Ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν αναμένεται να συναντηθούν αργότερα σήμερα στο Ομάν για απευθείας συνομιλίες, εν μέσω μιας κρίσης που έχει εντείνει τους φόβους για στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών.
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται έπειτα από κινητοποίηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, που ήρθε φαινομενικά ως απάντηση στη βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα που κόστισαν τη ζωή σε πολλές χιλιάδες ανθρώπους.
Η αβεβαιότητα σχετικά με το πού θα γίνει η συνάντηση και ποιοι θα συμμετέχουν απείλησε νωρίτερα τις διαπραγματεύσεις, που αποτελούν μέρος μιας διπλωματικής προσπάθειας περιφερειακών διαμεσολαβητών για την αποκλιμάκωση των εντάσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι δύο χώρες παραμένουν σε μεγάλη απόσταση ως προς τα ζητούμενα της όποιας συμφωνίας. Η ελπίδα είναι ότι, εφόσον οι συνομιλίες στεφθούν με επιτυχία, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα νέο πλαίσιο διαπραγματεύσεων.
Οι ΗΠΑ - οι οποίες απαιτούν από το Ιράν να παγώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να εγκαταλείψει το απόθεμά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο - έχουν δηλώσει ότι οι συνομιλίες θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν τους βαλλιστικούς πυραύλους της Τεχεράνης, τη στήριξη της χώρας σε ένοπλες ομάδες στην περιοχή και τον αυταρχισμό του καθεστώτος.
Το Ιράν, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι οι συζητήσεις θα πρέπει να περιοριστούν στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο πρόεδρος Τραμπ έχει απειλήσει να βομβαρδίσει το Ιράν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Οι ΗΠΑ έχουν στείλει χιλιάδες στρατιώτες και αυτό που ο Τραμπ περιέγραψε ως «αρμάδα» στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου, άλλων πολεμικών πλοίων, καθώς και μαχητικών αεροσκαφών.
Από την πλευρά του το Ιράν έχει δεσμευτεί να απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση με βία, απειλώντας να πλήξει αμερικανικά στρατιωτικά μέσα στη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ.
Σημειώνεται πως στην ιρανική αντιπροσωπεία θα μετέχει ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας του είναι «με το δάχτυλο στη σκανδάλη», ενώ τις ΗΠΑ θα εκπροσωπήσουν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.
Τελευταία ευκαιρία πριν την στρατιωτική εμπλοκή;
Για την ηγεσία του Ιράν, οι συνομιλίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν την τελευταία ευκαιρία αποτροπής μιας αμερικανικής στρατιωτικής δράσης που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω το καθεστώς, το οποίο, σύμφωνα με αναλυτές, βρίσκεται στην πιο αδύναμη θέση του από τότε που ήρθε στην εξουσία μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Οι απειλές του Τραμπ διατυπώθηκαν την ώρα που οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας κατέστειλαν με βιαιότητα μαζικές διαδηλώσεις, οι οποίες προκλήθηκαν από την επιδεινούμενη οικονομική κρίση.
Η οργάνωση Human Rights Activists News Agency, με έδρα την Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι έχει επιβεβαιώσει τουλάχιστον 6.883 θανάτους, προειδοποιώντας ότι ο αριθμός θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερος, ενώ περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί.
Το «αγκάθι» των πυρηνικών
Η τρέχουσα κρίση έχει επαναφέρει στο επίκεντρο των συζητήσεων το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, το οποίο αποτελεί εδώ και δεκαετίες το κατεξοχήν σημείο τριβής με τη Δύση.
Για δεκαετίες, το Ιράν υποστηρίζει ότι το πρόγραμμά του έχει ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το κατηγορούν ότι αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας ανάπτυξης πυρηνικού όπλου.
Το Ιράν δηλώνει ότι έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός του και έχει απορρίψει τις εκκλήσεις για μεταφορά του αποθέματος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του - 400 κιλών (880 λίβρες) - σε τρίτη χώρα.
Αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι ανοιχτοί σε παραχωρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τη δημιουργία μιας περιφερειακής κοινοπραξίας για τον εμπλουτισμό ουρανίου, όπως είχε προταθεί κατά τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ που κατέρρευσαν όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστικό πόλεμο πέρυσι.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν δηλώνει ότι τα αιτήματα για περιορισμό του βαλλιστικού πυραυλικού του προγράμματος και για τερματισμό της στήριξης προς συμμάχους-πληρεξούσιους στην περιοχή - μια συμμαχία που η Τεχεράνη αποκαλεί «Άξονα της Αντίστασης» και περιλαμβάνει τη Χαμάς στη Γάζα, πολιτοφυλακές στο Ιράκ, τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους Χούθι στην Υεμένη - είναι απαράδεκτα και συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας του.
Την Τρίτη, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι έδωσε εντολή στον Αραγκτσί να «επιδιώξει δίκαιες και ισότιμες διαπραγματεύσεις» με τις ΗΠΑ, «εφόσον υπάρχει κατάλληλο περιβάλλον».
Σε κάθε περίπτωση, το Ιράν αναμένεται να απαιτήσει την άρση των κυρώσεων που έχουν παραλύσει την οικονομία του, την ώρα που οι αντίπαλοι του καθεστώτος υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ελάφρυνση θα προσέφερε σανίδα σωτηρίας στους κληρικούς ηγέτες.
Για τις ΗΠΑ, η συνάντηση, ανάλογα με την έκβασή της, θα μπορούσε να προσφέρει μια διέξοδο στον Τραμπ από τις στρατιωτικές του απειλές.
«Ο Χαμενεΐ θα πρέπει να ανησυχεί»
Οι χώρες της περιοχής ανησυχούν ότι ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη σύγκρουση ή σε μακροχρόνιο χάος στο Ιράν και έχουν προειδοποιήσει ότι η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν θα είναι σε θέση να ανατρέψει την ιρανική ηγεσία.
Ερωτηθείς αν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα έπρεπε να ανησυχεί, ο Τραμπ δήλωσε στο NBC News την Τετάρτη: «Θα έλεγα ότι θα έπρεπε να ανησυχεί πολύ. Ναι, θα έπρεπε».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι συνομιλίες θα πρέπει να ξεπεράσουν το πυρηνικό ζήτημα προκειμένου να επιτευχθεί «κάτι ουσιαστικό».
«Δεν είμαι βέβαιος ότι μπορείς να καταλήξεις σε συμφωνία με αυτούς τους ανθρώπους, αλλά θα προσπαθήσουμε να το διαπιστώσουμε. Δεν βλέπω πώς μπορουμε να χάσουμε κάτι αν προσπαθήσουμε να δούμε τι μπορεί να γίνει», είπε.
Σημειώνεται πως οι συνομιλίες είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθούν στην Κωνσταντινούπολη. Το Ιράν, ωστόσο, ζήτησε την τελευταία στιγμή να αλλάξει ο τόπος συνάντησης στο Ομάν, το οποίο είχε φιλοξενήσει συνομιλίες και πέρυσι, αλλά και να περιοριστεί αποκλειστικά σε Ιρανούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Πηγή: BBC
