Νέα διάσταση στο ευρωπαϊκό σκάνδαλο των παράνομων παρακολουθήσεων προσθέτουν τα ευρήματα που δείχνουν ότι ο πρώην ευρωβουλευτής και δημοσιογράφος Στέλιος Κούλογλου υπήρξε στόχος του κατασκοπευτικού λογισμικού Pegasus, την περίοδο που συμμετείχε στην Εξεταστική Επιτροπή PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία διερευνούσε την κατάχρηση λογισμικών παρακολούθησης από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την έρευνα του διεθνώς αναγνωρισμένου εργαστηρίου Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, το κινητό τηλέφωνο του κ. Κούλογλου μολύνθηκε τουλάχιστον δύο φορές από το Pegasus, ένα από τα πιο εξελιγμένα λογισμικά κυβερνοκατασκοπείας παγκοσμίως. Το πρόγραμμα επιτρέπει στον χειριστή του να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στη συσκευή του στόχου, στα μηνύματα, στις κλήσεις, στις φωτογραφίες και ακόμη και στην κάμερα και το μικρόφωνο του τηλεφώνου.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς οι δύο μολύνσεις σημειώθηκαν σε χρονικές περιόδους που συνέπιπταν με κρίσιμες εργασίες της επιτροπής PEGA. Το Citizen Lab εκτιμά ότι ο χειριστής του Pegasus ενδέχεται να απέκτησε πρόσβαση σε μη δημόσιες πληροφορίες που σχετίζονταν με τις εργασίες της επιτροπής, παραβιάζοντας πιθανώς την εμπιστευτικότητα και τα προνόμια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δύο μολύνσεις
Η πρώτη επιβεβαιωμένη μόλυνση εντοπίζεται στις 21 Οκτωβρίου 2022, σε μια περίοδο έντονων προετοιμασιών της PEGA για ακροάσεις σχετικά με τη χρήση των spyware και για τη δημοσιοποίηση του πρώτου σχεδίου της έκθεσής της. Την ίδια περίοδο τα μέλη της επιτροπής σχεδίαζαν επισκέψεις στην Ελλάδα και την Κύπρο, δύο χώρες που βρίσκονταν στο επίκεντρο των ερευνών για τις παρακολουθήσεις.
Η δεύτερη μόλυνση σημειώθηκε στις 6 και 7 Μαρτίου 2023, ενώ η επιτροπή προετοίμαζε την τελική της έκθεση. Την ίδια χρονική περίοδο, η Επιτροπή LIBE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πραγματοποιούσε επαφές στην Ελλάδα σχετικά με την υπόθεση του Predator και τις καταγγελίες για παράνομες παρακολουθήσεις.
«Zero click»
Το Citizen Lab επισημαίνει ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς καμία ενέργεια από τον χρήστη, μέσω της λεγόμενης τεχνικής «zero click», κατά την οποία δεν απαιτείται το πάτημα κάποιου συνδέσμου ή η εγκατάσταση εφαρμογής από το θύμα.
Παράλληλα, οι ερευνητές δεν αποδίδουν μέχρι στιγμής την ευθύνη σε συγκεκριμένη κυβέρνηση και υπογραμμίζουν ότι δεν βρέθηκαν ενδείξεις εμπλοκής της ελληνικής κυβέρνησης. Ωστόσο, εντόπισαν ομοιότητες με άλλες επιθέσεις Pegasus κατά Ρώσων και Λευκορώσων δημοσιογράφων και ακτιβιστών στην Ευρώπη, γεγονός που υποδηλώνει τη δράση πελάτη της NSO με δυνατότητα παρακολούθησης στόχων σε περισσότερες από μία ευρωπαϊκές χώρες.
Θα κινηθεί δικαστικά
Ο ίδιος ο Στέλιος Κούλογλου δήλωσε ότι αισθάνθηκε έκπληξη και σοκ όταν πληροφορήθηκε ότι είχε τεθεί υπό παρακολούθηση, τονίζοντας πως θεωρούσε αδιανόητο να στοχοποιηθεί μέλος της επιτροπής που ερευνούσε ακριβώς τη χρήση τέτοιων λογισμικών. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η υπόθεση αναδεικνύει ένα κλίμα ατιμωρησίας γύρω από τις παράνομες παρακολουθήσεις.
Ο πρώην ευρωβουλευτής προτίθεται να κινηθεί δικαστικά τόσο κατά της NSO όσο και κατά παντός υπευθύνου για τη μόλυνση του κινητού του, ενώ σχεδιάζει να επαναφέρει το ζήτημα και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσω των επαφών που διατηρεί στις Βρυξέλλες.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Μέλη της επιτροπής PEGA κάνουν λόγο για άμεση απειλή κατά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και ζητούν ισχυρότερους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας για τη χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών. Ορισμένοι ευρωβουλευτές εκφράζουν τον φόβο ότι η περίπτωση Κούλογλου ενδέχεται να αποτελεί μόνο «την κορυφή του παγόβουνου», με άγνωστο ακόμη αριθμό πιθανών στόχων εντός των ευρωπαϊκών θεσμών.
