Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον "Ριζοσπάστη" ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ (ο δημοσιογράφος υπογράφει με τα αρχικά Ε.Μ.) για το τι συμβαίνει με τα οπλικά συστήματα:
Κατά σχεδόν 10% έχουν αυξηθεί οι παγκόσμιες «ροές» όπλων κατά την περίοδο 2021-2025 σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία (2016-'20), με την Ευρώπη να είναι ο μεγαλύτερος αποδέκτης - εισαγωγέας, έχοντας υπερτριπλασιάσει τις αγορές της, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου SIPRI με έδρα τη Στοκχόλμη.
Λόγω της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, η αύξηση των παγκόσμιων ροών όπλων είναι η μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών, δείχνοντας όχι μόνο τη σφοδρότητα και τη διάρκεια του πολέμου, αλλά και το «βάθος» της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, τις ραγδαίες πολεμικές προετοιμασίες μπροστά στο ενδεχόμενο ενός γενικευμένου πολέμου σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ετσι, συνολικά, η Ευρώπη απορροφά το 33% των πωλήσεων εξοπλιστικών συστημάτων το 2021-'25, ενώ στην Ουκρανία κατέληξε το 9,7% όλων των μεταφορών όπλων το ίδιο διάστημα.
Εκτός από την Ευρώπη και την Αμερική, οι εισαγωγές όπλων σε όλες τις άλλες περιοχές του κόσμου μειώθηκαν.
«Ενώ οι εντάσεις και οι συγκρούσεις σε Ασία, Ωκεανία και Μέση Ανατολή συνεχίζουν να οδηγούν σε εισαγωγές όπλων μεγάλης κλίμακας, η απότομη αύξηση των ροών όπλων προς τα ευρωπαϊκά κράτη αύξησε τις παγκόσμιες μεταφορές όπλων σχεδόν κατά 10%», εξηγεί ο διευθυντής του Προγράμματος Μεταφορών Οπλων του SIPRI.
«Οι παραδόσεις στην Ουκρανία από το 2022 είναι ο πιο προφανής παράγοντας, όμως τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη έχουν επίσης αρχίσει να εισάγουν σημαντικά περισσότερα όπλα για να ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες έναντι μιας αυξανόμενης απειλής - όπως την αντιλαμβάνονται - από τη Ρωσία», συμπληρώνει.
Τα περισσότερα αμερικανικά όπλα κατέληξαν στην Ευρώπη
Οι ΗΠΑ ενισχύουν την κυριαρχία τους στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων. Προμήθευσαν το 42% όλων των μεταφορών όπλων την περίοδο 2021-'25 (από 36% την περίοδο 2016-'20).
Οι ΗΠΑ εξήγαγαν όπλα σε 99 κράτη αυτήν την περίοδο, συμπεριλαμβανομένων 35 κρατών στην Ευρώπη, 18 στην Αμερική, 17 στην Αφρική, 17 στην Ασία και την Ωκεανία και 12 στη Μέση Ανατολή.
Για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, το μεγαλύτερο μερίδιο των εξαγωγών όπλων των ΗΠΑ κατευθύνθηκε στην Ευρώπη (38%) και όχι στη Μέση Ανατολή (33%), με έμφαση στα μαχητικά αεροσκάφη.
Οι συνολικές εξαγωγές των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 27% την πενταετία 2021-'25 σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία. Οι δε εξαγωγές όπλων των ΗΠΑ προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 217%!
Πάντως ο μεγαλύτερος μεμονωμένος αποδέκτης αμερικανικών όπλων ήταν η Σαουδική Αραβία (12% των αμερικανικών εξαγωγών όπλων).
Παρά τις επιδιώξεις και τις σχετικές αποφάσεις της ΕΕ για «στρατηγική αυτονομία» σε κρίσιμους τομείς όπως η Αμυνα και κοινές παραγγελίες ευρωπαϊκών εξοπλισμών, μέχρι στιγμής αυτή η τάση δεν επιβεβαιώνεται, εν μέρει επειδή οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη επενδύσει σε αμερικανική τεχνολογία και δεν είναι εύκολο να την αλλάξουν, αλλά και επειδή η αγορά όπλων συμβάλλει στην ενίσχυση των μακροπρόθεσμων σχέσεών τους με τις ΗΠΑ και μπαίνει ως όρος στις εμπορικές συμφωνίες από την Ουάσιγκτον.
Ετσι, σχεδόν τα μισά όπλα που μεταφέρθηκαν σε ευρωπαϊκά κράτη προήλθαν από τις ΗΠΑ (48%), ενώ ακολουθούν σε μεγάλη απόσταση η Γερμανία (7,1%) και η Γαλλία (6,2%).
Η ιμπεριαλιστική σύγκρουση με τη Ρωσία και η αβεβαιότητα για τη δέσμευση των ΗΠΑ να «υπερασπιστούν» την ΕΕ, δεδομένων των αντικρουόμενων συμφερόντων, έχουν ενισχύσει τη ζήτηση για όπλα μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών - μελών του ΝΑΤΟ.
Οι συνδυασμένες εισαγωγές όπλων των 29 ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ αυξήθηκαν κατά 143% μεταξύ 2016-'20 και 2021-'25.
Οι ΗΠΑ προμήθευσαν το 58% αυτών των εισαγωγών την περίοδο 2021-'25. Οι επόμενοι μεγαλύτεροι προμηθευτές ήταν η Νότια Κορέα (8,6%), το Ισραήλ (7,7%) και η Γαλλία (7,4%).
Μετά την Ουκρανία, η Πολωνία και η Βρετανία ήταν οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς στην Ευρώπη τα τελευταία πέντε χρόνια.
«Παρόλο που οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν αυξήσει την παραγωγή όπλων και η νέα επενδυτική στήριξη της ΕΕ προς τις βιομηχανίες όπλων των κρατών - μελών έχει οδηγήσει σε μια σειρά από ευρωπαϊκές παραγγελίες, τα ευρωπαϊκά κράτη συνέχισαν να εισάγουν αμερικανικά όπλα την περίοδο 2021-'25, ιδίως μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς», σημειώνει ερευνήτρια στο Πρόγραμμα Μεταφορών Οπλων του SIPRI.
«Ταυτόχρονα, οι μεγαλύτεροι Ευρωπαίοι προμηθευτές συνέχισαν να στέλνουν το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών όπλων τους εκτός Ευρώπης», επισημαίνει.
Αν ωστόσο οι ΗΠΑ αντιμετωπίσουν ελλείψεις π.χ. σε αντιπυραυλικά συστήματα, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει να δώσουν προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες και να περιορίσουν τις παραδόσεις σε άλλες χώρες, τονίζουν οι ερευνητές του SIPRI.
Οι κορυφαίοι προμηθευτές όπλων
Η Γαλλία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής μεγάλων όπλων την περίοδο 2021-'25, αντιπροσωπεύοντας το 9,8% των παγκόσμιων εξαγωγών.
Οι εξαγωγές όπλων της Γαλλίας αυξήθηκαν κατά 21% μεταξύ 2016-'20 και 2021-'25. Η Γαλλία εξήγαγε σε 63 κράτη, με τα μεγαλύτερα μερίδια να πηγαίνουν στην Ινδία (24%), την Αίγυπτο (11%) και την Ελλάδα (10%). Οι εξαγωγές όπλων της Γαλλίας εντός της Ευρώπης πενταπλασιάστηκαν (+452%), αλλά σχεδόν το 80% εξακολουθούσε να πηγαίνει εκτός περιοχής.
Οι εξαγωγές όπλων από την Ιταλία αυξήθηκαν κατά 157%, εκτοξεύοντάς την από τον 10ο μεγαλύτερο εξαγωγέα το 2016-'20 στον 6ο μεγαλύτερο το 2021-'25. Πάνω από τις μισές ιταλικές εξαγωγές κατευθύνθηκαν στη Μέση Ανατολή (59%), ενώ το 16% κατευθύνθηκε σε Ασία και Ωκεανία και το 13% στην Ευρώπη.
Η Ρωσία ήταν ο μόνος από τους 10 κορυφαίους προμηθευτές που είδε τις εξαγωγές όπλων της να μειώνονται και μάλιστα σημαντικά (-64%), λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Το μερίδιό της στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων μειώθηκε από 21% το 2016-'20 σε 6,8% το 2021-'25. Η Ρωσία προμήθευσε σημαντικά όπλα σε 30 κράτη την περίοδο 2021-'25. Σχεδόν τα 3/4 (74%) των ρωσικών εξαγωγών όπλων κατευθύνθηκαν σε τρία κράτη την περίοδο 2021-'25: Ινδία (48%), Κίνα (13%) και Λευκορωσία (13%).
«Παρά τη διεξαγωγή του πολέμου στη Γάζα και τις επιθέσεις στο Ιράν, τον Λίβανο, το Κατάρ, τη Συρία και την Υεμένη, το Ισραήλ κατάφερε να αυξήσει το μερίδιό του στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων», επισημαίνει το Πρόγραμμα Μεταφορών Οπλων του SIPRI.
Το Ισραήλ, ο έβδομος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων, αύξησε το μερίδιό του στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων από 3,1% (2016-'20) σε 4,4% το 2021-'25 και για πρώτη φορά ξεπέρασε τη Βρετανία (3,4%).
Η Γερμανία έγινε ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων
Η στήριξη στην Ουκρανία χαρακτηρίζεται «στρατηγική αναγκαιότητα» και η Ευρώπη τον τελευταίο χρόνο έχει αναλάβει επ' ώμου τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη του Κιέβου.
Το διάστημα 2021-'25 η Ευρώπη έχει τριπλασιάσει τις εξαγωγές της σε εξοπλιστικά συστήματα και έχει υπερτριπλασιάσει τις εισαγωγές της.
Παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν σταματήσει την υποστήριξη προς το Κίεβο από την ανάληψη της προεδρίας Τραμπ τον Γενάρη 2025, ο συνολικός όγκος της βοήθειας παρέμεινε σχετικά σταθερός το 2025, χάρη στις ευρωπαϊκές χώρες, και κυρίως τη Γερμανία.
Η ευρωπαϊκή στρατιωτική βοήθεια ανήλθε στα 29 δισ. ευρώ το 2025.
Το Βερολίνο παρείχε πέρυσι 9 δισ. ευρώ, δηλαδή αύξηση περίπου 130% σε σύγκριση με τους μέσους όρους της περιόδου 2022-2024.
Σε ένα τέτοιο φόντο, η Γερμανία ξεπέρασε την Κίνα και έγινε ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων την περίοδο 2021-'25, με 5,7% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων.
Η Κίνα κατατάσσεται πλέον στην 5η θέση.
Σχεδόν το 1/4 όλων των γερμανικών εξαγωγών όπλων (24%) κατευθύνθηκαν στην Ουκρανία και ένα άλλο 17% σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Αυξημένες είναι οι εξαγωγές και προς άλλους παραδοσιακούς πελάτες, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος.
Λόγω της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, «τα ευρωπαϊκά κράτη αγοράζουν ακόμη περισσότερα όπλα από όσα είχαν ήδη προγραμματίσει. Επιπλέον, υπάρχει αυξημένη ανησυχία και για τις εξελίξεις σε άλλες περιοχές του πλανήτη», αναφέρει ο ερευνητής του Ινστιτούτου Π. Βέζεμαν και προσθέτει ότι ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζει πλέον και η αβεβαιότητα γύρω από τον βαθμό στον οποίο οι ΗΠΑ θα ήταν διατεθειμένες να υπερασπιστούν τους «συμμάχους» τους στο ΝΑΤΟ.
Ποιοι «εξοπλίζουν» τη Μέση Ανατολή και την Ασία
Τρεις από τους 10 κορυφαίους εισαγωγείς όπλων στον κόσμο το 2021-'25 βρίσκονταν στην περιοχή της Μέσης Ανατολής: Σαουδική Αραβία (6,8% των παγκόσμιων εισαγωγών), Κατάρ (6,4%) και Κουβέιτ (2,8%).
Πάνω από τις μισές εισαγωγών όπλων στη Μέση Ανατολή προήλθαν από τις ΗΠΑ (54%), ενώ το 12% από την Ιταλία, το 11% από τη Γαλλία και το 7,3% από τη Γερμανία.
Το Ισραήλ ήταν ο 14ος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσμο την περίοδο 2021-'25, με βασικό προμηθευτή τις ΗΠΑ (68%), ακολουθούμενες από τη Γερμανία (31%).
Στην Ασία και την Ωκεανία ο κύριος προμηθευτής όπλων είναι οι ΗΠΑ, με 35% των εισαγωγών, ενώ η Ρωσία αντιπροσωπεύει ένα 17% και η Κίνα το 14%.
Η Ινδία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσμο την περασμένη 5ετία, με το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών να εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία (40%), παρότι το Νέο Δελχί στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε «δυτικούς» προμηθευτές, τάση που θα συνεχιστεί κάτω και από τα παζάρια με την Ουάσιγκτον για εμπορική συμφωνία.
Αύξηση στις εισαγωγές όπλων καταγράφεται και στο Πακιστάν, με την Κίνα να κυριαρχεί, κατέχοντας το 80% των εισαγωγών.
