Άκυρος είναι, σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας, ο πλειστηριασμός της μοναδικής κατοικίας των οφειλετών του Δημοσίου, εάν δεν έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη έρευνα για άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορεί να έχουν στην κατοχή τους, προκειμένου η είσπραξη των οφειλόμενων χρεών να μη γίνει με τόσο «επαχθή μέτρα».
Αυτές τις δικλείδες ασφαλείας έθεσε με την υπ’ αρ.1404/2026 απόφασή του το ΣΤ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας μπλοκάροντας τον πλειστηριασμό μεζονέτας στο Μοσχάτο, για ληξιπρόθεσμες οφειλές ενός εκ των ιδιοκτητών της, συνολικού ύψους 142.917 ευρώ.
Σύμφωνα με την απόφαση του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας της κατάσχεσης, ακόμη δηλαδή και στο τελικό στάδιο της έκδοσης του προγράμματος πλειστηριασμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι αναφέρει η απόφαση του ΣτΕ για τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας
Οι σύμβουλοι Επικρατείας στην απόφασή τους τονίζουν πως σύμφωνα με το Σύνταγμα «η κατοικία των ανθρώπων, ως στοιχείο ουσιώδες για την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής, αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης κρατικής μέριμνας».
Και η κρατική μέριμνα για την πρώτη κατοικία «ανάγεται στην προστασία θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων τελούντων υπό την εγγύηση του κράτους και υποχρεούνται να διασφαλίζουν, ώστε να είναι αποτελεσματική, όλα τα κρατικά όργανα, κατά χαρακτηριστική διατύπωση του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος».
Στο πλαίσιο αυτό, οι σύμβουλοι Επικρατείς επισημαίνουν ότι σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές, αλλά και «την απορρέουσα ευθέως από την αρχή του κράτους δικαίου, αρχή της αναλογικότητας, οσάκις η επιδίωξη σκοπού δημοσίου συμφέροντος χωρεί με τη λήψη μέτρου που έχει ως συνέπεια τη στέρηση της κατοικίας ορισμένου προσώπου, πρέπει, για την εγκυρότητα κάθε πράξης που κατατείνει στην πραγμάτωση του μέτρου, από οποιαδήποτε κρατικό όργανο και αν εκδίδεται και σε κάθε στάδιο της οικείας διαδικασίας, να αποδεικνύεται ότι το μέτρο ήταν απολύτως αναγκαίο στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι είχε δηλαδή εξαντληθεί πριν, κάθε προσπάθεια να ικανοποιηθεί ο δημόσιος σκοπός με άλλα, πρόσφορα πλην ηπιότερα μέτρα».
Τέλος, υπογραμμίζεται στην δικαστική απόφαση ότι κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ «η κατάσχεση ακινήτου του οφειλέτη που αποδεδειγμένα αποτελεί τη μόνη του κατοικία (εκείνου και της οικογένειάς του) τότε μόνο είναι νόμιμη, όταν έχει προηγουμένως ερευνηθεί και τεκμηριωμένα αποκλεισθεί η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων πρόσφορων για να ικανοποιηθεί μέσω αυτών η συγκεκριμένη αξίωση. Στην αντίθετη περίπτωση η επιλογή προς τούτο του ακινήτου της κατοικίας δεν είναι νόμιμη».
Η απόφαση του ΣτΕ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς μπορεί να επηρεάσει όλες τις περιπτώσεις οφειλών προς το Δημόσιο, τις Δ.Ο.Υ., τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά Ταμεία, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, κ.λπ. που εισπράττονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).
