Σε νέα φάση αβεβαιότητας εισέρχονται οι εύθραυστες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η ιρανική αντιπροσωπεία ανέστειλε τις συνομιλίες που διεξάγονται στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, καταγγέλλοντας ως απαράδεκτες τις πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως αναφέρει ο Guardian, η αιφνιδιαστική αποχώρηση των Ιρανών διαπραγματευτών ήρθε μετά από μια σειρά δηλώσεων του Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να εξαπολύσουν νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, ενώ φέρεται να άφησε ακόμη και αιχμές που ερμηνεύθηκαν από την Τεχεράνη ως απειλές κατά της προσωπικής ασφάλειας των μελών της διαπραγματευτικής ομάδας.
Παρότι δεν έχει διευκρινιστεί αν η αποχώρηση αποτελεί οριστική διακοπή των επαφών ή συμβολική κίνηση διαμαρτυρίας, οι εξελίξεις σκιάζουν μια διαδικασία που μέχρι λίγες ώρες νωρίτερα έδειχνε να καταγράφει σημαντική πρόοδο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://exchange.glomex.com/video/v-djewjp8gbvax?integrationId=40599y14juihe6ly}
Πρόοδος πριν από τη ρήξη
Σύμφωνα με πληροφορίες από το διπλωματικό παρασκήνιο, πριν από την αναστολή των συνομιλιών οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας αναφορικά με τον τρόπο χορήγησης αμερικανικών εξαιρέσεων από το καθεστώς κυρώσεων στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί βασική προϋπόθεση που έχει θέσει η Τεχεράνη προκειμένου να εισέλθει στη δεύτερη και πιο κρίσιμη φάση των διαπραγματεύσεων, η οποία αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Ιρανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι είχε σημειωθεί πρόοδος και σε ένα ακόμη κομβικό θέμα: την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε τραπεζικούς λογαριασμούς του εξωτερικού.
Η παρουσία στην ελβετική αποστολή τόσο του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν όσο και του διευθύνοντος συμβούλου της Εθνικής Ιρανικής Εταιρείας Πετρελαίου καταδεικνύει ότι η οικονομική διάσταση των συνομιλιών βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής της Τεχεράνης.
Το μνημόνιο που άνοιξε τον δρόμο
Οι συνομιλίες αποτελούν συνέχεια του μνημονίου κατανόησης που υπέγραψαν την περασμένη εβδομάδα οι πρόεδροι των δύο χωρών.
Η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, τη σταδιακή αποκλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή και την έναρξη ενός κύκλου 60 ημερών διαπραγματεύσεων για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, με αντάλλαγμα οικονομικές διευκολύνσεις και χαλάρωση των κυρώσεων.
Ωστόσο, από την πρώτη στιγμή η εφαρμογή του μνημονίου συνδέθηκε με την τήρηση κατάπαυσης του πυρός σε όλα τα μέτωπα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Οι απειλές Τραμπ που προκάλεσαν την κρίση
Το κλίμα άλλαξε δραματικά όταν ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω αναρτήσεων και τηλεοπτικών συνεντεύξεων, εξαπέλυσε νέες απειλές προς την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απαίτησε από το Ιράν να σταματήσει άμεσα τη στήριξη προς τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε ακόμη πιο σκληρά στρατιωτικά πλήγματα από εκείνα που είχαν πραγματοποιηθεί τις προηγούμενες ημέρες.
Παράλληλα, αναφερόμενος στο Στενό του Ορμούζ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης για την επιβολή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν ακόμη και να αναλάβουν τον έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
{https://exchange.glomex.com/video/v-djewkahxb8u9?integrationId=40599y14juihe6ly}
Στην Τεχεράνη, οι δηλώσεις αυτές θεωρήθηκαν ευθεία παραβίαση του πνεύματος του μνημονίου που περιλαμβάνει ρήτρα μη επιθετικότητας και προκάλεσαν οργισμένες αντιδράσεις.
Ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, Μοχάμεντ Μπάγκερ Γκαλίμπαφ, εμφανίστηκε αμετακίνητος, δηλώνοντας ότι οι αμερικανικές απειλές δεν επηρεάζουν την ιρανική στάση και ότι η χώρα του δεν πρόκειται να διαπραγματευθεί υπό καθεστώς εκφοβισμού.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Γκαλιμπάφ απέρριψε τις αμερικανικές απειλές, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική πίεσης της Ουάσινγκτον δεν έχει αποδώσει τα αποτελέσματα που επιδιώκει η αμερικανική πλευρά και, αντιθέτως, αντανακλά – όπως άφησε να εννοηθεί – μια θέση αποδυνάμωσης.
Με αιχμηρό ύφος διερωτήθηκε μάλιστα αν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνειδητοποιούν πως, εάν οι απειλές τους είχαν πραγματικό αντίκρισμα, η κατάσταση δεν θα είχε οδηγηθεί στο σημερινό σημείο έντασης. «Δεν υπολογίζουμε τις αμερικανικές απειλές», ανέφερε χαρακτηριστικά, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο υποχώρησης υπό πίεση.
{https://x.com/JewishWarrior13/status/2068734844654190972}
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Η νέα κρίση συνδέεται άμεσα με την απόφαση της Τεχεράνης να επαναφέρει περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή αποτελεί απάντηση στις συνεχιζόμενες ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, τις οποίες θεωρεί παραβίαση των όρων της συμφωνίας που υπογράφηκε πριν από μία εβδομάδα.
Η Τεχεράνη κατηγορεί ευθέως την Ουάσιγκτον ότι αδυνατεί ή δεν επιθυμεί να συγκρατήσει το Ισραήλ, το οποίο συνεχίζει τις επιχειρήσεις εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ.
Από την πλευρά τους, Αμερικανοί αξιωματούχοι αμφισβητούν ότι ο αποκλεισμός έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, επισημαίνοντας ότι δεκάδες εμπορικά πλοία εξακολουθούν να διέρχονται από την περιοχή.
Ωστόσο, η πιθανότητα νέας διαταραχής στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές προκαλεί ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου.
Βανς: «Να γυρίσουμε σελίδα με το Ιράν»
Ενώ ο Τραμπ υιοθετεί ιδιαίτερα επιθετική ρητορική, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς εμφανίστηκε σαφώς πιο συμφιλιωτικός.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Ελβετία υποστήριξε ότι ο στόχος της αμερικανικής αποστολής είναι η οικοδόμηση μιας νέας σχέσης με τον ιρανικό λαό και η σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Ο Βανς δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να μεταμορφώσουν ριζικά τις σχέσεις τους με το Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη εγκαταλείψει αυτό που η Ουάσιγκτον θεωρεί πολιτική περιφερειακής αποσταθεροποίησης και δεσμευθεί ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Οι δηλώσεις του, ωστόσο, δεν στάθηκαν αρκετές για να περιορίσουν τη ζημιά που προκάλεσαν οι παρεμβάσεις του Αμερικανού προέδρου.
Πυρηνικά, κυρώσεις και ο ρόλος του ΔΟΑΕ
Στο παρασκήνιο των συνομιλιών βρίσκεται και ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος βρίσκεται επίσης στην Ελβετία.
Η Τεχεράνη επιθυμεί να μεταθέσει τη συζήτηση για τις επιθεωρήσεις των πυρηνικών εγκαταστάσεων σε μεταγενέστερο στάδιο, επιμένοντας ότι πρέπει πρώτα να υπάρξουν συγκεκριμένες κινήσεις άρσης κυρώσεων και αποδέσμευσης οικονομικών πόρων.
Στόχος του αρχικού σχεδιασμού ήταν να επιτευχθεί συμφωνία για το πλαίσιο των πυρηνικών επιθεωρήσεων εντός 60 ημερών, αν και διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η προθεσμία θα μπορούσε να παραταθεί εφόσον οι δύο πλευρές κρίνουν ότι υπάρχει περιθώριο προόδου.
Αβέβαιο το μέλλον των συνομιλιών
Παρά τη σοβαρή κρίση που προκλήθηκε από τις δηλώσεις Τραμπ, διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν την επανέναρξη των συνομιλιών τις επόμενες ώρες.
Το Κατάρ και το Πακιστάν, που λειτουργούν ως βασικοί διαμεσολαβητές, συνεχίζουν τις προσπάθειες γεφύρωσης των διαφορών, ενώ οι μέχρι τώρα συγκλίσεις σε οικονομικά ζητήματα θεωρούνται σημαντικό κεκτημένο που καμία πλευρά δεν επιθυμεί να χάσει.
Ωστόσο, η νέα αντιπαράθεση ανέδειξε για ακόμη μία φορά πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία και πόσο εύκολα μπορεί να εκτροχιαστεί από πολιτικές δηλώσεις, στρατιωτικές εξελίξεις ή νέες εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
