Όταν μουλιάζουμε για λίγα λεπτά στο νερό, το δέρμα στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών μας ζαρώνει, θυμίζοντας ώριμα φρούτα. Είναι όμως αυτή η αντίδραση απλώς ένα τυχαίο φαινόμενο ή μια εξελικτική προσαρμογή; Και τι μπορεί να μας αποκαλύψει για την υγεία μας;
Η διαδικασία της ζάρωσης
Μερικά λεπτά σε μια ζεστή μπανιέρα ή πισίνα αρκούν για να μεταμορφώσουν την επιδερμίδα μας. Οι απαλές γραμμές στις άκρες των δαχτύλων αντικαθίστανται από έντονες πτυχές σε χλωμές επιφάνειες. Σύμφωνα με σύγχρονες μελέτες, αυτό το μοτίβο ζαρώματος παραμένει σταθερό κάθε φορά που επαναλαμβάνεται.
Παραδόξως, μόνο τα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών ζαρώνουν – όχι άλλα μέρη του σώματος. Για δεκαετίες, οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν το φαινόμενο, ενώ τα τελευταία χρόνια εστιάζουν και στη χρησιμότητά του.
Ο έλεγχος πίσω από τις ρυτίδες
Αρχικά πιστευόταν ότι η ζάρωση είναι αποτέλεσμα όσμωσης – η διείσδυση νερού στα ανώτερα στρώματα του δέρματος. Όμως, ήδη από το 1935, υπήρχαν ενδείξεις ότι το νευρικό σύστημα εμπλέκεται στη διαδικασία. Ασθενείς με τραυματισμό στο μέσο νεύρο, το οποίο ελέγχει λειτουργίες όπως η συστολή αγγείων και η εφίδρωση, δεν παρουσίαζαν ζάρωση.
Μελέτες τη δεκαετία του 1970 και μεταγενέστερα πειράματα από νευρολόγους απέδειξαν ότι η μείωση της κυκλοφορίας του αίματος στις άκρες των δακτύλων οδηγεί στη δημιουργία των ρυτίδων. Η εφαρμογή αναισθητικής κρέμας είχε το ίδιο αποτέλεσμα με τη βύθιση στο νερό.
Το σώμα αντιδρά ενεργά: το νευρικό σύστημα προκαλεί σύσπαση των αγγείων, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο όγκος στους ιστούς κάτω από την επιδερμίδα και να δημιουργούνται οι χαρακτηριστικές πτυχώσεις.
Εξελικτικό πλεονέκτημα ή απλώς παρενέργεια;
Η ζάρωση των δαχτύλων ενδέχεται να μας προσφέρει καλύτερη πρόσφυση σε υγρές επιφάνειες – όπως το πέλμα σε βρεγμένο έδαφος ή τα δάχτυλα που πιάνουν αντικείμενα στο νερό. Είναι αξιοσημείωτο, ωστόσο, ότι η διαδικασία είναι προσωρινή, ίσως γιατί επηρεάζει την αίσθηση της αφής ή τη νευρική ακρίβεια των άκρων.
Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί πως οι γυναίκες εμφανίζουν πιο αργά ρυτίδες σε σύγκριση με τους άνδρες, γεγονός που πιθανώς συνδέεται με ορμονικές ή δομικές διαφορές στο δέρμα.
Δείκτης υγείας
Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι πως το πώς και πόσο ζαρώνουν τα δάχτυλά μας μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία για την υγεία μας:
Κυστική ίνωση: Οι πάσχοντες – ακόμη και φορείς του γονιδίου – παρουσιάζουν έντονη ζάρωση στις παλάμες και τα δάχτυλα.
Διαβήτης τύπου 2 και καρδιακή ανεπάρκεια: Η ζάρωση είναι πιο αργή ή λιγότερο έντονη.
Νόσος του Πάρκινσον: Ασύμμετρη ζάρωση μεταξύ των χεριών μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι διαταραχής του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
Δερματικές παθήσεις: Όπως η ψωρίαση και η λεύκη, σχετίζονται με καθυστερημένη ή μειωμένη ρυτίδωση.
Πηγή: BBC
