Το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που ανακοινώθηκε την Τετάρτη ισοδυναμεί με εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και μια συμφωνία για την προσπάθεια επίτευξης μιας τελικής διευθέτησης σε σχεδόν όλα τα υπόλοιπα ζητήματα.
Ο πρόεδρος Τραμπ το παρουσίασε ως μια μεγάλη νίκη για τις ΗΠΑ σε μια μακρά συνέντευξη τύπου στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία, ενώ και οι δύο χώρες επιβεβαίωσαν αργότερα ότι το μνημόνιο υπεγράφη ηλεκτρονικά την Τετάρτη και τέθηκε ήδη σε ισχύ.
Νέες λεπτομέρειες που δόθηκαν στη δημοσιότητα από αμερικανούς αξιωματούχους επιβεβαιώνουν πάντως πως οι δύο χώρες έχουν ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουν μέχρι να καταλήξουν σε μια ολοκληρωμένη, τελική ειρηνευτική συμφωνία που θα επιτυγχάνει τον πρωταρχικό στόχο του Τραμπ: να εμποδίσει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Τραμπ επέμεινε ότι η συμφωνία διασφαλίζει πως το Ιράν δεν θα αγοράσει, αναπτύξει ή κατασκευάσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Όμως το κείμενο αυτής της συμφωνίας, το οποίο αναγνώστηκε δυνατά από αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης, υπολείπεται αυτού του στόχου.
Αντίθετα, η παράταση της κατάπαυσης του πυρός πυροδοτεί έναν αγώνα δρόμου υψηλού ρίσκου διάρκειας 60 ημερών, προκειμένου οι δύο αντίπαλοι να επιτύχουν μια μόνιμη πυρηνική συμφωνία. Χρειάστηκαν 20 μήνες διαπραγματεύσεων από την κυβέρνηση Ομπάμα για να επιτευχθεί η αρχική πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2015. Μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ να το καταφέρει αυτό σε μόλις δύο μήνες;
Προς το παρόν, το κείμενο της συμφωνίας δεσμεύει το Ιράν μόνο στην «υποβάθμιση» του αποθέματός του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/IAEA). Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε την Τετάρτη την κίνηση αυτή ως μια «σημαντική παραχώρηση» από την πλευρά του Ιράν.
Από την άλλη ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν θα δώσουν χρήματα στο Ιράν. Αυτό είναι ένα βασικό ζήτημα για τον πρόεδρο, ο οποίος έχει ασκήσει έντονη κριτική για την καταβολή 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Τεχεράνη από την κυβέρνηση Ομπάμα το 2016.
Με το βλέμμα στραμμένο στην υστεροφημία του, ο Τραμπ επιθυμούσε διακαώς να παρουσιάσει τη δική του συμφωνία με το Ιράν ως καλύτερη από εκείνη του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, και χρησιμοποίησε το ζήτημα των χρημάτων ως μέσο για να ισχυριστεί ότι τήρησε σκληρότερη στάση απέναντι στην Τεχεράνη.
Ωστόσο, σύμφωνα με το κείμενο αυτής της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν «με περιφερειακούς εταίρους για την ανάπτυξη ενός οριστικού, αμοιβαία συμφωνημένου σχεδίου ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων» για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία δεν δεσμεύει τις ΗΠΑ να πληρώσουν ούτε ένα σεντ στο Ιράν. Όμως η ίδια η διατύπωση στη συμφωνία είναι ασαφής και φαίνεται να αφήνει την πόρτα ανοιχτή ώστε οι ΗΠΑ να προβούν τελικά σε κάποιες πληρωμές προς το Ιράν, ως μέρος μιας διαπραγματευτικής διευθέτησης του πολέμου.
Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει μείζον πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ και τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, οι οποίοι έκαναν προεκλογική εκστρατεία υποσχόμενοι να μην ξεκινήσουν νέους «αιώνιους πολέμους». Η κατά των παρεμβάσεων βάση του κινήματος MAGA ενδέχεται να διαφωνήσει με αυτή τη ρύθμιση, ακόμη και αν η όποια τελική πληρωμή προς το Ιράν δεν προέλθει απευθείας από τις ΗΠΑ.
Η κριτική ήταν άμεση, ακόμη και εντός του ίδιου του πολιτικού κόμματος του Τραμπ. Οι νομοθέτες στο Κογκρέσο απαιτούν ενημερώσεις και πληροφορίες από την κυβέρνηση Τραμπ σχετικά με τη συμφωνία και τις αβεβαιότητες που αυτή εμπεριέχει.
Ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι δήλωσαν σκεπτικοί με τη συμφωνία, με έναν εξέχοντα ρεπουμπλικάνο γερουσιαστή να την καταδικάζει, επιχειρηματολογώντας ότι ο Τραμπ παραχώρησε πάρα πολλά στο Ιράν και δεν έλαβε αρκετά ως αντάλλαγμα.
«Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν περιορίστηκαν, και έμαθαν ότι οι απειλές στα Στενά του Ορμούζ αποδίδουν, κάτι που αναμφίβολα θα εκμεταλλευτούν στο μέλλον», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ο απερχόμενος γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι από τη Λουιζιάνα, ο οποίος έχασε στις εσωκομματικές εκλογές από έναν υποψήφιο που υποστηριζόταν από τον Τραμπ.
«Πρόκειται για τη χειρότερη γκάφα εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών», πρόσθεσε ο Ρεπουμπλικάνος.
Άλλα βασικά ζητήματα έλαβαν επίσης ελάχιστη προσοχή στη συμφωνία της μίας και μισής σελίδας.
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι κορυφαία προτεραιότητα ήταν να εμποδιστεί το Ιράν από το να χρηματοδοτεί ομάδες δι' αντιπροσώπων στην περιοχή, όπως η Χεζμπολάχ. Αυτό αποτελούσε προτεραιότητα και για το Ισραήλ, το οποίο συμμάχησε με τις ΗΠΑ στην έναρξη του πολέμου και διεξάγει μια ξεχωριστή σύγκρουση με τη χρηματοδοτούμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή στον Λίβανο.
Η παύση των εχθροπραξιών βάσει αυτής της αρχικής συμφωνίας επεκτείνεται και στη Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η οργάνωση μόλις που αναφέρεται στη συμφωνία, και παραμένει ασαφές εάν θα ασκηθεί πίεση στο Ιράν να διακόψει την υποστήριξή του προς αυτήν και άλλους περιφερειακούς αντιπροσώπους στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη δεν εξετάζει επίσης λεπτομερώς το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, ένα ακόμη ζήτημα που ο Τραμπ και ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν χαρακτηρίσει ως προτεραιότητα στην αρχή του πολέμου.
Το αν η συμφωνία που υπεγράφη στη Γενεύη αυτή την εβδομάδα θα οδηγήσει σε μια τελική συμφωνία παραμένει μετέωρο. Το κείμενο δίνει και στις δύο πλευρές μια προθεσμία 60 ημερών, σημειώνει όμως ότι αυτή είναι ανοιχτή σε παράταση εάν κριθεί απαραίτητο. Αυτό ίσως υποδηλώνει ότι οι δύο χώρες δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες ότι μπορούν να επιτύχουν μια πιο ολοκληρωμένη συμφωνία.
Στη συνέντευξη τύπου της G7, ο ίδιος ο Τραμπ φάνηκε επιφυλακτικός ως προς τις προοπτικές μιας διαρκούς ειρήνης με το Ιράν.
«Αν δεν ολοκληρωθεί σε 60 ημέρες, δεν πειράζει»,σημείωσε χαρακτηριστικά. «Επιστρέφουμε στους βομβαρδισμούς».
Πηγή: BBC
