Το άρθρο 23 αποσύρθηκε. Η ευθύνη, όμως, παραμένει. Και το πραγματικό μέτρο κάθε κυβερνητικής επιλογής δεν είναι η ευκολία που παρέχει στους ισχυρούς, αλλά η προστασία που εγγυάται στους ανθρώπους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Ένα πρωτόγνωρο τείχος έχει υψώσει η σημερινή Κυβέρνηση απέναντι στην πραγματική κοινωνία με μία κίνηση που αναδεικνύει τις προθέσεις της και τις αντιθέσεις που θέλει να δημιουργήσει την επόμενη μέρα για την κοινωνία. Η προσπάθεια ψήφισης του άρθρου 23 μέσα στη βουλή όπου προβλέπει τη διενέργεια πλειστηριασμού με συνοπτικές διαδικασίες είναι η απόδειξη των πραγματικών προθέσεων μιας ανάλγητης Κυβέρνησης που είναι πλήρως συντεταγμένη με τα οικονομικά συμφέροντα των funds που απροκάλυπτα πλέον τολμούν να βγάζουν από τα σπίτια τους άτομα με αναπηρία, υπερήλικους, ανθρώπους με μία και μοναδική κατοικία.
Πόσο πιο ανυπεράσπιστος να νιώσει κάποιος απέναντι σε μία κυβέρνηση που προωθεί εν αγνοία του ένα άρθρο που δεν αναπαράγεται από τα συστημικά ΜΜΕ;
Η απόσυρση του άρθρου 23 δεν σβήνει το πολιτικό ερώτημα που προέκυψε: γιατί η κυβέρνηση επέλεξε εξαρχής να προτείνει μια διάταξη που θα ενίσχυε τη δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης των πιστωτών απέναντι στους δανειολήπτες; Η υποχώρηση, στις 30 Οκτωβρίου, μετά τις αντιδράσεις του δικηγορικού κόσμου και της αντιπολίτευσης, ήταν αναγκαία. Δεν αρκεί, όμως, για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η επίμαχη πρόβλεψη του άρθρου 23 δεν ήταν μια ασήμαντη τεχνική λεπτομέρεια. Θα αναγνώριζε στη συμφωνία ρύθμισης οφειλής που υπογράφεται με τράπεζα ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων την ισχύ εκτελεστού τίτλου. Με απλά λόγια, σε περίπτωση αθέτησης της συμφωνίας, ο πιστωτής θα μπορούσε να κινηθεί προς την αναγκαστική εκτέλεση χωρίς να χρειάζεται πρώτα να εξασφαλίσει διαταγή πληρωμής. Δεν καταργούνταν κάθε δυνατότητα δικαστικής προσφυγής του οφειλέτη αλλά μετατοπιζόταν όμως ένα κρίσιμο στάδιο ελέγχου και άμυνας. Και αυτή η διαφορά δεν είναι ούτε μικρή ούτε αθώα.
Ας αναρωτηθούμε τι σημαίνει αυτό στην πραγματική ζωή: για έναν εργαζόμενο που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται από το κόστος της στέγασης, της ενέργειας και των βασικών αγαθών, για έναν συνταξιούχο που στηρίζει ολόκληρη την οικογένεια, για έναν άνθρωπο με αναπηρία ή μια οικογένεια που παλεύει να κρατήσει το μοναδικό της σπίτι. Η αδυναμία πληρωμής δεν είναι πάντοτε επιλογή. Συχνά είναι το αποτέλεσμα μιας καθημερινότητας στην οποία οι αριθμοί δεν βγαίνουν, όσο κι αν προσπαθεί κανείς. Και κάθε μήνα οι «αριθμοί» εξαντλούνται και νωρίτερα λόγω της ακρίβειας.
Η ελληνική κατοικία, το σπίτι κάθε πολίτη, δεν είναι απλώς ένα περιουσιακό στοιχείο σε έναν ισολογισμό. Για χιλιάδες οικογένειες είναι το αποτέλεσμα κόπων μιας ζωής, η μνήμη των προηγούμενων γενεών, το καταφύγιο των επόμενων. Η προστασία της κατοικίας δεν μπορεί να εξαντλείται σε διακηρύξεις, όταν το θεσμικό πλαίσιο καθιστά ολοένα δυσκολότερη την υπεράσπιση του οικονομικά ασθενέστερου. Εδώ χρειάζεται ισχυρή παρέμβαση και σθεναρή στάση μιας προοδευτικής κυβέρνησης που βρίσκεται με το μέρος της πραγματικής κοινωνίας και όχι με εκείνο των τραπεζών και των funds.
Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι οι δανειακές υποχρεώσεις παύουν να υπάρχουν ή ότι οι πιστωτές δεν έχουν νόμιμα δικαιώματα. Το ζήτημα είναι η ισορροπία μεταξύ των μερών. Από τη μία βρίσκονται οργανωμένοι χρηματοπιστωτικοί φορείς και εταιρείες με εξειδικευμένους νομικούς μηχανισμούς και από την άλλη βρίσκεται συχνά ένας πολίτης που πρέπει να κατανοήσει σύνθετες συμβάσεις, να πληρώσει δικηγόρους και δικαστικά έξοδα και να αντιδράσει μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες. Η τυπική δυνατότητα προσφυγής στη Δικαιοσύνη δεν αρκεί, εάν στην πράξη η πρόσβαση σε αυτήν γίνεται δυσβάστακτη.
Η απόσυρση του άρθρου 23 αποτρέπει τη συγκεκριμένη επέκταση της εκτελεστότητας στις διμερείς ρυθμίσεις. Δεν σημαίνει όμως ότι σταματούν οι πλειστηριασμοί. Ούτε πρέπει να αποκρύπτεται ότι στον εξωδικαστικό μηχανισμό υφίσταται ήδη χωριστή νομοθετική πρόβλεψη που προσδίδει εκτελεστή ισχύ στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης. Γι’ αυτό η δημόσια συζήτηση δεν μπορεί να τελειώσει με την απόσυρση ενός άρθρου.
Τώρα πρέπει να αρχίσει η ουσιαστική συζήτηση για το σύνολο των εγγυήσεων προστασίας των πολιτών και ο αγώνας να υπερασπιστεί η ελληνική ιδιοκτησία, τα δικαιώματα στην πρώτη κατοικία. Εικόνες με πλειστηριασμούς σπιτιών που ανήκουν σε υπερήλικους και άτομα με αναπηρία μας ντροπιάζουν ως κοινωνία, ως κράτος, ως πολίτες αυτού του τόπου.
Η οικονομία δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως επιτυχημένη μόνο μέσα από δείκτες, όταν μεγάλο μέρος της κοινωνίας ζει με την αγωνία της επόμενης δόσης και «του να βγάλω τον μήνα». Η ανάπτυξη αποκτά αξία όταν μεταφράζεται σε ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική για τους ανθρώπους.
Το άρθρο 23 αποσύρθηκε. Η ευθύνη, όμως, παραμένει. Και το πραγματικό μέτρο κάθε κυβερνητικής επιλογής δεν είναι η ευκολία που παρέχει στους ισχυρούς, αλλά η προστασία που εγγυάται στους ανθρώπους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Οι πολίτες θέλουν κυβέρνηση και όχι εισπρακτική εταιρία.
(Ο Ηλίας Μουσταΐρας είναι Πρόεδρος Ένωσης Επιχειρήσεων & Βιομηχανιών Δυτικής Αττικής, Μέλος Εθνικού Συμβουλίου ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗΣ -ΕΛΑΣ)
