Το να απολαμβάνει κανείς τη μοναξιά του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι λυπημένος. Μπορεί απλώς να αναγνωρίζει πότε χρειάζεται να αποφορτιστεί και να μείνει λίγο μόνος.
Πάντα υπάρχει κάποιος στο γραφείο που προτείνει να βγείτε για ένα ποτό μετά τη δουλειά, ώστε η εβδομάδα να γίνει πιο ευχάριστη. Και υπάρχει σχεδόν πάντα και κάποιος που αρνείται συστηματικά να κάνει σχέδια από Δευτέρα έως Παρασκευή. Όταν δεν γνωρίζουμε τι πραγματικά συμβαίνει στο μυαλό αυτού του ανθρώπου, συχνά συμπληρώνουμε τα κενά μόνοι μας και καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για κάποιον στενοχωρημένο ή απομονωμένο.
Ωστόσο, η επιλογή της μοναχικότητας δεν είναι απαραίτητα ούτε αντικοινωνική ούτε ένδειξη δυστυχίας. Αυτό εξηγεί η ψυχολόγος Λετίσια Μαρτίν Ενχούτο, διευθύντρια Κέντρου Ψυχολογίας και συνεργάτιδα του συγκεκριμένου μέσου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αν και η κοινωνική απομόνωση μπορεί πράγματι να αποτελεί σύμπτωμα κατάθλιψης, υπάρχει και μια άλλη εξήγηση για την ανάγκη κάποιων ανθρώπων να περνούν χρόνο μόνοι: η ανάγκη να έχουν έναν χώρο όπου μπορούν να είναι πραγματικά ο εαυτός τους.
Ένας χώρος για να είμαστε ο εαυτός μας
Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία μοιάζει σχεδόν απαραίτητο να έχουμε συνεχώς σχέδια. Από Δευτέρα έως Παρασκευή εργαζόμαστε, συναντάμε ανθρώπους, απαντάμε σε μηνύματα, συμμετέχουμε σε συσκέψεις και διατηρούμε ένα πρόγραμμα που συχνά δεν μας αφήνει ούτε λίγο χρόνο για εμάς.
Έτσι, όταν κάποιος δηλώνει ότι προτιμά να περνά χρόνο μόνος αντί να έχει μια έντονη κοινωνική ζωή, εύκολα θεωρούμε ότι είναι στενοχωρημένος, έχει απομονωθεί ή ότι κάτι δεν πάει καλά.
Όμως, όπως εξηγεί η Λετίσια Μαρτίν Ενχούτο, «για κάποιους ανθρώπους το να είναι μόνοι δεν αποτελεί ένδειξη δυσφορίας, αλλά μία από τις ελάχιστες ευκαιρίες που έχουν για να ξεκουραστούν και να νιώσουν ξανά ο εαυτός τους».
Κατά τη διάρκεια της ημέρας υιοθετούμε πολλές διαφορετικές «εκδοχές» του εαυτού μας, συχνά χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε. «Είμαστε επαγγελματίες στη δουλειά, φίλοι όταν βρισκόμαστε με τους φίλους μας, σύντροφοι στο σπίτι ή παιδιά όταν μιλάμε με την οικογένειά μας», σημειώνει η ειδικός.
Κάθε ένας από αυτούς τους ρόλους συνοδεύεται από διαφορετικές ευθύνες, προσδοκίες και τρόπους συμπεριφοράς. Όταν, όμως, είμαστε μόνοι, μπορούμε απλώς να είμαστε ο εαυτός μας. Δεν χρειάζεται να έχουμε κάποιον άλλον στο μυαλό μας, να μιλάμε ή να εξηγούμε πώς αισθανόμαστε. Μπορούμε απλώς να υπάρχουμε.
Η «κοινωνική μπαταρία»
Οι ρόλοι που υιοθετούμε δεν περιορίζουν μόνο την αυθεντικότητά μας. Απαιτούν επίσης ενέργεια. Και αυτό αφορά όλους μας, ακόμη κι αν απολαμβάνουμε ιδιαίτερα την παρέα των ανθρώπων γύρω μας.
«Η συζήτηση, η ακρόαση, η προσοχή, η ανταπόκριση, η διατήρηση μιας συγκεκριμένης στάσης ή η προσαρμογή σε διαφορετικά περιβάλλοντα απαιτούν προσπάθεια, την οποία δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο», εξηγεί η ψυχολόγος.
Υπάρχουν άνθρωποι που, έπειτα από μια εβδομάδα με έντονη κοινωνική δραστηριότητα, χρειάζονται μερικές ώρες ησυχίας για να ανακτήσουν τις δυνάμεις τους. Όχι επειδή έχουν κουραστεί από τους ανθρώπους που αγαπούν, αλλά επειδή χρειάζονται και πάλι λίγο προσωπικό και πνευματικό χώρο.
Η ειδικός αναφέρει ότι στην καθημερινή της πρακτική έχει ακούσει πολλές φορές φράσεις όπως «όταν είμαι μόνη μπορώ να είμαι ο εαυτός μου» ή «όταν κλείνω την πόρτα του σπιτιού μου νιώθω ότι μπορώ να αναπνεύσω».
Πίσω από αυτές τις φράσεις μπορεί να βρίσκεται κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή προτίμηση για τη μοναχικότητα. Μπορεί να κρύβεται η κόπωση από την ανάγκη να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι, να προσπαθούμε να ικανοποιούμε τους άλλους, να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες τους ή να παρουσιάζουμε συνεχώς μια συγκεκριμένη πλευρά του εαυτού μας.
Έτσι, ο χρόνος που περνάμε μόνοι μπορεί να γίνει η στιγμή κατά την οποία σταματάμε επιτέλους να υποδυόμαστε οποιονδήποτε ρόλο και μπορούμε πραγματικά να ξεκουραστούμε.
Άλλο το να είσαι μόνος και άλλο το να νιώθεις μόνος
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διάκριση: το να είσαι μόνος δεν είναι το ίδιο με το να αισθάνεσαι μόνος. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες.
«Ένας άνθρωπος μπορεί να απολαμβάνει πραγματικά τη δική του παρέα και να αισθάνεται ήρεμος διαβάζοντας, περπατώντας ή απλώς μένοντας στο σπίτι. Κάποιος άλλος μπορεί να περνά πολλές ώρες μόνος και, παρ' όλα αυτά, να επιθυμεί έντονα την ανθρώπινη συντροφιά και να νιώθει αποκομμένος από τους άλλους», εξηγεί η Λετίσια.
Στην πρώτη περίπτωση, η μοναχικότητα λειτουργεί ως ξεκούραση. Στη δεύτερη, μπορεί να πρόκειται για μια μοναξιά που προκαλεί δυσφορία.
«Γι' αυτό, περισσότερο από το να κοιτάμε πόσο χρόνο περνά κάποιος μόνος, πρέπει να αναρωτιόμαστε πώς αισθάνεται κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου», προσθέτει.
Δεν σημαίνει ότι είναι αντικοινωνικοί
Για κάποιους ανθρώπους, ο χρόνος μόνοι τους γίνεται σχεδόν απαραίτητος έπειτα από μια απαιτητική εβδομάδα. Μπορεί να φορέσουν ακουστικά, να κάνουν έναν περίπατο, να δουν μια ταινία, να μαγειρέψουν με την ησυχία τους, να διαβάσουν ή απλώς να ξαπλώσουν στον καναπέ χωρίς να χρειάζεται να κάνουν τίποτα.
Και αυτό το τελευταίο έχει τη δική του σημασία. Δεν είναι απαραίτητο να γεμίζουμε κάθε λεπτό της ημέρας με κάποια δραστηριότητα. «Μερικές φορές, το να μην κάνουμε τίποτα και να μπορούμε απλώς να ηρεμήσουμε είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ο εγκέφαλός μας μετά από μια ολόκληρη ημέρα γεμάτη ερεθίσματα», σημειώνει η ειδικός.
Παρά όλα αυτά, οι άνθρωποι που απολαμβάνουν τη μοναχικότητά τους συχνά χαρακτηρίζονται εύκολα ως «αντικοινωνικοί», απλώς και μόνο επειδή προτιμούν πιο ήσυχες δραστηριότητες και δεν έχουν ανάγκη από μεγάλες παρέες ή συχνές εξόδους.
«Το να χρειαζόμαστε ησυχία, να απολαμβάνουμε τη δική μας παρέα ή να προτιμάμε μικρότερες συναντήσεις δεν σημαίνει ότι δυσκολευόμαστε να σχετιστούμε με τους άλλους. Κάποιος μπορεί να αγαπά πολύ τους φίλους του, να χαίρεται όταν βρίσκεται μαζί τους και να εκτιμά βαθιά τις σχέσεις του, ενώ ταυτόχρονα να χρειάζεται να περνά αρκετό χρόνο μόνος. Το να χρειαζόμαστε προσωπικό χώρο δεν σημαίνει ότι αγαπάμε λιγότερο τους άλλους», τονίζει η Λετίσια Μαρτίν Ενχούτο.
Ποιο είναι τελικά το πραγματικό πρόβλημα;
Ποιο είναι, λοιπόν, το πρόβλημα με τους ανθρώπους που δεν θέλουν να κάνουν σχέδια μέσα στην εβδομάδα; Στην πραγματικότητα, μπορεί να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα.
Το ζήτημα βρίσκεται περισσότερο στην αντίληψη ότι μια ζωή γεμάτη δραστηριότητες είναι αυτομάτως και μια πιο ευτυχισμένη ζωή.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά αυτή την ιδέα», αναφέρει η ψυχολόγος. «Βλέπουμε συνεχώς δείπνα, ταξίδια, συναντήσεις, πάρτι και ανθρώπους surrounded από φίλους και μπορεί να καταλήξουμε να πιστεύουμε ότι θα έπρεπε κι εμείς να κάνουμε το ίδιο».
Ωστόσο, ένα γεμάτο πρόγραμμα δεν αποτελεί απαραίτητα συνώνυμο της ευημερίας. Κάποιοι άνθρωποι απολαμβάνουν μια ιδιαίτερα έντονη κοινωνική ζωή, ενώ άλλοι χρειάζονται πολύ περισσότερο προσωπικό χώρο.
«Το σημαντικό δεν είναι το πόσο κοινωνικοποιούμαστε, αλλά το κατά πόσο ο τρόπος με τον οποίο ζούμε ανταποκρίνεται πραγματικά στις ανάγκες μας», καταλήγει η ειδικός.
