Ο Γκαετάνο Τόστι-Κρότσε, Ιταλός ναυπηγός μηχανικός, βρήκε το αντικείμενο κοντά στη βάση του Παρθενώνα, όταν επισκέφθηκε την Αθήνα με το πλοίο του τη δεκαετία του 1930. Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Νότια Αμερική, όπου το μάρμαρο κοσμούσε τα σαλόνια της οικογένειας διαδοχικά στη Βίνια ντελ Μαρ, το Σαντιάγο και τη Βιγιαρίκα. Επί δεκαετίες, οι συγγενείς έλεγαν με υπερηφάνεια στους περίεργους επισκέπτες του σπιτιού ότι το μικρό ανάγλυφο ήταν ένα αυθεντικό θραύσμα από τον διασημότερο αρχαίο ναό του κόσμου.
Αυτή η οικογενειακή ιστορία άλλαξε αφότου ο γιος του Γκαετάνο, Ενρίκο Τόστι-Κρότσε, κληρονόμησε το αντικείμενο μετά τον θάνατο των γονιών του το 1994.
Εμπνευσμένος από τη διεθνή δημοσιότητα γύρω από την εκστρατεία της Ελλάδας για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο, ο μηχανικός - που διανύει πλέον τα τέλη της έβδομης δεκαετίας της ζωής του - αποφάσισε να μεριμνήσει για τον επαναπατρισμό του στην Αθήνα.
Όταν όμως οι Έλληνες αρχαιολόγοι εξέτασαν τελικά το θραύσμα, διαπίστωσαν ότι η οικογενειακή παράδοση έπεφτε λίγο έξω.
Το κομμάτι δεν ανήκε καθόλου στον Παρθενώνα· αντίθετα, οι ειδικοί το συνέδεσαν με ένα ακόμη αρχαιότερο ιερό που υψωνόταν στον ίδιο βράχο περισσότερο από έναν αιώνα πριν χτιστεί ο Παρθενώνας.
Η ταυτοποίηση του ανάγλυφου λωτού
Το μάρμαρο που επαναπατρίστηκε ζυγίζει 1,2 κιλά και, παρά τις δεκαετίες που πέρασε ως οικιακό διακοσμητικό, διατηρεί ακόμη το ευδιάκριτο περίγραμμα ενός σκαλιστού άνθους λωτού. Μετά την εξέταση του ευρήματος, η Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία απέστειλε επιστολή στον Τόστι-Κρότσε, κοινοποιώντας του τα πρώτα συμπεράσματα της ομάδας.
Το μοτίβο του λωτού ταιριάζει με τις διακοσμητικές λίθινες υδρορρόες (σίμες) που κάποτε περιέβαλλαν τη στέγη του Εκατόμπεδου. Χτισμένος γύρω στο 570 π.Χ., κατά την Αρχαϊκή περίοδο, ο Εκατόμπεδος ήταν ο πρώτος μνημειώδης ναός που ανεγέρθηκε στον βράχο της Ακρόπολης. Το σύστημα απορροής ομβρίων υδάτων της στέγης του έφερε ένα επαναλαμβανόμενο αρχιτεκτονικό μοτίβο από εναλλασσόμενα οβάλ ανθέμια και άνθη λωτού. Αν και το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού χαρακτηρίζει τη σύνδεση πιθανή και όχι απολύτως βέβαιη, η γλυπτική διακόσμηση του θραύσματος ευθυγραμμίζεται με αυτό το αρχαίο διακοσμητικό σχέδιο.
Αναπάντητα ερωτήματα στον Ιερό Βράχο
Κατασκευασμένος μεταξύ 447 και 438 π.Χ., ο Παρθενώνας είναι μεταγενέστερος του Εκατόμπεδου κατά περισσότερο από εκατό χρόνια. Το πώς το αρχαϊκό αυτό θραύσμα βρέθηκε κοντά στη βάση του Παρθενώνα, όπου το περισυνέλεξε ο Γκαετάνο τη δεκαετία του 1930, παραμένει άγνωστο. Επειδή το υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει δημοσιεύσει ακόμη πλήρη τεχνική έκθεση, η απόδοση βασίζεται κυρίως σε τεχνοτροπικές συγκρίσεις με γνωστά αρχιτεκτονικά μέλη του Εκατόμπεδου.
Επιπλέον, οι ερευνητές δεν έχουν τρόπο να επαληθεύσουν τις ακριβείς ιστορικές συνθήκες απομάκρυνσης του λίθου από την Ακρόπολη πέρα από τις προσωπικές αναμνήσεις της οικογένειας. Οι αρμόδιες αρχές έχουν πλέον παραδώσει το θραύσμα στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών για μόνιμη κρατική φύλαξη και περαιτέρω επιστημονική μελέτη. Αν και αυτή η εθελοντική επιστροφή δεν επιλύει την ευρύτερη νομική και διπλωματική διαμάχη της Ελλάδας με το Βρετανικό Μουσείο, προσθέτει επισήμως ένα ακόμη τεκμηριωμένο εύρημα της Ακρόπολης στην εθνική συλλογή της χώρας.
Πηγή: Futura






























