Η Ηθική είναι το νέο μάθημα που θα διδαχθούν από τη φετινή σχολική χρονιά όσοι μαθητές Δημοτικού απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά. Πρόκειται για το εναλλακτικό μάθημα των Θρησκευτικών για όσους μαθητές λαμβάνουν απαλλαγή και, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, θα διδάσκεται από τη Γ΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Λυκείου.
Σε σχετική εγκύκλιο που στάλθηκε ήδη στα Δημοτικά έχουν καταρτιστεί οι οδηγίες διδασκαλίας για τις τάξεις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού. Στόχος του μαθήματος είναι η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, του αναστοχασμού, της επιχειρηματολογίας, του διαλόγου και της ενσυναίσθησης, με έμφαση σε αξίες όπως ο σεβασμός, η δικαιοσύνη, η ευθύνη και η αλληλεγγύη. Το μάθημα δεν περιορίζεται στην απομνημόνευση κανόνων ή στην αναζήτηση μιας προκαθορισμένης «σωστής» απάντησης, αλλά επιδιώκει να βοηθήσει τους μαθητές να σκέφτονται, να προβληματίζονται, να συζητούν και να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους.
Κεντρικός στόχος είναι η καλλιέργεια της κριτικής και αυτοκριτικής σκέψης, ώστε οι μαθητές να μπορούν να εξετάζουν διαφορετικές απόψεις, να αξιολογούν επιχειρήματα και να διαμορφώνουν προσωπικές θέσεις με τεκμηρίωση. Παράλληλα, ενισχύεται η ικανότητα αναστοχασμού πάνω σε ζητήματα που αφορούν τις επιλογές, τις πράξεις και τις συνέπειές τους, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κατανόηση και στάθμιση αξιών όταν αυτές συγκρούονται. Ιδιαίτερη θέση έχει ο διάλογος μέσα στην τάξη. Οι μαθητές καλούνται να ακούν την άλλη άποψη, να επιχειρηματολογούν, να συγκρίνουν διαφορετικές προσεγγίσεις και να αναζητούν τρόπους σύνθεσης, καλλιεργώντας παράλληλα τον σεβασμό, την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας. Με αυτόν τον τρόπο, η διδασκαλία της Ηθικής συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση υπεύθυνων και ενεργών πολιτών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παράλληλα, το μάθημα έχει έντονο διαθεματικό χαρακτήρα, καθώς τα ηθικά ερωτήματα συνδέονται με διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα και με πραγματικά ζητήματα της κοινωνικής και προσωπικής ζωής. Οι μαθητές δεν αντιμετωπίζουν την Ηθική ως ένα μάθημα αποκομμένο από την καθημερινότητά τους, αλλά ως ένα πεδίο προβληματισμού που τους βοηθά να κατανοούν καλύτερα τον εαυτό τους, τους άλλους και τον κόσμο γύρω τους. Συνολικά, το μάθημα επιδιώκει να καλλιεργήσει όχι μόνο γνώσεις, αλλά και δεξιότητες σκέψης, επικοινωνίας και συνεργασίας, συμβάλλοντας στη σταδιακή διαμόρφωση μαθητών που μπορούν να αντιμετωπίζουν σύνθετα ζητήματα με κριτική σκέψη, υπευθυνότητα, διάλογο και σεβασμό προς τον συνάνθρωπο.
Οι προϋποθέσεις για να λειτουργήσουν τάξεις που θα διδάσκεται «Ηθική» στο Δημοτικό
Η απαλλαγή από τα Θρησκευτικά δεν σημαίνει αυτόματα ότι σε κάθε σχολείο δημιουργείται ξεχωριστό τμήμα Ηθικής. Η εγκύκλιος προβλέπει ως βασική προϋπόθεση να υπάρχουν τουλάχιστον 10 μαθητές ανά τάξη που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά. Όταν στην τάξη λειτουργεί ένα τμήμα, οι μαθητές που παρακολουθούν Θρησκευτικά και εκείνοι που έχουν απαλλαγεί διδάσκονται την ίδια διδακτική ώρα, σε διακριτές αίθουσες. Όταν λειτουργούν περισσότερα τμήματα στην ίδια τάξη, εφόσον οι μαθητές των Θρησκευτικών και οι μαθητές που έχουν απαλλαγεί δεν υπερβαίνουν αντίστοιχα τους 25, εφαρμόζεται επίσης παράλληλη διδασκαλία σε διαφορετικές αίθουσες. Εάν ο αριθμός υπερβαίνει τους 25, εφαρμόζονται οι προβλέψεις για τον σχηματισμό τμημάτων που προβλέπει το π.δ. 79/2017. Εάν δεν συγκεντρωθούν οι 10 μαθητές ανά τάξη ή ο απαιτούμενος αριθμός συγκεντρωθεί μετά την πέμπτη ημέρα από την έναρξη των μαθημάτων, εφαρμόζεται η διαδικασία που προβλέπει η υπουργική απόφαση 98268/Δ1/09-08-2021.
Στα 1/θέσια δημοτικά σχολεία το μάθημα της Ηθικής διδάσκεται για 1 διδακτικό ημίωρο στην Γ- Δ’ τάξη (συνδιδασκαλία) και για 1 διδακτικό ημίωρο στην Ε’- ΣΤ’ τάξη (συνδιδασκαλία) στους/στις μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Αναφορικά με την δημιουργία τμήματος για την διδασκαλία του μαθήματος της «Ηθικής» στα 1/θέσια δημοτικά σχολεία απαιτείται το 1/3 των μαθητών/τριών που φοιτούν στις Γ’-Δ’ και στις Ε’-ΣΤ’ τάξεις αντίστοιχα, με την προϋπόθεση να διατίθεται στη σχολική μονάδα δεύτερος εκπαιδευτικός ειδικότητας ΠΕ70 Δασκάλων
Στα 2/θέσια δημοτικά σχολεία το μάθημα της Ηθικής διδάσκεται για 2 διδακτικά ημίωρα στην Γ- Δ’τάξη (συνδιδα- σκαλία) και για 2 διδακτικά ημίωρα στην Ε’- ΣΤ’τάξη (συνδιδασκαλία) στους/στις μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Αναφορικά με την δημιουργία τμήματος για την διδασκαλία του μαθήματος της «Ηθικής» στα 2/θέσια δημοτικά σχολεία απαιτείται να υπάρχουν τουλάχιστον πέντε (5) μαθητές/τριες που φοιτούν στις Γ’-Δ’ και στις Ε’-ΣΤ’ τάξεις αντίστοιχα και που έχουν απαλλαγεί από το μάθημα των Θρησκευτικών, με την προϋπόθεση να διατίθεται στη σχολική μονάδα τρίτος εκπαιδευτικός ειδικότητας ΠΕ70 Δασκάλων.
Στα 3/θέσια δημοτικά σχολεία το μάθημα της Ηθικής διδάσκεται για 2 διδακτικές ώρες στην Γ’- Δ’ τάξη (συνδιδασκαλία) και για 2 διδακτικές ώρες στην Ε’- ΣΤ’ τάξη (συνδιδασκαλία) στους/στις μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Αναφορικά με την δημιουργία τμήματος για την διδασκαλία του μαθήματος της «Ηθικής» στα 3/θέσια δημοτικά σχολεία απαιτείται να υπάρχουν τουλάχιστον επτά (7) μαθητές/τριες που φοιτούν στις Γ’-Δ’ και στις Ε’-ΣΤ’ τάξεις αντίστοιχα και που έχουν απαλλαγεί από το μάθημα των Θρησκευτικών, με την προϋπόθεση να διατίθεται στη σχολική μονάδα τέταρτος εκπαιδευτικός ειδικότητας ΠΕ70 Δασκάλων.
Τι θα διδαχθούν οι μαθητές ανά τάξη
Στη Γ΄ Δημοτικού, η βασική θεματική ενότητα είναι «Ο εαυτός». Οι μαθητές θα ασχοληθούν με τη μοναδικότητα, τα συναισθήματα, την αυτογνωσία, την εικόνα του εαυτού και τον αυτοέλεγχο. Στις προτεινόμενες δραστηριότητες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα κείμενα «Μια μεγάλη πορτοκαλί κηλίδα», «Ο βάτραχος είναι βάτραχος», «Το κουνέλι που άκουγε», «Το δικό του χρώμα», «Είσαι πραγματικά καλός;» και «Τα μπισκότα και η δύναμη του “όχι ακόμα”». Προβλέπονται 12 διδακτικές ώρες.
Στη Δ΄ Δημοτικού, η θεματική είναι «Χαρακτήρας & Αρετές και Ελαττώματα». Η διδασκαλία αφορά ζητήματα όπως η τελειότητα, το θάρρος και ο φόβος, οι καλές πράξεις, η ελευθερία, η βοήθεια προς τους άλλους και η τύχη. Ενδεικτικά κείμενα είναι «Ένας τέλειος κουβάς», «Ο πίνακας του δημάρχου», «Ο φράχτης», «Η πετρόσουπα» και «Η ιστορία του Κινέζου αγρότη». Προβλέπονται 12 διδακτικές ώρες.
Στην Ε΄ Δημοτικού, η ενότητα έχει τίτλο «Πώς να ζούμε καλά;» και επικεντρώνεται σε ζητήματα όπως τα σημαντικά πράγματα στη ζωή, η ευτυχία και η δυστυχία, τα δικαιώματα, η αμοιβαιότητα και η βία. Μεταξύ των προτεινόμενων κειμένων είναι «Η βαλίτσα του κυρίου Μπένγιαμιν», «Ο πύργος της κυρίας Θέας», «Ο επισκέπτης», «Η μηχανή της ανταπόδοσης» και απόσπασμα από τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ». Προβλέπονται 8 διδακτικές ώρες.
Στη ΣΤ΄ Δημοτικού, οι μαθητές περνούν στη θεματική «Το ηθικό υποκείμενο», με αντικείμενα την ταυτότητα, τον αυτοσεβασμό, την ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεων και το ερώτημα εάν η γνώση του σωστού αρκεί για να οδηγήσει και στη σωστή πράξη. Προτείνονται, μεταξύ άλλων, τα κείμενα «Ποια νομίζεις ότι είσαι … Έλια», «Η Σοφή Ζιο, ο Σοφός Λι και μπερδεμένος Πο», «Για όλα φταίει ο Ορφέας!» και «Ο Όλοι, η Κάποια, ο Κανένας και η Οποιαδήποτε». Προβλέπονται 8 διδακτικές ώρες.
Έτσι, οι μαθητές που θα απαλλαγούν από τα Θρησκευτικά και θα ενταχθούν στη «Ηθική» θα ακολουθήσουν ένα πρόγραμμα που ξεκινά από τον εαυτό και τα συναισθήματα στη Γ΄ Δημοτικού, περνά στον χαρακτήρα και τις αρετές στη Δ΄, εξετάζει την καλή ζωή, τα δικαιώματα και τη βία στην Ε΄ και φτάνει, στη ΣΤ΄ Δημοτικού, σε ζητήματα ταυτότητας, ευθύνης και ηθικής πράξης.
Δείτε την εγκύκλιο για το μάθημα της Ηθικής εδώ
