Μια έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients επικεντρώθηκε στις πολυφαινόλες (φυσικές φυτικές ενώσεις γνωστές για την αντιοξειδωτική τους δράση) του σόργου, ενός από τα αρχαιότερα δημητριακά που καλλιεργεί ο άνθρωπος.
Οι ερευνητές εξέτασαν εκχυλίσματα από ποικιλίες μαύρου, κοκκινο-καφέ και κόκκινου σόργου, διερευνώντας κατά πόσο μπορούν να επηρεάσουν τη συσσώρευση του β-αμυλοειδούς, της πρωτεΐνης που θεωρείται βασικός παράγοντας στον σχηματισμό των χαρακτηριστικών πλακών της νόσου Αλτσχάιμερ.
Τα πρώτα εργαστηριακά πειράματα έδωσαν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Σχεδόν όλα τα εκχυλίσματα σόργου μείωσαν σημαντικά τη συσσώρευση της πιο τοξικής μορφής της πρωτεΐνης, της Aβ42, αναστέλλοντας τη δημιουργία των συσσωματωμάτων κατά 67% έως 76%.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνολικά, οι τοξικές πρωτεϊνικές συγκεντρώσεις μειώθηκαν περίπου κατά 70%, με τα εκχυλίσματα από το μαύρο σόργο να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Μόνο μία ποικιλία κόκκινου σόργου παρουσίασε αισθητά χαμηλότερη δράση.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες θέλησαν να διαπιστώσουν αν αυτή η επίδραση μεταφράζεται και σε πραγματικά κύτταρα. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποίησαν ανθρώπινα νευρικά κύτταρα, γενετικά τροποποιημένα ώστε να παράγουν τη β-αμυλοειδή πρωτεΐνη, προσομοιώνοντας τις συνθήκες που επικρατούν στον εγκέφαλο ασθενών με Αλτσχάιμερ.
Και σε αυτή την περίπτωση τα αποτελέσματα ήταν αξιοσημείωτα.
Μετά την έκθεση στα εκχυλίσματα σόργου, η επιβίωση των κυττάρων αυξήθηκε κατά περισσότερο από 70%, υποδηλώνοντας σημαντική προστασία απέναντι στη νευροτοξικότητα που προκαλεί η β-αμυλοειδής πρωτεΐνη.
Παράλληλα, αποκαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό η λειτουργία των μιτοχονδρίων, των οργανιδίων που παράγουν την ενέργεια των κυττάρων. Η παραγωγή ATP, του βασικού «ενεργειακού νομίσματος» των κυττάρων, αυξήθηκε περίπου κατά 80%, γεγονός που δείχνει ότι τα εκχυλίσματα βοήθησαν τα κύτταρα να ανακτήσουν τη φυσιολογική ενεργειακή τους δραστηριότητα, η οποία συνήθως διαταράσσεται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης σημαντική μείωση του οξειδωτικού στρες, δηλαδή της κυτταρικής βλάβης που προκαλείται από τις ελεύθερες ρίζες και θεωρείται βασικός μηχανισμός της νευροεκφύλισης.
Οι πολυφαινόλες του σόργου περιόρισαν τα επίπεδα των δραστικών μορφών οξυγόνου (ROS), ενώ παράλληλα ενίσχυσαν τη δράση των φυσικών αντιοξειδωτικών ενζύμων των κυττάρων, επαναφέροντας τους περισσότερους δείκτες κυτταρικής βλάβης σε επίπεδα που προσομοίαζαν τα υγιή κύτταρα.
Η ομάδα προχώρησε ακόμη βαθύτερα, αναλύοντας τη γονιδιακή δραστηριότητα των κυττάρων και διαπίστωσε ότι τα εκχυλίσματα ενεργοποιούσαν έναν συντονισμένο προστατευτικό μηχανισμό, περιόριζαν την έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με τη φλεγμονή και με τη φερρόπτωση, μια μορφή κυτταρικού θανάτου που εξαρτάται από τον σίδηρο, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιούσαν γονίδια που συμβάλλουν στην κυτταρική προστασία και επιβίωση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι επιστήμονες θεωρούν πως αυτή η πολυπαραγοντική δράση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των φυτικών πολυφαινολών.
Αντί να στοχεύουν έναν μόνο βιολογικό μηχανισμό, οι ενώσεις του σόργου φαίνεται να δρουν ταυτόχρονα απέναντι στη συσσώρευση του β-αμυλοειδούς, στο οξειδωτικό στρες, στη φλεγμονή, στη δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων και στη φερρόπτωση.
Αντίστοιχη πολυεπίπεδη δράση έχει παρατηρηθεί και σε άλλες φυσικές ενώσεις που βρίσκονται στο ελαιόλαδο, στα μούρα και σε ορισμένα μπαχαρικά.
Παρά την αισιοδοξία που δημιουργούν τα ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται αποκλειστικά για εργαστηριακή μελέτη σε κυτταρικά μοντέλα.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι πολύ πιο πολύπλοκος, ενώ παράγοντες όπως η απορρόφηση των ουσιών από τον οργανισμό, ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών κυτταρικών τύπων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό αποτέλεσμα.
Όπως σημειώνουν στη δημοσίευσή τους, τα δεδομένα αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα και υποστηρίζουν την περαιτέρω διερεύνηση των πολυφαινολών του σόργου ως πιθανών συμπληρωματικών θεραπευτικών υποψηφίων για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Το επόμενο στάδιο είναι οι δοκιμές σε ζωικά μοντέλα και, εφόσον τα αποτελέσματα παραμείνουν θετικά, οι μελλοντικές κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.
Εάν οι επόμενες έρευνες επιβεβαιώσουν τα σημερινά ευρήματα, ανοίγεται η προοπτική ανάπτυξης ποικιλιών σόργου με ακόμη υψηλότερη περιεκτικότητα σε νευροπροστατευτικές πολυφαινόλες, καθώς και λειτουργικών τροφίμων ή συμπληρωμάτων διατροφής που θα αξιοποιούν αυτές τις ενώσεις.
Ωστόσο, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι είναι πολύ νωρίς για οποιονδήποτε ισχυρισμό σχετικά με πρόληψη ή θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ μέσω της κατανάλωσης σόργου.
