Πριν ακόμη ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των Πανελληνίων 2026 η εικόνα που ερχόταν από τα βαθμολογικά κέντρα προμήνυε πανωλεθρία καθώς το 48% των υποψηφίων είχε διαφανεί ότι θα βρίσκεται κάτω από τη βάση. Η επίσημη ανακοίνωση επιβεβαίωσε με τον πιο ηχηρό τρόπο την «καθίζηση» του 4ου Πεδίου που θα συμπαρασύρει σε ελεύθερη πτώση τα τμήματα όπου η Οικονομία διαθέτει αυξημένο συντελεστή βαρύτητας. Σχεδόν έναν στους δύο υποψηφίους δεν κατάφερε να ξεπεράσει τη βάση, ενώ ο αριθμός των αριστούχων εμφανίζεται αισθητά μειωμένος σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.
Οι εκπαιδευτικοί αναλυτές τονίζουν στο Dnews ότι οι Οικονομικές Σχολές του 4ου Πεδίου αναμένεται να δεχθούν ισχυρή καθοδική πίεση, ιδιαίτερα στα τμήματα υψηλής ζήτησης, καθώς η χαμηλότερη επίδοση στο βασικό μάθημα κατεύθυνσης περιορίζει συνολικά τη βαθμολογική δυναμική των υποψηφίων. Αντίθετα, στο ίδιο επιστημονικό πεδίο, τα τμήματα Πληροφορικής εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Η σταθερή και σε αρκετές περιπτώσεις υψηλή επίδοση στα Μαθηματικά λειτουργεί αντισταθμιστικά, ενώ η διαχρονικά αυξημένη ζήτηση για σπουδές στον κλάδο της Πληροφορικής συμβάλλει στη διατήρηση πιο σταθερών βάσεων εισαγωγής.
Επειδή όμως σημασία έχει να κοιτάμε την επόμενη μέρα και πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα λάθη του παρελθόντος για να «φωτίσουμε» το μέλλον έχει αξία να ακούσουμε την εμπεριστατωμένη άποψη του οικονομολόγου και εκπαιδευτικού Παναγιώτη Κουσκουβελάκου που μιλώντας στο Dnews σημειώνει ότι ναι μεν ορθά άλλαξε η θεματοδοσία στην εξέταση της Οικονομίας όμως παραμένει το «αγκάθι» το μάθημα να διδάσκεται μόνο στην Γ Λυκείου με αποτέλεσμα οι υποψήφιοι να «παλεύουν» μέσα σε μια σχολική χρονιά να καλύψουν την οικονομική γνώση που θα έπρεπε να έχουν διδαχθεί τουλάχιστον από την Α Λυκείου. Όπως σημειώνει είναι θετικό το γεγονός ότι τα θέματα απομακρύνθηκαν από τη λογική της απλής αναπαραγωγής γνώσεων και απέκτησαν μεγαλύτερη επιστημονική συνοχή και εξεταστική απαιτητικότητα, κάτι που ενισχύει το κύρος του μαθήματος. Το πρόβλημα όλο ξεκινά από το γεγονός ότι το μάθημα διδάσκεται αποκλειστικά στη Γ’ Λυκείου. Αυτή η επιλογή, όπως εξηγεί, δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες για τους μαθητές, καθώς καλούνται μέσα σε μία μόνο σχολική χρονιά να αφομοιώσουν έναν μεγάλο όγκο οικονομικών εννοιών και θεωριών, χωρίς να έχουν προηγουμένως αποκτήσει σταδιακά το απαραίτητο υπόβαθρο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το αποτέλεσμα είναι, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, οι υποψήφιοι να βρίσκονται σε μια συνεχή πίεση χρόνου, προσπαθώντας να «παλέψουν» με ένα μάθημα αυξημένης δυσκολίας, το οποίο στην πραγματικότητα θα έπρεπε να έχει οικοδομηθεί βήμα-βήμα από τις προηγούμενες τάξεις του Λυκείου. Η απουσία συστηματικής διδασκαλίας της Οικονομίας από την Α’ και Β’ Λυκείου οδηγεί, όπως τονίζεται, σε ένα εκπαιδευτικό κενό που επηρεάζει τόσο την κατανόηση όσο και την απόδοση των μαθητών στις Πανελλήνιες.
Στο ίδιο πλαίσιο σύμφωνα με τον κ. Κουσκουβελάκο αναδεικνύεται η ανάγκη για έναν συνολικό επανασχεδιασμό της οικονομικής εκπαίδευσης, με στόχο τη σταδιακή εισαγωγή βασικών οικονομικών εννοιών ήδη από τις πρώτες τάξεις του Λυκείου. Ένα τέτοιο μοντέλο θα επέτρεπε στους μαθητές να χτίζουν γνώσεις με συνέχεια και συνέπεια, αντί να καλούνται να καλύψουν ένα μεγάλο γνωστικό κενό μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, η συζήτηση αυτή συνδέεται άμεσα και με τη γενικότερη φιλοσοφία του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς αναδεικνύει την ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική διδασκαλία στη συστηματική και διαβαθμισμένη μάθηση. Η Οικονομία, ως επιστήμη που σχετίζεται άμεσα με την καθημερινότητα και τη λειτουργία της κοινωνίας, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα μάθημα τελευταίας στιγμής πριν τις εξετάσεις, αλλά ως βασικό εργαλείο κατανόησης του σύγχρονου κόσμου. Μάλιστα τονίζει χαρακτηριστικά ότι «είναι επιτακτική ανάγκη να θεσπιστεί αυτόνομο μάθημα Οικονομίας στην Α' Λυκείου και, κυρίως, να εισαχθεί η Οικονομική Κατεύθυνση ήδη από τη Β' Λυκείου. Το παράδοξο είναι ότι η πολιτεία δεν χρειάζεται να ξοδέψει πόρους για συγγραφή νέων εγχειριδίων, καθώς τα βιβλία υπάρχουν έτοιμα τόσο για την Α' όσο και για τη Β' Λυκείου. Το μόνο που λείπει είναι η πολιτική βούληση να ενταχθούν οργανικά στο πρόγραμμα σπουδών.»
Μάλιστα όπως ανέφερε στο Dnews ότι «η ιστορική διαδρομή του μαθήματος των Οικονομικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αντανακλά, σε μεγάλο βαθμό, τις παθογένειες του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Για πολλά χρόνια το μάθημα διδασκόταν ως «Πολιτική Οικονομία», ενώ στη στροφή του αιώνα (1999-2000) μετονομάστηκε σε «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας», υιοθετώντας το γνωστό βιβλίο της Κύπρου. Επί σειρά ετών, ο χαρακτήρας του μαθήματος ως επιλογής —που σήμαινε ότι μπορούσαν να το δηλώσουν και να εξεταστούν σε αυτό μέχρι και μαθητές των Ανθρωπιστικών Σπουδών— κρατούσε το επίπεδο των απαιτήσεων αρκετά χαμηλά. Από τότε άλλαξαν πολλά στο εξεταστικό σύστημα, όμως δυστυχώς ούτε το σχολικό εγχειρίδιο ανανεώθηκε, ούτε η φιλοσοφία των θεμάτων στις Πανελλήνιες εξελίχθηκε. Τα θέματα παρέμεναν, στην πλειονότητά τους, από πάρα πολύ απλά έως απλοϊκά.»
Η μεγάλη φετινή στροφή και ο κίνδυνος να χαθεί η ευκαιρία αναδιαμόρφωσης του μαθήματος
«Η φετινή χρονιά, ωστόσο, αποτέλεσε ορόσημο. Κατά την εκτίμησή μου, για πρώτη φορά τα θέματα χαρακτηρίστηκαν από επιστημονική και εξεταστική αξιοπρέπεια. Αυτή η θετική στροφή πρέπει να έχει συνέχεια. Τα θέματα οφείλουν να διατηρηθούν σε αυτό το επίπεδο, ίσως μάλιστα να γίνουν και ένα βήμα πιο απαιτητικά, ώστε να ανταποκρίνονται στην επιστημονική βαρύτητα της Οικονομίας. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, δεν μπορεί να γίνει αποσπασματικά στην τελευταία τάξη του Λυκείου» τονίζει εμφατικά.
Η παιδεία δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος - Το παράδειγμα της Οικονομίας
Στο πλαίσιο αυτό πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω και εξηγεί γιατί το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να αλλάξει στρατηγική αν πραγματικά θέλει να σταθεί δίπλα στους υποψηφίους και την προσπάθειά τους με φόντο τις Πανελλήνιες για την εισαγωγή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Όπως τονίζει μέσω του Dnews « Η επιστημονική κοινότητα των οικονομολόγων και των κοινωνιολόγων οφείλει να ενώσει τις δυνάμεις της και να διεκδικήσει μια εκπαίδευση όπου οι δύο αυτές κοινωνικές επιστήμες θα συνυπάρχουν ισότιμα και δημιουργικά. Δυστυχώς, πολύ συχνά το εκπαιδευτικό σύστημα εγκλωβίζεται σε μια λανθασμένη νοοτροπία «αντιπαλότητας» και συντεχνιακής περιχαράκωσης. Το να αναδεικνύεται η αξία της μίας επιστήμης δεν σημαίνει αυτόματα ότι υποτιμάται η άλλη. Η γνώση δεν λειτουργεί με όρους αποκλεισμού, και οι κοινωνικοί επιστήμονες πρέπει να εμφανίζονται ενωμένοι απέναντι σε αυτή τη στρέβλωση. Αυτή η νοοτροπία του «χαμένου και του κερδισμένου» αποτυπώνεται καθαρά στην εκπαιδευτική μας πραγματικότητα, όπου η ανάδειξη ενός αντικειμένου θεωρείται απειλή για κάποιο άλλο.
Χαρακτηριστικό είναι το περσινό παράδειγμα στην Α' Λυκείου: όταν προτάθηκε να εισαχθεί το μάθημα της Οικονομίας και οι ώρες των Αρχαίων Ελληνικών να μειωθούν από 5 σε 4, επικράτησε η λογική της άμυνας και όχι της χρησιμότητας για τους μαθητές. Μετά τις πιέσεις των φιλολόγων, οι ώρες των Αρχαίων παρέμειναν 5, και η μία ώρα της Οικονομίας ουσιαστικά εκδιώχθηκε από το Λύκειο και μετακινήθηκε στη Γ' Γυμνασίου. Η ίδια ακριβώς λογική της σύνθεσης πρέπει να επικρατήσει και απέναντι σε άλλα παραδοσιακά μαθήματα, όπως τα Λατινικά. Το ζητούμενο δεν είναι η κατάργησή τους, αλλά ο εκσυγχρονισμός της δομής του προγράμματος. Θα μπορούσαν κάλλιστα να διδάσκονται παράλληλα στη Γ' Λυκείου ως μάθημα επιλογής, δίνοντας στους ίδιους τους μαθητές το δικαίωμα και την ελευθερία να αποφασίσουν για την κατεύθυνσή τους.
Είναι καιρός να ξεπεραστεί η αντίληψη ότι στην εκπαίδευση πρέπει να συμβεί ένα κακό για να συμβεί ένα καλό, ή ότι για να κερδίσει χώρο ένα γνωστικό αντικείμενο, πρέπει να εξαφανιστεί ένα άλλο. Η πραγματική πρόοδος έρχεται μέσα από τη σύνθεση, τον πλουραλισμό και τη συνεργασία όλων των εκπαιδευτικών κλάδων, όχι μέσα από τον ακρωτηριασμό της γνώσης. Οικονομολόγοι και κοινωνιολόγοι έχουν κοινό στόχο: τη διαμόρφωση σκεπτόμενων και σφαιρικά ενημερωμένων πολιτών. Ας σταματήσουμε, επιτέλους, να αντιμετωπίζουμε τα μαθήματα και τις επιστήμες ως «αντίπαλα στρατόπεδα».
Η Οικονομία «βουλιάζει» τις Βάσεις 2026 και αλλάζει τον χάρτη εισαγωγής στις Οικονομικές Σχολές
Υπό το πρίσμα αυτών των δεδομένων η Οικονομία εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα που διαμορφώνει τις Βάσεις 2026 στο 4ο Πεδίο και επηρεάζει άμεσα τις υψηλόβαθμες Οικονομικές Σχολές σε όλη τη χώρα καθώς αναμένεται ότι θα «σπρώξει» προς τα κάτω τις βάσεις εισαγωγής στις περισσότερες Οικονομικές Σχολές και ιδιαίτερα στα τμήματα υψηλής ζήτησης.
Η φετινή πτώση των επιδόσεων στην Οικονομία, σε συνδυασμό με τη μειωμένη δεξαμενή υψηλών βαθμολογιών, δημιουργεί συνθήκες γενικευμένης αναπροσαρμογής στον ανταγωνισμό. Υποψήφιοι που τα προηγούμενα χρόνια θα εξασφάλιζαν μια θέση σε πιο απαιτητικά τμήματα, φέτος ενδέχεται να βρεθούν εκτός των αρχικών τους επιλογών, καθώς ο συνολικός βαθμολογικός «πυρήνας» μετατοπίζεται προς τα κάτω.
Ο Γιάννης Ζαμπέλης, Καθηγητής Μαθηματικών - Εκπαιδευτικός Αναλυτής και δημιουργός του paideianet.com μιλά για «συντριβή» των αριστούχων και εξηγεί στο Dnews πώς αυτή εξέλιξη θα αποτυπωθεί στην πορεία του 4ου Πεδίου. «Συνολικά, η ΕΒΕ του πεδίου κατεβαίνει κατά 0,15 μονάδες, αλλά η σύνθεση των αρίστων αλλάζει δραματικά: η Οικονομία δεν αποτελεί πλέον τη «μάζα» των υψηλών βαθμολογιών, και αυτό αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τη βάση εισαγωγής συγκεκριμένων σχολών.ΟΔΕ ΟΠΑ & Λογιστική Χρηματοοικονομική ΟΠΑ
Σχολές με σαφή βαρύτητα στην Αρχή Οικονομικής Θεωρίας. Η κατάρρευση των αρίστων στην ΑΟΘ (από 7.921 σε 4.026) επιφέρει πτωτική πίεση στις βάσεις. Πιθανότατα οι κορυφαίες οικονομικές σχολές του πεδίου να δουν αξιοσημείωτη κάμψη.
Διεθνών & Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών (ΔΕΟΣ) ΟΠΑ
Παρόμοιο προφίλ με τα παραπάνω. Πτωτική πίεση στη βάση, αν και μικρότερη λόγω της παράλληλης πτώσης σε ΟΠΑ-Λογιστική και της σταθερής Πληροφορικής.
Πληροφορική (4ο Πεδίο) — ΟΠΑ, Πειραιά, Ιόνιο
Σχολές με βαρύτητα στα Μαθηματικά και την Πληροφορική. Η ελαφρά άνοδος και στα δύο αυτά μαθήματα φέρνει σταθερή ή ελαφρά ανοδική εικόνα. Η Πληροφορική ΟΠΑ παραμένει η πιο ζητούμενη σχολή του πεδίου.
Στατιστικής, Οικονομικής Επιστήμης ΕΚΠΑ, Διοίκησης Επιχειρήσεων
Σχολές μέσης-υψηλής βάσης. Η εικόνα είναι μικτή: η Οικονομία τις πιέζει κάτω, η Πληροφορική και τα Μαθηματικά τις στηρίζουν. Σταθερή ή ελαφρά πτωτική εικόνα.
Μαρκετινγκ & Επικοινωνίας ΟΠΑ, Λογιστικής ΑΣΟΕΕ, Λοιπές οικονομικές
Σχολές μέσης βάσης. Η πτώση των αρίστων στην Οικονομία φέρει πτωτική κίνηση των βάσεων, αν και πιο ήπια από τις κορυφαίες οικονομικές σχολές.
Καταλήγοντας σημειώνει ότι «στο 4ο Πεδίο, η συντριβή των αρίστων στην Οικονομία είναι το κυρίαρχο γεγονός της χρονιάς. Με τους αρίστους να μειώνονται σχεδόν στο μισό, οι οικονομικές σχολές υψηλών βάσεων (ιδίως οι ΟΠΑ ΟΔΕ, ΟΠΑ Λογιστική, ΔΕΟΣ) αναμένεται με αξιοσημείωτη πτωτική κίνηση βάσεων. Αντίθετα, οι σχολές Πληροφορικής και αυτές που βασίζονται περισσότερο σε Μαθηματικά/Πληροφορική αναμένονται σταθερές ή με ελαφρά ανοδική κίνηση. Η οριστική εικόνα θα διαμορφωθεί μετά τη συμπλήρωση των μηχανογραφικών δελτίων.»
