Οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ θα γίνουν τελικά την Παρασκευή το πρωί στη Μουσκάτ του Ομάν.
Οι έμμεσες συνομιλίες του ειδικού απεσταλμένου του Προέδρου Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί θα διεξαχθούν υπό τη σκιά της αμερικανικής αρμάδας που βρίσκεται σε θέση μάχης στην Αραβική θάλασσα. Το αεροπλανοφόρο Αβραάμ Λίνκολν μαζί με άλλα 9 πολεμικά σκάφη είναι σε πλήρη ετοιμότητα για να χτυπήσουν το Ιράν αν χρειαστεί.
Ο Τραμπ συνεχίζοντας τις απειλές του κατά του ιρανικού καθεστώτος, δήλωσε ότι ο πνευματικός ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ «θα πρέπει να είναι πολύ ανήσυχος».
Το θρίλερ
Το πόσο δύσκολες και περίπλοκες είναι οι αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις φάνηκε από το θρίλερ που εκτυλίχτηκε σχετικά με τον τόπο των διαπραγματεύσεων Γουίτκοφ-Αραγτσί. Αρχικά ήταν προγραμματισμένο οι διαπραγματεύσεις να γίνουν στην Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, το Ιράν ζήτησε τη μεταφορά τους στη Μουσκάτ του Ομάν.
Αρχικά οι ΗΠΑ απέρριψαν το ιρανικό αίτημα, κάτι που δημιούργησε την αίσθηση ότι οι διαπραγματεύσεις είχαν καταρρεύσει, φέρνοντας πιο κοντά η προοπτική του αμερικανικού χτυπήματος. Ωστόσο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios, η παρέμβαση ορισμένων μεσανατολικών χωρών επανέφερε τις διαπραγματεύσεις στις ράγες. Τελικά, η αμερικανική πλευρά δέχτηκε οι διαπραγματεύσεις να γίνουν στο Ομάν.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι μοναρχίες του Κόλπου, η Αίγυπτος και η Τουρκία έχουν εκφράσει την αντίθεση τους σε ένα αμερικανικό χτύπημα στο Ιράν. Οι χώρες αυτές θεωρούν ότι η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος θα αποσταθεροποιήσει όλη την περιοχή. Από την άλλη μεριά, το Ισραήλ πιέζει τον Λευκό Οίκο να χτυπήσει το Ιράν, θεωρώντας ότι τώρα είναι η ιστορική ευκαιρία να εξαλειφθεί οριστικά η ιρανική απειλή.
Τα επίδικα
Η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές φαίνεται από το ποια θεωρούν ότι πρέπει να είναι η ατζέντα των διαπραγματεύσεων. Το Ιράν είναι διατεθειμένο να συζητήσει μια συμφωνία για τον απεμπλουτισμό ουρανίου που θα διασφάλιζε ότι δεν πρόκειται να αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Πρόκειται δηλαδή για μια συμφωνία ανάλογη με εκείνη που είχε συναφθεί επί Ομπάμα (Joint Comprehensive Plan of Action -JCPOA), την οποία κατήργησε ο Τραμπ.
Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά βάζει και άλλα θέματα στην ατζέντα. «Προκειμένου οι διαπραγματεύσεις να επιτύχουν πραγματικά κάτι ουσιώδες, πρέπει να συμπεριλάβουν ορισμένα στοιχεία, ιδίως την εμβέλεια των βαλλιστικών πυραύλων τους, την υποστήριξή τους σε τρομοκρατικές οργανώσεις στην περιοχή, το πυρηνικό πρόγραμμά τους και τη μεταχείριση του ίδιου του λαού τους».
Η Τεχεράνη δεν είναι διατεθειμένη να μπει σε συζήτηση για το βαλλιστικό πρόγραμμα που αποτελεί τον πυλώνα της αποτρεπτικής δύναμής της. Επιπλέον, μολονότι η οικονομική κρίση που μαστίζει το Ιράν και η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ περιορίζουν τις δυνατότητες στήριξης συμμάχων του στην περιοχή (Χεζμπολά, Χαμάς, Χούθι, σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ), είναι απίθανο να δηλώσει δημόσια ότι τερματίζει τη συνεργασία μαζί τους.
Το σχέδιο Τουρκίας, Κατάρ, Αιγύπτου
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Σωτήρης Ρούσσος αναφέρει ότι σχέδιο συμφωνίας Ιράν-ΗΠΑ που έχουν παρουσιάσει η Τουρκία, το Κατάρ και η Αίγυπτος, προβλέπει:
«1. Η Τεχεράνη θα δεσμευόταν να μη διεξάγει εμπλουτισμό ουρανίου για τρία χρόνια. Μετά από αυτό, θα συμφωνούσε να περιορίσει τον εμπλουτισμό του ουρανίου σε ποσοστό κάτω από το 1,5%.
2.Το τρέχον απόθεμα του Ιράν σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο (περιλαμβανομένων περίπου 440 κιλών - που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%) θα μεταφερόταν σε τρίτη χώρα.
3.Το Ιράν θα πρέπει να συμφωνήσει να μην μεταβιβάζει όπλα και τεχνολογίες στους περιφερειακούς, μη κρατικούς συμμάχους του.
4. Στο πλαίσιο αυτό, η Τεχεράνη θα δεσμευόταν επίσης να μην προχωρήσει πρώτη στη χρήση βαλλιστικών πυραύλων».
Ο Ρούσσος προσθέτει: «Αν και το πλαίσιο είναι ρεαλιστικό είναι πολύ δύσκολο να γίνει αποδεκτό.
1. Η Τεχεράνη είναι εξαιρετικά δύσκολο να δεχθεί την τριετή αναστολή του εμπλουτισμού όχι από θέση αρχής αλλά γιατί δεν έχει καμία εμπιστοσύνη στον Τραμπ μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα και την περσινή επίθεση εν μέσω διαπραγματεύσεων και εύλογα φοβάται ότι αυτό είναι παγίδα.
2. Αν το Ιράν αποδεχτεί το 3 τότε χάνει κάθε δυνατότητα αποτελεσματικής αποτροπής και θα είναι εξαιρετικά ευάλωτο έναντι του Ισραήλ. Επίσης θα ήταν ένα ισχυρό πλήγμα για το raison d' etre των Φρουρών της Επανάστασης.
3. Για τους Αμερικανούς και κυρίως για το Ισραήλ το 4 δεν είναι καθόλου αρκετό. Επιθυμούν την πλήρη καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και βέβαια αυτό για την Τεχεράνη σημαίνει αφοπλισμό».
Οι νεκροί των διαδηλώσεων
Εντωμεταξύ, οι πληροφορίες και οι εικόνες που έρχονται από το Ιράν παρά τις απαγορεύσεις που έχει επιβάλει το καθεστώς, επιβεβαιώνουν την έκταση της κρατικής βίας κατά των διαδηλωτών. Το ίδιο το καθεστώς έχει δηλώσει ότι οι νεκροί των ταραχών ανήλθαν στους 3.177, εκ των οποίων 2.427 «μάρτυρες» και 690 «τρομοκράτες/ταραξίες». Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για πολύ μεγαλύτερο αριθμός νεκρών. Την εκτίμηση ασπάζεται και η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
