Ένα Κέντρο Αριστείας σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST), έναν ανεξάρτητο φορέα με προοπτική οικονομικής αυτοδυναμίας, ο οποίος θα αξιοποιεί τη συνδυασμένη τεχνογνωσία των Ινστιτούτων Πληροφορικής, Αστροφυσικής και Ηλεκτρονικής Δομής και Λέιζερ του ΙΤΕ, πρόκειται να δημιουργηθεί στην Κρήτη μέσω του έργου SPACE-Crete.
Η πρόταση SPACE-Crete κατέλαβε πρόσφατα τη 2η θέση ανάμεσα σε 61 προτάσεις από όλη την Ευρώπη και την 1η θέση μεταξύ των ελληνικών συμμετοχών στην εξαιρετικά ανταγωνιστική ευρωπαϊκή πρόσκληση HORIZON-WIDERA-2025-ACCESS-01-01: Teaming for Excellence.
Το Κέντρο με συνολικό προϋπολογισμό 35 εκατομμυρίων ευρώ για 6 χρόνια και συντονιστή τον Παναγιώτη Τσακαλίδη, Καθηγητή του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης και Διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ θα αναπτυχθεί γύρω από τρεις στενά διασυνδεδεμένους άξονες, τα έξυπνα διαστημικά συστήματα, τις οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες και τους κβαντικούς αισθητήρες, με στόχο τη διαμόρφωση για πρώτη φορά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ενός πλήρως ολοκληρωμένου διαστημικού οικοσυστήματος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η πρωτοβουλία αυτή θα καλύπτει όλο το φάσμα της καινοτομίας, από τη βασική έρευνα και τις νέες υποδομές πιστοποιημένες από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος έως την τεχνολογική ωρίμανση και τη βιομηχανική αξιοποίηση, με κομβικό ρόλο το αναβαθμισμένο Αστεροσκοπείο Σκίνακα. Η έμφαση θα δοθεί στις διαστημικές επικοινωνίες, την επιτήρηση και παρακολούθηση του διαστήματος και την παρατήρηση της Γης, δημιουργώντας έναν νέο πυρήνα τεχνολογικής ανάπτυξης για την περιοχή.
Το όραμα του SPACE-Crete στηρίζεται σε στρατηγικές συνεργασίες παγκόσμιας κλάσης με τρεις κορυφαίους ευρωπαϊκούς φορείς. Το CEA, ο μεγαλύτερος δημόσιος ερευνητικός οργανισμός της Γαλλίας, συμμετέχει μέσω των εργαστηρίων Space Architecture & Systems και CosmoStat, το κορυφαίο γερμανικό κέντρο αεροδιαστημικής έρευνας DLR συνεισφέρει τεχνογνωσία σε κβαντικές τεχνολογίες και δορυφορική πλοήγηση, ενώ η OHB-Hellas, μέλος του γερμανικού ομίλου OHB SE, της τρίτης μεγαλύτερης εταιρείας διαστημικών τεχνολογιών στην Ευρώπη, συμμετέχει ως βασικός βιομηχανικός εταίρος.
Όπως σημείωσε ο συντονιστής του έργου, καθηγητής Παναγιώτης Τσακαλίδης «η έγκριση του SPACE-Crete αποτελεί μια σημαντική επιτυχία για το ΙΤΕ και για την Κρήτη και εκφράζει στην πράξη τη μοναδική διεπιστημονικότητα και τη δύναμη της συνεργασίας μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ, τα οποία συνθέτουν ένα ενιαίο και διεθνώς ανταγωνιστικό οικοσύστημα διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας. Παράλληλα, η στρατηγική σύμπραξη με το CEA, το DLR και την OHB-Hellas επιβεβαιώνει τη διεθνή εμβέλεια του εγχειρήματος, με στόχο να μετατρέψουμε την Κρήτη στο "SPACE Island of Southeastern Europe", σε έναν κόμβο αριστείας που θα τοποθετήσει τη χώρα μας ουσιαστικά στον ευρωπαϊκό χάρτη των διαστημικών τεχνολογιών».
Μετασχηματιστικός Αντίκτυπος για την Ελλάδα και την Κρήτη
Σε εθνικό επίπεδο, το Πανεπιστήμιο Κρήτης αναλαμβάνει κρίσιμο ρόλο στην εκπαιδευτική αποστολή του έργου, μέσα από τη Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών και τη στενή συνεργασία του με το ΙΤΕ, με στόχο την ανάπτυξη νέων μεταπτυχιακών προγραμμάτων και την εκπαίδευση της επόμενης γενιάς επιστημόνων και μηχανικών.
O πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, υπογράμμισε ότι «η επιτυχία του SPACE-Crete αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη και φυσική συνέχεια του οράματος των ιδρυτών του Ιδρύματος και του Αστεροσκοπείου Σκίνακα, που από τα πρώτα του βήματα στόχευαν στη διεθνή εξωστρέφεια και την αριστεία στις θετικές επιστήμες. Σήμερα, το έργο αυτό έρχεται να υλοποιήσει αυτό το όραμα, ενισχύοντας τις συνέργειες μεταξύ των Ινστιτούτων του ΙΤΕ, αξιοποιώντας τις κοινές υποδομές με το Πανεπιστήμιο Κρήτης και θέτοντας τα θεμέλια για ένα φιλόδοξο εγχείρημα που διευρύνει τη θέση της Κρήτης και της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη της έρευνας και της καινοτομίας».
Σε εθνικό επίπεδο, το CCEST θα λειτουργήσει ως κεντρικός κόμβος συντονισμού για τις αναδυόμενες διαστημικές τεχνολογίες, ενισχύοντας τη στρατηγική παρουσία της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό διαστημικό τομέα και συμπληρώνοντας τις επενδύσεις σε μικροδορυφόρους και επίγειες υποδομές, ενώ ως αξιόπιστος εταίρος της ESA αναμένεται να ενισχύσει τη συμμετοχή της χώρας σε μεγάλα ευρωπαϊκά προγράμματα.
Για την Κρήτη, ο αντίκτυπος είναι άμεσος και καθοριστικός με τη δημιουργία περισσότερων από 120 θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, την προσέλκυση επιστημονικού δυναμικού από την Ελλάδα και το εξωτερικό, την ανάπτυξη ενός κόμβου καινοτομίας για νεοφυείς επιχειρήσεις και την ανάδειξη του Αστεροσκοπείου Σκίνακα σε κορυφαία ευρωπαϊκή υποδομή για οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες και δορυφορικές εφαρμογές.
Παράλληλα, το έργο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση και την ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού, προσφέροντας ένα πλήρες φάσμα δράσεων από προγράμματα κατάρτισης και δια βίου μάθησης έως διεθνή μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός δυναμικού οικοσυστήματος επιστημόνων και επιχειρηματιών.
