Κύμα αντιδράσεων και μαζικές συγκεντρώσεις αλληλεγγύης σε πολλές ισπανικές πόλεις έχει προκαλέσει η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το διαμέρισμα στη Μαδρίτη όπου ζούσε από το 1956 την περασμένη Τετάρτη 23/9 καθώς μετά από δικαστική διαμάχη, η οποία ξεκίνησε το 2018 το κτίριο που ζούσε πουλήθηκε και πέρασε στην Urbagestión.
Η εταιρεία υποστήριξε ότι το παλιό συμβόλαιο ενοικίασης δεν μπορούσε να συνεχιστεί μετά τις διαδοχικές μεταβιβάσεις του. Σύμφωνα με ισπανικά δημοσιεύματα, το αρχικό συμβόλαιο είχε υπογραφεί από τον πατέρα της Μαρικάρμεν το 1956, στη συνέχεια πέρασε στη μητέρα της και μετά τον θάνατό της στην ίδια. Τον Μάρτιο του 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας δικαίωσε την ιδιοκτησία ως προς τη λήξη της συγκεκριμένης μίσθωσης.
Η νέα ιδιοκτησία είχε προσφέρει στη Μαρικάρμεν τη δυνατότητα να αγοράσει το διαμέρισμα, έναντι περίπου 247.000 ευρώ, ποσό που η ίδια δεν μπορούσε να καλύψει. Στη συνέχεια, το ενοίκιο αυξήθηκε από περίπου 500 ευρώ στα 1.650 ευρώ τον μήνα, ενώ η σύνταξή της ανέρχεται στα 1.350 ευρώ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://www.youtube.com/watch?v=Qbwsb7sOwcA}
Μάλιστα, τα πλάνα στα οποία η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ απομακρυνόταν από το σπίτι της, πάνω σε φορείο, το πρωί της περασμένης Τετάρτης, αφού η αστυνομία εισέβαλε στο σπίτι της, έξω από το οποίο υπήρχαν εκατοντάδες συγκεντρωμένοι έχουν κάνει τον γύρο του διαδικτύου.
Στο επίκεντρο η στεγαστική κρίση στην Ισπανία
Λίγες ώρες αργότερα, πολίτες άρχισαν να βγαίνουν στους δρόμους. Στη Μαδρίτη, περίπου 10.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν την Τετάρτη, κρατώντας πλακάτ με συνθήματα όπως «Ντροπή» και «Έξω τα funds-γύπες», διαμαρτυρόμενοι για την έξωση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ. Από τον βορρά μέχρι τον νότο της Ισπανίας, πολίτες κατέκλυσαν πλατείες ζητώντας μια συνολική επανεξέταση της στεγαστικής πολιτικής της χώρας.
{https://www.youtube.com/watch?v=S47FljYL-n8&pp=ygUQbWFyaWNhcm1lbiBzcGFpbg%3D%3D}
«Αυτή η έξωση είναι το καναρίνι στο ανθρακωρυχείο», δήλωσε η πολιτική επιστήμονας Κριστίνα Μόνχε. «Έχει μετατραπεί σε σύμβολο και θεωρείται η κορυφή του παγόβουνου όσον αφορά το στεγαστικό πρόβλημα».
Όπως ανέφερε σε κύριο άρθρο της η εφημερίδα El País, η υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστική εικόνα μιας αγοράς κατοικίας που έχει αποσυνδεθεί πλήρως από το μέσο εισόδημα στην Ισπανία. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 80% μέσα σε μία δεκαετία, ενώ οι τιμές των κατοικιών έχουν ενισχυθεί κατά 63%. «Ο νόμος εφαρμόστηκε και η αγορά λειτούργησε. Όμως πρόκειται για τον νόμο της ζούγκλας σε μια διαλυμένη αγορά και αυτό αποτελεί αποτυχία», σημείωσε η εφημερίδα.
{https://www.youtube.com/watch?v=-BOjENUgNRQ&pp=ygUQbWFyaWNhcm1lbiBzcGFpbg%3D%3D}
Το επενδυτικό fund που συνδέεται με την έξωση της Μαρικάρμεν δεν απάντησε σε αίτημα του Guardian για σχολιασμό. Το Σάββατο περίπου 25.000 άνθρωποι, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, κατέβηκαν στους δρόμους της Μαδρίτης, κουνώντας κλειδιά και ζητώντας μέτρα για τον περιορισμό του αυξανόμενου κόστους στέγασης και αυστηρότερους όρους για τις εξώσεις. Ορισμένοι διαδηλωτές έφεραν μαζί τους σκηνές και υπνόσακους, ανακοινώνοντας ότι σκοπεύουν να δημιουργήσουν καταυλισμό διαμαρτυρίας στην κεντρική πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ.
Η έξωση προκάλεσε σε πολλούς Ισπανούς ένα αίσθημα «αδυναμίας», σύμφωνα με τη Μόνχε, καθώς το στεγαστικό ζήτημα είχε βρεθεί στο επίκεντρο και του κινήματος των Ισπανών «Αγανακτισμένων», γνωστού ως 15-M. Το πολυετές κίνημα κατά της λιτότητας και της διαφθοράς είχε κινητοποιήσει εκατομμύρια Ισπανούς και επηρέασε βαθιά την πολιτική ζωή της χώρας.
{https://www.instagram.com/p/Ddwx1UnDE8f/?img_index=1}
«Τώρα, 15 χρόνια αργότερα, η στέγαση εξακολουθεί να αποτελεί το υπ' αριθμόν ένα πρόβλημα για τους Ισπανούς. Και εξακολουθούν να πραγματοποιούνται εξώσεις καθημερινά, περίπου 25.000 τον χρόνο», είπε. «Το παράδοξο είναι ότι στην κυβέρνηση της χώρας συμμετέχουν ορισμένοι από τους ανθρώπους που ηγήθηκαν των διαδηλώσεων του 15-M. Και παρ' όλα αυτά, η στέγαση παραμένει μια τεράστια πρόκληση». Τα ενοίκια και οι τιμές των κατοικιών έχουν εκτοξευθεί την τελευταία δεκαετία στην Ισπανία. Καθώς η οργή αυξανόταν μέσα στην εβδομάδα, τα πολιτικά κόμματα αντάλλαξαν κατηγορίες σχετικά με το ποιος φέρει την ευθύνη για την έξωση.
Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και ερευνητές πρότειναν σειρά πιθανών λύσεων, επισημαίνοντας ότι περισσότερα από τρία εκατομμύρια σπίτια εκτιμάται πως παραμένουν άδεια σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα, κυβερνητικά στοιχεία δείχνουν ότι οι κοινωνικές κατοικίες αντιστοιχούν μόλις στο 2,5% του συνολικού αποθέματος κατοικιών στην Ισπανία, έναντι 14% στη Γαλλία και 34% στην Ολλανδία. Ο επικεφαλής ενός από τα μεγαλύτερα εργατικά συνδικάτα της χώρας ζήτησε να «εκδιωχθούν» τα επενδυτικά funds από την αγορά κατοικίας.
«Τα σπίτια είναι για να ζει ο κόσμος μέσα σε αυτά και όχι για να κάνουν δουλειές οι μεγάλες εταιρείες», δήλωσε ο Ουνάι Σόρντο των Εργατικών Επιτροπών (CCOO), ζητώντας τη δημιουργία ενός φορολογικού συστήματος που θα καθιστούσε «ασύμφορη την επιχειρηματική δραστηριότητα της συσσώρευσης κατοικιών». Ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη στέγαση, Κόλντο Κάσλα, κάλεσε την Ισπανία να τροποποιήσει το σχετικό νομικό πλαίσιο, χαρακτηρίζοντας «αδύνατο να κατανοήσει κανείς» πώς η κερδοφορία μιας εταιρείας ακινήτων τέθηκε πάνω από το δικαίωμα της Μαρικάρμεν στη στέγαση.
Ο αριστερός συνασπισμός Sumar, ο μικρότερος κυβερνητικός εταίρος, ανακοίνωσε ότι θα πιέσει τη σοσιαλιστική κυβέρνηση να εγκρίνει την απαλλοτρίωση του πρώην σπιτιού της Μαρικάρμεν, καθώς και να προωθήσει ένα πακέτο μέτρων για το πάγωμα των ενοικίων. Οι εκτεταμένες απαιτήσεις για αλλαγές έχουν φέρει ξανά στο προσκήνιο τις βαθιές διαφωνίες που υπάρχουν μεταξύ των ισπανικών πολιτικών κομμάτων γύρω από το στεγαστικό.
Οι διαφορές αυτές είχαν γίνει εμφανείς νωρίτερα μέσα στη χρονιά, όταν το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, το ακροδεξιό Vox και το σκληροπυρηνικό καταλανικό αυτονομιστικό κόμμα Junts ψήφισαν υπέρ του τερματισμού ενός μορατόριουμ στις εξώσεις, το οποίο επί έξι χρόνια προστάτευε ορισμένους ευάλωτους ενοικιαστές.
Την Τετάρτη, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος δέχεται επικρίσεις ότι η κυβέρνησή του δεν έχει κάνει αρκετά για να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της σχετικά με τη στέγαση, υποσχέθηκε ότι θα προωθήσει άμεσα σειρά νέων μέτρων.
«Η έξωση της Μαρικάρμεν είναι μια κοινωνική τραγωδία που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε», δήλωσε. Η κυβέρνησή του είχε καταφέρει το 2023 να περάσει νομοθεσία που ενίσχυσε την προστασία των ενοικιαστών και διεύρυνε τη δυνατότητα εφαρμογής ελέγχων στα ενοίκια. Ωστόσο, περιφέρειες που διοικούνται από το Λαϊκό Κόμμα χρησιμοποίησαν τις αρμοδιότητές τους στον τομέα της στέγασης προκειμένου να μην εφαρμόσουν ορισμένες διατάξεις του νόμου.
Μεταξύ εκείνων που δεν εφάρμοσαν τμήματα της νομοθεσίας ήταν και η δεξιά επικεφαλής της περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, η οποία τις τελευταίες εβδομάδες έχει βρεθεί αντιμέτωπη με ερωτήματα σχετικά με την απόφαση της διοίκησής της να δαπανήσει, σύμφωνα με σχετικές καταγγελίες, 6,3 εκατ. ευρώ δημόσιου χρήματος για ένα πολυτελές ρετιρέ που θα χρησιμοποιηθεί ως προσωρινό γραφείο.
Η έντονη αντίθεση ανάμεσα στις καταγγελίες που αφορούν την Αγιούσο και την έξωση της Μαρικάρμεν επανήλθε πολλές φορές στο προσκήνιο μέσα στην εβδομάδα. Η διαδήλωση της Τετάρτης στη Μαδρίτη πραγματοποιήθηκε σε λεωφόρο κοντά στο συγκεκριμένο ρετιρέ, ενώ διαδηλωτές φώναζαν το σύνθημα: «Το ρετιρέ της Αγιούσο στη Μαρικάρμεν».
Η περιφερειακή ηγέτιδα επιχείρησε μέχρι στιγμής να υποβαθμίσει τη σημασία της έξωσης της Μαρικάρμεν, χαρακτηρίζοντάς την «μία από τις 25.500 που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στην Ισπανία» και επισημαίνοντας ότι είχε εγκριθεί από τα δικαστήρια της χώρας.
Παρότι η ιστορία της Μαρικάρμεν κυριάρχησε στην επικαιρότητα και μετέτρεψε την 87χρονη σε σύμβολο όσων υφίστανται τις συνέπειες της εκτόξευσης των τιμών στην ισπανική αγορά ακινήτων, πολλοί επισημαίνουν ότι η περίπτωσή της αποτελεί μόνο μια εικόνα ενός πολύ ευρύτερου προβλήματος. «Η περίπτωση της Μαρικάρμεν δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι απλώς ένα ακόμη παράδειγμα του πόνου που βιώνουν χιλιάδες νοικοκυριά στην Ισπανία», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Διεθνής Αμνηστία Ισπανίας. «Πρέπει να ληφθούν άμεσα τολμηρά μέτρα. Οι θεσμοί πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την απλή έκφραση λύπης στον Τύπο. Πρέπει να αναλάβουν δράση».
Το μήνυμα της Μαρικάρμεν από το νοσοκομείο
Πριν από τη συγκέντρωση, η 87χρονη Μαρικάρμεν έστειλε το δικό της μήνυμα στους διαδηλωτές, από το νοσοκομείο όπου μεταφέρθηκε μετά την έξωση. «Αυτό που μου συνέβη δεν πρέπει να συμβεί και σε άλλους», τόνισε σε βίντεο η ηλικιωμένη που έγινε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης, καθώς η εταιρεία που αγόρασε αύξησε το ενοίκιο από 500 σε 2.650 ευρώ, για να το «ρίξει» μετά στα 1.650 ευρώ.
{https://www.instagram.com/p/DdwUYa3vYMj/}
«Αν όλοι ενωθούμε, μπορούμε να εξασφαλίσουμε μισθωτήρια αορίστου χρόνου. Μπορούμε να πετύχουμε τον στόχο μας. Ελπίζω σε εσάς», ανέφερε ακόμα μεταξύ άλλων.
