Ο Ντόναλντ Τραμπ «έβραζε» καθώς η Τεχεράνη τον είχε «στο περίμενε» και αποφάσισε να αντιδράσει.
Κάπως έτσι το Axios, αιτιολογεί την αλλαγή στάσης του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν και την αναζωπύρωση της έντασης μετά την - κατά τον Τραμπ - κατάρριψη του Αpache από ιρανικά πυρά. Οι Ιρανοί δεν το αρνήθηκαν, ούτε το επιβεβαίωσαν όμως επίσημα. Ο Τραμπ έψαχνε αφορμή να πιέσει και η κατάρριψη του ελικοπτέρου ήταν ιδανική ευκαιρία, λέει το Axios και εξηγεί.
Παρασκηνιακά, και μέσα από απειλές, συμφωνίες που δεν έρχονται και πολλές παρατάσεις - κάτι που χαλάει το προφίλ του δυναμικού, ισχυρού και παντοδύναμου Τραμπ - ο Αμερικανός πρόεδρος αισθανόταν όλο και πιο απογοητευμένος που μετά από σχεδόν δύο εβδομάδες αναμονής για μια ιρανική απάντηση στην τελευταία του προσφορά, τίποτα ακόμα δεν έχει φτάσει στα χέρια του. Οι Ιρανοί σχεδόν επιδεικτικά τον αγνοούν και αυτό δεν του αρέσει καθόλου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η λύση: Πίεση. Οι αμερικανικές επιθέσεις το βράδυ της Τρίτης είχαν ως στόχο να αποκαταστήσουν κάπως τις ισορροπίες. Έπρεπε όμως να είναι τέτοιες που δεν οδηγούσαν σε κλιμάκωση. Έπρεπε να είναι τέτοιας έντασης ώστε να μην υπάρχουν θύματα, κάτι που θα απέκλειε μία θετική εξέλιξη στην πορεία των διαπραγματεύσεων και οδηγούσε σε νέο αποκλεισμό, δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.
Την ίδια ώρα, οι Καταριανοί διαμεσολαβητές πραγματοποιούσαν συνομιλίες στην Τεχεράνη με την ελπίδα να επαναφέρουν τις διαπραγματεύσεις σε καλό δρόμο και να κλείσουν τα «απροσπέλαστα» κενά μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Ωστόσο, ενώ οι Καταρινοί και οι Ιρανοί είχαν συνάντηση την Τετάρτη, ο Τραμπ εξαπέλυσε νέες απειλές.
Στο γνωστό του ύφος απείλησε ξανά: «Τους χτυπήσαμε σκληρά χθες, θα τους χτυπήσουμε ξανά σκληρά σήμερα, σε περίπτωση που το χάσετε, επειδή δεν ανοίγετε την τηλεόρασή σας, και θα δούμε τι θα συμβεί με τη συμφωνία». Από το Οβάλ Γραφείο είπε ότι το Ιράν «μας παίζει σαν να είμαστε κορόιδα» και «μας καθυστερεί». Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν απάντησε άμεσα σημειώνοντας ότι οι επιθέσεις σε ζωτικής σημασίας υποδομές, είναι ένδειξη απόγνωσης και όχι δύναμης.
Οι απεσταλμένοι του Τραμπ και οι περιφερειακοί διαμεσολαβητές εξακολουθούν να παλεύουν για μία συμφωνία που θα βάλει τέλος στον πόλεμο αλλά όλα δείχνουν ότι τουλάχιστον προς ώρας, η υπομονή του έχει εξαντληθεί. Απόδειξη: η επίθεση.
Οι ΗΠΑ δεν είχαν ακόμη καθορίσει επίσημα εάν το Ιράν κατέρριψε σκόπιμα το ελικόπτερο όταν ο Τραμπ αποφάσισε να διατάξει την επίθεση. Δύο ανώτεροι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δήλωσαν στο Axios ότι ακόμη και αν η συντριβή του αμερικανικού Apache και ενός ιρανικού drone ήταν τυχαία, οι ΗΠΑ έπρεπε να απαντήσουν για να δείξουν ότι δεν αποδέχονται τις ενέργειες του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ.
«Αν δεν απαντούσαμε, θα μας έκανε να φαινόμαστε αδύναμοι και θα επηρέαζε αρνητικά τη θέση μας στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν», δήλωσε ένας από αυτούς. Αλλά και οι δύο ξεκαθάρισαν ότι οι ΗΠΑ θεωρούσαν τις επιθέσεις τους «αναλογικές και χειρουργικές». Στόχευσαν συστήματα ελέγχου ραντάρ και drone, αποφεύγοντας παράλληλα τις ιρανικές απώλειες.
«Ο χρόνος σας τελειώνει»
Λίγες ώρες πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις, ο Λευκός Οίκος προσπάθησε για άλλη μια φορά να λάβει σαφείς απαντήσεις από τους Ιρανούς σχετικά με την τελευταία πρόταση του Τραμπ. Μία ακόμα φορά χωρίς επιτυχία ωστόσο. Σύμφωνα με αξιωματούχο των ΗΠΑ ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε στους Ιρανούς ότι «ο χρόνος τελειώνει». Οι Ιρανοί από την πλευρά τους δήλωσαν πως δεν έχουν ακόμη απάντηση και προειδοποίησαν ότι θα αντιδράσουν ανάλογα σε οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ. Το Ιράν τελικά απάντησε στρατιωτικά, αλλά με περιορισμένο τρόπο.
Γύρω τα μεσάνυχτα της Τρίτης (ώρα Ελλάδας) όταν τα αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη ήταν καθ' οδόν, ο Λευκός Οίκος έστειλε μηνύματα στους Ιρανούς ότι θα στοχεύσουν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις. «Είπαμε στους Ιρανούς ότι αν οι πιλότοι σκοτώνονταν, θα ήμασταν σε εντελώς διαφορετική φάση σήμερα», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Το Ιράν άφησε τον Τραμπ να περιμένει
Ο Τραμπ μπορεί κάλλιστα να είχε ολοκληρώσει μια αρχική συμφωνία με το Ιράν στα τέλη του περασμένου μήνα, αν αποδεχόταν τους όρους που είχαν διαπραγματευτεί οι απεσταλμένοι του, σχολίασε το Axios. Αντίθετα, αποφάσισε μετά από μια συνεδρίαση στις 29 Μαΐου να στείλει στους Ιρανούς αίτημα για δύο τροποποιήσεις στο σχέδιο του μνημονίου κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Ο Τραμπ απαιτούσε από το Ιράν να συμφωνήσει να μειώσει το ποσοστό καθαρότητας του εμπλουτισμένου ουρανίου εντός 60 ημερών και να δεσμευτεί να μην βάλει τέλη σε κανένα πλοίο που διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα εκείνος ήταν πρόθυμος να συμφωνήσει ότι η ανάμειξη του εμπλουτισμένου ουρανίου θα γίνει σε ιρανικό έδαφος, υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), μια σημαντική παραχώρηση, δεδομένου ότι προηγουμένως είχε επιμείνει να μεταφερθεί το εμπλουτισμένο ουράνιο στο εξωτερικό.
Ωστόσο, ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στους μεσολαβητές και στις ΗΠΑ ότι θα χρειαζόταν τέσσερις ή πέντε ημέρες μέχρι να τους δώσει απάντηση, ανέφερε περιφερειακή πηγή που συμμετείχε στη διαμεσολάβηση και Αμερικανός αξιωματούχος.
Όλη αυτή η ιστορία οδήγησε σε ένα παιχνίδι διπλωματικής αναμονής σχεδόν δύο εβδομάδων. Διάστημα που ο Τραμπ άρχισε να ενοχλείται και να απογοητεύεται από την όλο και περισσότερο από την αρνητική, σχεδόν περιπαικτική κάλυψη των ΜΜΕ σχετικά με τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις του για μια συμφωνία. Πολλοί είπαν ότι γινόταν πιο ήπιος απέναντι στο Ιράν. Και το εγώ του Τραμπ δεν αντέχει τέτοιοες επικρίσεις.
Οι Ιρανοί δεν σταμάτησαν εκεί. Έλεγαν δημόσια και κατ' ιδίαν ότι περίμεναν να αποδεσμευτούν παγωμένα περιουσιακά στοιχεία πριν συμφωνήσουν σε οτιδήποτε, παρά την επιμονή του Τραμπ ότι αυτό θα γινόταν μόνο μετά την εκπλήρωση ορισμένων δεσμεύσεων.
Χαρακτηριστικό είναι ότι Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios πως ο Τραμπ ήταν ενοχλημένος από αυτά τα σχόλια και η θέση του δεν είχε αλλάξει, αλλά υπογράμμισε πως οι Ιρανοί θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν δισεκατομμύρια σε παγωμένα κεφάλαια ξεκινώντας να εκπληρώνουν τις απαιτήσεις του Τραμπ περί πυρηνικών.
Η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν
Αμερικανοί διαπραγματευτές και περιφερειακοί διαμεσολαβητές ωστόσο προειδοποίησαν τους Ιρανούς αρκετές φορές τις τελευταίες 12 ημέρες ότι έπρεπε να επανέλθουν με μια απάντηση πριν αρχίσουν να βγαίνουν στο φως «αποκαλύψεις» που θα υπονόμευαν τις διαπραγματευτικές συνομιλίες ή ακόμα και κάποιο περιστατικό που θα οδηγούσε σε νέα ένταση.
Το περασμένο Σάββατο, ο Αραγτσί είπε στους διαμεσολαβητές ότι είχε στείλει την ιρανική απάντηση στον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ προς έγκριση και ήλπιζε να την φτάσει στον Λευκό Οίκο μέχρι την Κυριακή. Δεν έφτασε ποτέ και μία μέρα αργότερα το Ισραήλ χτύπησε ξανά τη Βηρυτό. Το Ιράν συντεταγμένο με δυνάμεις της Χεζμπολάχ απάντησε με πυραυλική επίθεση και οι Ισραηλινοί ανταπέδωσαν με επιθέσεις στην Τεχεράνη.
«Είπαμε στους Ιρανούς ότι έκαναν μεγάλο λάθος εξαπολύοντας την επίθεση στο Ισραήλ, επειδή έδωσαν μια χρυσή ευκαιρία στον Μπίμπι να χαλάσει τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε περιφερειακή πηγή που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, αναφερόμενη στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Δύο περιφερειακές πηγές υποστήριξαν πως ΗΠΑ και Ιράν ήταν κοντά σε μια συμφωνία πριν από την νέα κλιμάκωση, αλλά μετά την ανταλλαγή επιθέσεων οι Ιρανοί φάνηκαν επιφυλακτικοί και δεν ήθελαν να φανούν ότι υποτάσσονται στις ισραηλινές επιθέσεις.
Ισραηλινός αξιωματούχος, από την πλευρά του δήλωσε πως η συμπεριφορά του Ιράν αντανακλούσε την πεποίθηση του Χαμενεΐ και των κορυφαίων διοικητών του ότι είχαν το πάνω χέρι. Και κάπως έτσι ακολούθησε το περιστατικό με το ελικόπτερο Apachi και οι νέες απειλές του Τραμπ.
Παρά τις επιθέσεις οι συνομιλίες συνεχίζονται
Στον απόηχο των επιθέσεων και της νέας κλιμάκωσης, Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν παράλληλες συνομιλίες με τους διαμεσολαβητές του Κατάρ στη Ντόχα τις τελευταίες δύο ημέρες, σύμφωνα με μια περιφερειακή πηγή. Οι Καταριανοί προσπάθησαν να κανονίσουν μια τριμερή συνάντηση για να διαπραγματευτούν απευθείας τα «αγεφύρωτα» προς ώρας κενά, αλλά οι Ιρανοί αρνήθηκαν.
Οι διαμεσολαβητές του Κατάρ ταξίδεψαν στην Τεχεράνη την Τετάρτη για συνομιλίες με τον Αραγτσί και άλλους Ιρανούς αξιωματούχους σε μια προσπάθεια να ξεκινήσουν ξανά οι διαπραγματεύσεις. Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν πως οι επιθέσεις της Τρίτης θα ασκήσουν πίεση στους Ιρανούς ώστε να απαντήσουν στην πρόταση του Τραμπ. Οι απειλές του εξάλλου είχαν τον ίδιο ακριβώς σκοπό.
«Η συμφωνία είναι ακόμα στο τραπέζι, αλλά ο πρόεδρος είναι έτοιμος να κάνει τους Ιρανούς να πληρώσουν το τίμημα αν συνεχίσουν να καθυστερούν και να χρονοτριβούν», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Με πληροφορίες του Axios
