Πολλές φορές, η ψυχική και συναισθηματική εξάντληση δεν εμφανίζεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Συνήθως συσσωρεύεται σταδιακά, μέσα από μια καθημερινότητα γεμάτη πίεση, απαιτήσεις, απογοητεύσεις και την αίσθηση ότι κάποιος δίνει διαρκώς περισσότερα από όσα μπορεί να αντέξει.
Όπως αναφέρει το yourtango, σε μια εποχή κατά την οποία πολλοί άνθρωποι αισθάνονται οικονομική, επαγγελματική και συναισθηματική πίεση σχεδόν καθημερινά, τα αποθέματα ενέργειας μπορεί να εξαντληθούν. Και τότε αλλάζει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούν με τους γύρω τους.
Μπορεί να γίνουν πιο απότομοι, να αποφεύγουν συζητήσεις, να ζητούν να μείνουν μόνοι ή να αναβάλλουν πράγματα που παλαιότερα διεκπεραίωναν χωρίς δεύτερη σκέψη. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν νοιάζονται. Σε πολλές περιπτώσεις σημαίνει ότι δεν έχουν πλέον την ψυχική ενέργεια για να ανταποκριθούν όπως θα ήθελαν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ακολουθούν 10 χαρακτηριστικές φράσεις που μπορεί να χρησιμοποιεί ένας άνθρωπος όταν βρίσκεται σε κατάσταση έντονης ψυχικής και συναισθηματικής κόπωσης.
1. «Δεν έχω την ενέργεια για αυτό»
Όταν κάποιος έχει εξαντληθεί, συχνά δεν έχει πλέον διάθεση να εμπλακεί σε δράματα, εντάσεις και ανούσιες αντιπαραθέσεις. Αντί να προσποιηθεί ότι ενδιαφέρεται ή ότι μπορεί να ανταποκριθεί, επιλέγει να είναι ευθύς και να πει ότι δεν έχει την ενέργεια για μια συγκεκριμένη κατάσταση.
Μπορεί η φράση αυτή να ακούγεται σκληρή, όμως συχνά αποτελεί περισσότερο μια ειλικρινή παραδοχή παρά μια προσπάθεια να πληγώσει κάποιον.
Ένας εξαντλημένος άνθρωπος μπορεί να προτιμήσει μια δύσκολη αλήθεια από ένα καθησυχαστικό ψέμα. Άλλωστε, η προσποίηση και τα ψέματα μπορούν με τον χρόνο να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τις σχέσεις που έχουν πραγματική σημασία.
2. «Θα πάω σπίτι»
Η ψυχική εξάντληση συνήθως είναι αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου κατά την οποία κάποιος προσπαθεί συνεχώς να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των άλλων, δίνοντας πολλά και παίρνοντας ελάχιστα σε αντάλλαγμα.
Κάποια στιγμή, λοιπόν, μπορεί απλώς να πει: «Θα πάω σπίτι» ή «Θα το κλείσω για απόψε».
Δεν είναι απαραίτητα θυμός, ούτε προσπάθεια να δημιουργήσει εντυπώσεις. Μπορεί να είναι απλώς η στιγμή που το άτομο αναγνωρίζει ότι χρειάζεται να απομακρυνθεί από την κατάσταση και να επιστρέψει στον δικό του χώρο.
3. «Έχω κουραστεί τόσο πολύ με τους ανθρώπους»
Ακόμη και οι πιο κοινωνικοί και υπομονετικοί άνθρωποι μπορούν να φτάσουν σε ένα σημείο όπου η συναναστροφή με τους άλλους μοιάζει περισσότερο με υποχρέωση παρά με ευχάριστη εμπειρία.
Οι άνθρωποι, άλλωστε, μπορούν να μας πιέσουν ή να μας εκνευρίσουν ακόμη και όταν τους αγαπάμε. Όταν όμως κάποιος είναι ήδη ψυχικά εξαντλημένος, η συμπεριφορά των άλλων μπορεί να γίνει ακόμη πιο δύσκολο να διαχειριστεί.
Ιδιαίτερα οι άνθρωποι που συνηθίζουν να στηρίζουν τους πάντες μπορεί να καταλήξουν να αισθάνονται ότι κουβαλούν τα προβλήματα όλων στους ώμους τους, χωρίς να λαμβάνουν αντίστοιχη στήριξη.
Η ύπαρξη ενός υποστηρικτικού κοινωνικού περιβάλλοντος συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία. Όταν όμως ένας άνθρωπος που έχει μάθει να δίνει στους άλλους στερείται ο ίδιος ουσιαστικής υποστήριξης, είναι πιθανό να αισθανθεί βαθιά απογοήτευση και να απομακρυνθεί κοινωνικά.
4. «Ειλικρινά, δεν με νοιάζει»
Υπάρχει ένα όριο στο πόση πίεση μπορεί να αντέξει ένας άνθρωπος.
Όταν οι απαιτήσεις της δουλειάς συνδυάζονται με ευθύνες και προβλήματα στην προσωπική ζωή, ακόμη και ένας ιδιαίτερα ανθεκτικός άνθρωπος μπορεί κάποια στιγμή να αισθανθεί ότι δεν έχει τίποτα άλλο να δώσει.
Η φράση «Ειλικρινά, δεν με νοιάζει» μπορεί να ακούγεται ψυχρή ή αγενής. Ωστόσο, σε έναν άνθρωπο που έχει φτάσει στα όριά του μπορεί να αποτελεί περισσότερο ένδειξη εξάντλησης παρά αδιαφορίας.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έπαψε να νοιάζεται για τους άλλους. Μπορεί απλώς να έχει εξαντλήσει τα συναισθηματικά του αποθέματα και να μην είναι πλέον σε θέση να διαχειριστεί και τα συναισθήματα των γύρω του.
5. «Θα το αντιμετωπίσω αργότερα»
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ψυχικής εξάντλησης είναι η αναβλητικότητα.
Ένας άνθρωπος που στο παρελθόν ήταν οργανωμένος, συνεπής και κατάφερνε να διεκπεραιώνει τις υποχρεώσεις του εγκαίρως, μπορεί σταδιακά να αρχίσει να αφήνει πράγματα για αργότερα.
«Θα το αντιμετωπίσω αργότερα» γίνεται μια συνηθισμένη φράση.
Η αναβλητικότητα δεν αποτελεί απαραίτητα επιλογή ή τεμπελιά. Όταν η ψυχική ενέργεια έχει μειωθεί σημαντικά, ακόμη και μια απλή υποχρέωση μπορεί να μοιάζει δυσβάσταχτη. Η παραγωγικότητα μειώνεται και το άτομο μπορεί να αισθάνεται ότι προσπαθεί απλώς να επιβιώσει μέσα σε έναν καθημερινό όγκο απαιτήσεων.
6. «Χρειάζομαι απλώς λίγο χρόνο μόνος»
Όταν ένας άνθρωπος ζητά να μείνει μόνος, η καλύτερη αντίδραση δεν είναι πάντα να τον πιέσουμε να μιλήσει.
Η εξάντληση μπορεί να προκαλέσει ευερεθιστότητα και να επηρεάσει κάθε πτυχή της καθημερινότητας. Έτσι, ακόμη και μια καλοπροαίρετη προσπάθεια επικοινωνίας μπορεί να μοιάζει με επιπλέον βάρος.
Η φράση «Χρειάζομαι λίγο χρόνο μόνος» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος απορρίπτει τους ανθρώπους που αγαπά. Μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεται χώρο για να ηρεμήσει, να επεξεργαστεί όσα νιώθει και να ανακτήσει μέρος των δυνάμεών του.
Για έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, το να γίνει σεβαστό το αίτημά του για προσωπικό χώρο μπορεί να είναι μία από τις πιο ουσιαστικές μορφές στήριξης.
7. «Δεν έχω όρεξη να μιλήσω αυτή τη στιγμή»
Η ανάγκη για σιωπή δεν αφορά μόνο τους εσωστρεφείς ανθρώπους. Ακόμη και ένα ιδιαίτερα κοινωνικό και εξωστρεφές άτομο μπορεί να φτάσει σε σημείο όπου δεν αντέχει άλλη συζήτηση.
Όταν η συναισθηματική κόπωση είναι έντονη, η κοινωνική αλληλεπίδραση μπορεί να μοιάζει εξαντλητική. Αντί, λοιπόν, να προσποιηθεί ότι είναι καλά και να συμμετέχει σε μια συζήτηση χωρίς διάθεση, μπορεί απλώς να πει ότι δεν θέλει να μιλήσει εκείνη τη στιγμή.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα απόρριψη. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να προστατεύσει τις τελευταίες δυνάμεις του.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η κατανόηση και η διαβεβαίωση ότι μπορούμε να επιστρέψουμε στη συζήτηση αργότερα μπορεί να είναι πολύ πιο χρήσιμες από την πίεση για άμεση επικοινωνία.
8. «Δεν μπορούμε να το κάνουμε σήμερα;»
Πολλοί άνθρωποι έχουν την τάση να κρατούν μέσα τους την ενόχληση και την πίεση μέχρι να φτάσουν στο σημείο να ξεσπάσουν.
Γι' αυτό, όταν ένας συναισθηματικά εξαντλημένος άνθρωπος λέει «Μπορούμε απλώς να μην το κάνουμε σήμερα;», ίσως αξίζει να ακούσουμε πραγματικά αυτό που ζητά.
Δεν προσπαθεί απαραίτητα να αποφύγει τις ευθύνες ή να φανεί αδιάφορος. Μπορεί απλώς να αναγνωρίζει ότι σήμερα δεν έχει τις δυνάμεις να διαχειριστεί μια συγκεκριμένη κατάσταση.
Η υπομονή ενός ανθρώπου που βρίσκεται στα όριά του είναι συχνά περιορισμένη. Μερικές φορές, το να του δοθεί λίγος χρόνος μέχρι να αισθανθεί έτοιμος να αντιμετωπίσει ένα ζήτημα μπορεί να αποτρέψει μια πολύ μεγαλύτερη ένταση.
9. «Έχω πολλά στο μυαλό μου»
Όταν εκατοντάδες σκέψεις, υποχρεώσεις και συναισθήματα συσσωρεύονται, είναι δύσκολο να βρεθούν οι σωστές λέξεις.
«Έχω πολλά στο μυαλό μου» μπορεί να είναι ένας απλός τρόπος για να περιγράψει κάποιος μια κατάσταση την οποία δυσκολεύεται ακόμη και ο ίδιος να κατανοήσει πλήρως.
Η απομάκρυνση ή η σιωπή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προσπαθεί να κρύψει κάτι ή να πληγώσει τους ανθρώπους γύρω του. Μπορεί απλώς να μην ξέρει πώς να εκφράσει όλα όσα αισθάνεται.
Ιδιαίτερα όταν κάποιος έχει συνηθίσει να αποτελεί στήριγμα για τους άλλους και δυσκολεύεται να δείξει τη δική του ευαλωτότητα, η συσσώρευση των συναισθημάτων μπορεί να γίνει ακόμη πιο έντονη.
Σε αυτές τις στιγμές, μπορεί να χρειάζεται πρώτα να τακτοποιήσει όσα συμβαίνουν μέσα του, προκειμένου να μπορέσει στη συνέχεια να διαχειριστεί όσα συμβαίνουν γύρω του.
10. «Μπορώ να βρω μια λύση;»
Η ζωή δεν εξελίσσεται πάντα όπως θα θέλαμε. Υπάρχουν περίοδοι με χαρές, αλλά και περίοδοι γεμάτες δυσκολίες, απογοητεύσεις και απρόβλεπτες ανατροπές.
Οι άνθρωποι που αισθάνονται ψυχικά εξαντλημένοι μπορεί να έχουν την αίσθηση ότι δέχονται συνεχώς νέα χτυπήματα, χωρίς να προλαβαίνουν να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους.
Γι' αυτό η σκέψη «Μπορώ να βρω μια λύση;» μπορεί να αποτελεί μια προσπάθεια να ξαναβρούν τον έλεγχο.
Ωστόσο, όταν κάποιος βρίσκεται σε παρατεταμένη εξάντληση, η συνεχής εστίαση στα προβλήματα μπορεί να κάνει ακόμη δυσκολότερη την ανάκαμψη. Η απλοποίηση του καθημερινού προγράμματος, η απομάκρυνση από περιττές πιέσεις και η αναζήτηση υποστήριξης από έναν φίλο ή έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσουν έναν άνθρωπο να οργανώσει ξανά τις σκέψεις και τις προτεραιότητές του.
Πίσω από τις λέξεις μπορεί να κρύβεται μια ανάγκη για βοήθεια
Οι φράσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους διάγνωση ούτε σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος που τις χρησιμοποιεί βρίσκεται σε κατάσταση ψυχικής εξουθένωσης. Μπορούν όμως να αποτελούν ενδείξεις ότι κάποιος περνά μια δύσκολη περίοδο και έχει ανάγκη από περισσότερο χώρο, κατανόηση ή υποστήριξη.
Πολλές φορές, ένας άνθρωπος που έχει μάθει να είναι δυνατός για όλους τους άλλους δυσκολεύεται περισσότερο να παραδεχτεί ότι ο ίδιος χρειάζεται βοήθεια.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα: η εξάντληση δεν σημαίνει απαραίτητα αδιαφορία, αγένεια ή έλλειψη αγάπης. Μερικές φορές σημαίνει απλώς ότι κάποιος έχει δώσει τόσο πολλά για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε χρειάζεται πλέον χρόνο για να ξαναβρεί τον εαυτό του.
Η αναζήτηση στήριξης, είτε από ανθρώπους που εμπιστεύεται είτε από έναν κατάλληλο επαγγελματία, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για να αρχίσει να αφήνει πίσω του το βάρος που κουβαλά και να ξαναδώσει χώρο σε όσα του προσφέρουν χαρά, ηρεμία και ουσιαστική ευεξία.
