Από την Πέμπτη δεν υπάρχουν πλέον περιορισμοί στον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας.
Η συμφωνία START-I, που αφορούσε τον έλεγχο των στρατηγικών πυρηνικών όπλων υπογράφτηκε αρχικά το 1991 μεταξύ Γκορμπατσώφ και Μπούς του πρεσβύτερου και ανανεώθηκε το 2010 (New START).
Την 5η Φεβρουαρίου 2026 έπαυσε η ισχύς της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η ρωσική πρόταση για παράταση ενός έτους δεν ακολουθήθηκε από τους Αμερικανούς.
Η συμφωνία περιόριζε τον αριθμό των ανεπτυγμένων στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών σε διηπειρωτικούς πυραύλους, πλοία, υποβρύχια και αεροσκάφη, σε 1.500 για κάθε μέρος.
Το 2018 ο Τραμπ στην πρώτη θητεία του είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από την συμφωνία για τα πυρηνικά ενδιάμεσου βεληνεκούς (από 500χλμ έως 5.500χλμ). Ακολούθησε απόσυρση και της Ρωσίας.
Ο ισχυρισμός του Τραμπ ήταν ότι έπρεπε να συμπεριληφθεί και η Κίνα. Η άλλη πλευρά ζητούσε να συμπεριληφθούν η Γαλλία και Βρετανία.
Σαν αποτέλεσμα η Ρωσία αλλά και η Κίνα και το Ιράν ανέπτυξαν πυραύλους ενδιάμεσου βεληνεκούς με υπερηχητικές ταχύτητες, διπλής χρήσης (με συμβατική ή πυρηνική κεφαλή).
Τέτοιοι ρωσικοί πύραυλοι όπως ο Iskander ή πολύ περισσότερο ο πολλαπλών κεφαλών Oreshnik χρησιμοποιούνται με συμβατική κεφαλή στην Ουκρανία, χωρίς να μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Ακολούθησε ο Burevechnik με πυρηνική κεφαλή και πυρηνικό κινητήρα, που μπορεί να πετάει για απροσδιόριστο χρόνο και η ναυτική διηπειρωτική πυρηνική τορπίλη Poseidon, που μπορεί να απειλήσει λιμάνια και παράκτιες πόλεις.
Οι ΗΠΑ δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν σε αυτούς τους τομείς. Έμειναν στους παλιότερους και πιο αργούς πυραύλους Tomahawk. Ουσιαστικά η απόσυρση από τη συμφωνία INF (Intermediate Nuclear Forces Treaty), τους γύρισε μπούμερανγκ.
Όμως πολύ σύντομα και οι τρείς μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα) θα έχουν υπερηχητικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς με ταχύτητες πάνω από 4.000 mph κάτι που προκαλεί μεγάλες δυσκολίες στην αναχαίτιση αλλά μειώνει και τον χρόνο προειδοποίησης, σε περίπτωση λάθους.
Παράλληλα, ο Τραμπ ετοιμάζει τον «χρυσό θόλο» (Golden Dome), κόστους πολλών τρις δολαρίων, για αναχαίτιση διηπειρωτικών πυραύλων από βάσεις στην Αμερική, Καναδά, Γροιλανδία ή Ευρώπη.
Οι εξελίξεις αυτές μαζί με την παγκόσμια οικονομική κρίση, τον μεγάλο πόλεμο στην Ουκρανία και τον επαπειλούμενο με το Ιράν, τον υπάρχοντα ανταγωνισμό των εξοπλισμών, προκαλεί φόβο για μεγαλύτερη ένταση των εξοπλισμών και αποφυγή κάθε μέτρου ελέγχου των πυρηνικών.
Φαίνεται ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ρωσία βιάζονται να συνάψουν νέα συμφωνία.
Ακόμη και ο Πάπας την Τετάρτη έκανε έκκληση για αποφυγή κλιμάκωσης των εξοπλισμών.
Στη γειτονιά μας η Τουρκία κρύβει τη συνεργασία με το Πακιστάν στον πυρηνικό τομέα ενώ τα δυο πυρηνικά εργοστάσια που κατασκευάζονται από ρωσικές εταιρείες μπορούν να δώσουν το κατάλληλο καύσιμο.
Αν δεν υπάρξουν σύντομα πρωτοβουλίες για νέα συμφωνία που θα περιλαμβάνει όλες τις χώρες που έχουν πυρηνικά όπλα είναι πολύ πιθανό να δούμε χρήση της τελευταίας τεχνολογίας, ακόμη και της τεχνητής νοημοσύνης από μεγάλες ή μικρές χώρες στην κατασκευή νέων και περισσότερων πυρηνικών όπλων, με μεγάλες ταχύτητες και δυνατότητα ελιγμών, που δεν θα μπορούν να αναχαιτιστούν και θα μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης ή προειδοποίησης.
Όλοι έχουν τώρα τα χέρια «λυμένα». Μετά την αποδυνάμωση των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Δικαίου έρχεται η πρόκληση απόκτησης περισσότερων και πιο προηγμένων πυρηνικών. Οι κίνδυνοι μεγαλώνουν. Ένας κόσμος χωρίς κανόνες.
Αφού δεν υπάρχει «φρένο» για τους μεγάλους γιατί να υπάρχει για τους μικρούς;
Τα στρατιωτικο-βιομηχανικά πλέγματα οικονομικών συμφερόντων παίρνουν προτεραιότητα και βάζουν τη θηλιά στο λαιμό της ανθρωπότητας.
Χρειάζεται γνώση, συνειδητοποίηση των κινδύνων και αντίδραση, προτού εμφανιστούν τα «πυρηνικά μανιτάρια»…
(Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α. και πρώην υπουργός)
