικαστήριο της επέβαλε ποινή φυλάκισης με αναστολή και στέρηση του δικαιώματος του εκλέγεσθαι, απόφαση που η ίδια προσέβαλε δικαστικά.
Η Λεπέν, η οποία είχε φτάσει δύο φορές στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών και θεωρούνταν εκ νέου φαβορί για την προεδρία της Γαλλίας, βρέθηκε στο επίκεντρο πολυετούς δικαστικής έρευνας μαζί με στελέχη του κόμματός της.
Αυστρία: Καταδίκη του πρώην καγκελάριου Σεμπάστιαν Κουρτς
Ο πρώην καγκελάριος της Αυστρίας, Σεμπάστιαν Κουρτς, καταδικάστηκε το 2024 πρωτοδίκως για ψευδή κατάθεση ενώπιον κοινοβουλευτικής εξεταστικής επιτροπής που ερευνούσε υποθέσεις διαφθοράς της κυβέρνησής του. Η υπόθεση αφορούσε τους διορισμούς σε κρατική εταιρεία συμμετοχών και προέκυψε από πολύχρονη έρευνα των αυστριακών αρχών.
Παρότι ο Κουρτς άσκησε έφεση και αργότερα αθωώθηκε σε δεύτερο βαθμό, η υπόθεση έφτασε μέχρι τα δικαστήρια, με τον πρώην καγκελάριο να κάθεται στο εδώλιο και να δίνει εξηγήσεις για τις πράξεις του.
Βέλγιο: Η Εύα Καϊλή στο επίκεντρο του Qatargate
Η πρώην αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Εύα Καϊλή, συνελήφθη τον Δεκέμβριο του 2022 στο πλαίσιο της έρευνας για το σκάνδαλο Qatargate, που αφορούσε καταγγελίες για χρηματισμό ευρωβουλευτών και στελεχών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από ξένα κράτη.
Οι βελγικές αρχές προχώρησαν σε εφόδους, συλλήψεις, προφυλακίσεις και άρσεις ασυλιών, ενώ η έρευνα επεκτάθηκε σε εν ενεργεία και πρώην ευρωβουλευτές από διαφορετικές χώρες. Η Καϊλή πέρασε μήνες υπό κράτηση πριν αφεθεί ελεύθερη με περιοριστικούς όρους και εξακολουθεί να αρνείται τις κατηγορίες.
Κύπρος: Πόρισμα κατά του Νίκου Αναστασιάδη για επτά πιθανά αδικήματα
Η Αρχή κατά της Διαφθοράς της Κύπρου ολοκλήρωσε έρευνα δυόμισι ετών για τις καταγγελίες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο «Κράτος Μαφία» του Μακάριου Δρουσιώτη και εισηγείται τη διερεύνηση ποινικών ευθυνών για 15 πρόσωπα.
Σύμφωνα με το πόρισμα, ο πρώην πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, φέρεται να αντιμετωπίζει επτά περιπτώσεις πιθανών αδικημάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τρεις υποθέσεις εμπορίας επηρεασμού, μία περίπτωση κατάχρησης εξουσίας σε βαθμό κακουργήματος και τρεις περιπτώσεις κατάχρησης εξουσίας σε βαθμό πλημμελήματος ή απόπειρας διάπραξης ποινικού αδικήματος.
Βόρεια Μακεδονία: Συνελήφθη ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης για υπεξαίρεση 8 εκατ. ευρώ
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Βόρειας Μακεδονίας, Αρτάν Γκρούμπι, συνελήφθη τον Ιούλιο του 2026 έπειτα από πολύμηνη έρευνα για την υπόθεση του κρατικού λαχείου της χώρας. Οι αρχές τον κατηγορούν, μαζί με άλλα πρόσωπα, για υπεξαίρεση περίπου 8 εκατ. ευρώ από δημόσιους πόρους.
Ο Γκρούμπι, που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ένα από τα ισχυρότερα στελέχη της κυβέρνησης, είχε διαφύγει στο εξωτερικό μετά την έκδοση εντάλματος σύλληψης, πριν τελικά συλληφθεί και οδηγηθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης. Η υπόθεση θεωρείται μία από τις σημαντικότερες έρευνες διαφθοράς που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Βόρεια Μακεδονία.
