Την ίδια ώρα που εκατοντάδες νέοι άνθρωπο, με ικανότητες και όνειρα, δεν εγγράφονται σε Πανεπιστήμια της επαρχίας, γιατί αυτά και οι οικογένειές τους δεν μπορούν να αντέξουν το οικονομικό κόστος, αποκαλύπτεται ότι χειραγωγούνται αγώνες μπάσκετ, για να μοριοδοτηθούν οι νικητές και να περάσουν στα ΑΕΙ. Οι πρώτοι έδωσαν έναν τίμιο αγώνα και πέρασαν με το διάβασμα, τον κόπο και τη φιλότιμη προσπάθειά τους. Οι άλλοι, όπως αποκαλύπτεται, πέρασαν, κυριολεκτικά, επειδή ευστόχησαν σε ελεύθερες βολές, από ανύπαρκτα φάουλ που υπέδειξαν διεφθαρμένοι διαιτητές. Προφανώς, όταν έχεις τη δυνατότητα να δωροδοκήσεις έχεις και την οικονομική δυνατότητα να υποστηρίξεις τις σπουδές σου. Το τί επιστήμονας θα βγεις, με αυτές τις προϋποθέσεις, είναι ένα άλλο θέμα. (Δεν αποκλείεται καθόλου να γίνεις κβαντικός γιατρός).
Φαινομενικά, οι δύο πραγματικότητες που περιγράφονται παραπάνω δε συνδέονται μεταξύ τους. Δεν είναι όμως έτσι. Η Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (ΕΟΚ) φυσικά δεν έχει καμία απολύτως ευθύνη, γιατί τετρακόσιοι άριστοι μαθητές πέτυχαν την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο Πατρών, αλλά αρνήθηκαν να εγγραφούν για οικονομικούς λόγους. Είναι όμως, υπεύθυνη για να οργανώνει τους αγώνες μπάσκετ με τέτοιο τρόπο, όπου στο τέλος της ημέρας το μήνυμα που θα εκπέμπεται να είναι το ευ αγωνίζεσθαι.
Γι’ αυτό και στα μάτια μας, οι δύο πραγματικότητες αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Στη μία πλευρά του υπάρχει το καθαρό πρόσωπο εκείνων που παλεύουν έντιμα στο πλαίσιο μίας καθημερινότητας όλο και πιο δύσκολης. Στην άλλη, απεικονίζεται το λασπωμένο πρόσωπο εκείνων που έχουν βρει κάθε τρόπο, για να παραβαίνουν τη νομιμότητα, με σκοπό το εύκολο κέρδος και άλλα πολλά ευεργετήματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το ερώτημα λοιπόν είναι: Από ποια πλευρά στέκεται κανείς; Φυσικά, κάθε άνθρωπος, με βάση τις αρχές και τα βιώματά του, μπορεί να επιλέξει πλευρά. Η οργανωμένη Πολιτεία, όμως, δεν μπορεί. Αυτοί που είναι υπεύθυνοι για την τήρηση της νομιμότητας, την υπηρεσία και την προαγωγή του Αθλητισμού, η από το νόμο οικεία Ομοσπονδία του μπάσκετ, δηλαδή η ΕΟΚ, δεν έχουν δικαίωμα επιλογής.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά…
Το άρθρο 16 παρ.2 του Συντάγματος προβλέπει ότι ο αθλητισμός, ιδίως ο σχολικός και ο ερασιτεχνικός, συνδέεται με τη βασική αποστολή του Κράτους να παρέχει παιδεία και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων. Σε συνέχεια και κατ’ εφαρμογή της ανωτέρω συνταγματικής επιταγής, η πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας αποδέχεται τον έντονο παιδευτικό, κονωνικό και πολιτιστικό χαρακτήρα του αθλητισμού. Επίσης, το άρθρο 165 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει την κοινωνική και εκπαιδευτική λειτουργία του.
Πλείστες αποφάσεις εθνικών και ευρωπαϊκών Δικαστηρίων, βασιζόμενες σε αυτές τις αρχές, αναγνωρίζουν τη δυνατότητα παρέκκλισης από βασικές αρχές των οικονομικών αρχών της ΕΕ (ή των εθνικών νομοθεσιών). Έτσι, για παράδειγμα, σε θέματα εκμετάλλευσης τηλεοπτικών και εμπορικών δικαιωμάτων, τα Δικαστήρια επιτρέπουν την παρέκκλιση από την αυστηρή αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, διότι αναγνωρίζουν ότι ακόμα και στο πεδίο του επαγγελματικού αθλητισμού, διατηρείται ο παιδευτικός χαρακτήρας του.
Στην Ελλάδα, βάσει του Ν.2725/1999 υπεύθυνοι για την τήρηση του παιδευτικού χαρακτήρα του αθλητισμού είναι τα σωματεία και, κυρίως οι Ομοσπονδίες, οι οποίες είναι ενώσεις αθλητικών σωματείων «με σκοπό την οργάνωση, ανάπτυξη και εκπροσώπηση του οικείου αθλήματος σε εθνικό και διεθνές επίπεδο».
Οι αθλητικές ομοσπονδίες δεν αποτελούν απλώς διοικητικούς φορείς οργάνωσης αγώνων, αλλά θεσμούς που υπηρετούν την κοινωνική και παιδευτική λειτουργία του αθλητισμού. Έχουν, επομένως, έναν εξ ορισμού αναβαθμισμένο ρόλο. Δεν είναι απλώς διοργανώτριες αρχές, αλλά φορείς παιδείας.
Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, λαμβάνουν επιχορήγηση από το Κράτος και όσο και αν επικαλούνται το περίφημο αυτοδιοίκητο, πρέπει να ελέγχονται.
Λογικά ερωτήματα
Το σκάνδαλο που ξέσπασε στο ελληνικό μπάσκετ, ιδίως ως προς το σκέλος της μοριοδότησης των αθλητών που κατακτούν πανελλήνια πρωταθλήματα, έχει μία οριζόντια και μία κάθετη διάσταση. Σε οριζόντιο επίπεδο, σχετίζεται με το Υπουργείο Παιδείας και με την ιδιωτική εκπαίδευση. Υπάρχουν άραγε ιδιωτικά εκπαιδευτήρια που έχουν ομάδες και που συμμετέχουν σε πανελλήνια πρωταθλήματα; Έχουν παρέμβει με οποιονδήποτε τρόπο, οι διευθύνσεις ιδιωτικών σχολείων, προκειμένου να εξασφαλίσουν με αθέμιτα μέσα, μοριοδότηση στους μαθητές – αθλητές της ομάδας τους;
Προς το παρόν, η μόνη αντίδραση που υπήρξε ήταν η καταγγελία της ΟΙΕΛΕ (Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας), σύμφωνα με τις οποίες μαθητές-“φαντάσματα” φοιτούν εικονικά σε συγκεκριμένα ιδιωτικά σχολεία συμμετέχοντας παράλληλα σε ομάδες ανταγωνιστικές σχολικές ομάδες μπάσκετ που εξασφαλίζουν διακρίσεις. Ισχύει κάτι τέτοιο;
Σε κάθετο επίπεδο, αναρωτιέται κανείς, αν παρόμοια φαινόμενα με αυτά του μπάσκετ έχουν παρατηρηθεί και σε άλλα αθλήματα, τα οποία είναι λιγότερο δημοφιλή και περνάνε πιο εύκολα κάτω από τα ραντάρ. Άραγε, μετά το σκάνδαλο που έχει ξεσπάσει, απασχολεί το υπουργείο Αθλητισμού αυτό το ενδεχόμενο;
Μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου, οι αντιδράσεις των αρμόδιων Υπουργείων ήταν ανεμικές. Ο υπουργός Αθλητισμού Γιώργος Βρούτσης ανακοίνωσε ότι αναστέλλονται οι επιχορηγήσεις και ότι διέταξε οικονομικούς και διαχειριστικούς ελέγχους στην ΕΟΚ. Αυτό σημαίνει ότι οι προηγούμενες επιχορηγήσεις, δόθηκαν χωρίς να γίνουν οι σχετικοί έλεγχοι;
Τα σύννεφα…
Για άλλη μία φορά, οι επίσημοι φορείς έπεσαν από τα σύννεφα.
Η πιο εμβληματική φυσιογνωμία του Ελληνικού μπάσκετ, ο Παναγιώτης Γιαννάκης φέρεται διατεθειμένος να δηλώσει παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας, γιατί σε κάποιον από τους φερόμενους χειραγωγημένους αγώνες, προπονητής ων, αποβλήθηκε από το γήπεδο, διαμαρτυρόμενος για τη διαιτησία. Δηλαδή, υπήρξε κάποιος άνθρωπος (όπως και αν λέγεται) που, όχι μόνο συμμετείχε σε στήσιμο αγώνα, αλλά τόλμησε να αποβάλει από το γήπεδο εκείνον που είναι το ίδιο το ελληνικό μπάσκετ!
Όπως φαίνεται, γονείς αθλητών, παράγοντες, προπονητές, παίκτες και φίλαθλοι είχαν εντοπίσει τις εστίες της μόλυνσης και με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στο βαθμό που μπορούσαν κατήγγειλαν φαινόμενα που ήταν ενδεικτικά της βαθιάς σήψης. Ξαναλέμε και υπογραμμίζουμε: «στο βαθμό που μπορούσαν». Γιατί, όταν υπάρχει τόσο βαθιά σήψη, ένας νέος αθλητής, ο οποίος κάνει όνειρα να φτάσει σε ανώτατο επίπεδο (ή οι γονείς του), δεν τολμούν εύκολα να καταγγείλουν πρόσωπα και πράγματα. Όχι μόνο γιατί μία καταγγελία πρέπει να είναι απολύτως τεκμηριωμένη, αλλά και γιατί το ίδιο το περιβάλλον, θα τον πετάξει σαν την τρίχα από το γάλα, στερώντας κάθε ελπίδα να κάνει καριέρα.
Έτσι, λοιπόν, δεν πέσαμε από τα σύννεφα. Όπως δεν είχαμε πέσει από τα σύννεφα με το «κοριόπολις» στο ποδόσφαιρο. Η διαφθορά υπήρχε, ήταν μπροστά στα μάτια μας, αλλά κανένας αρμόδιος δεν την έβλεπε. Ή αν την έβλεπε δεν τολμούσε να την αντιμετωπίσει. Όπως τότε, έτσι και τώρα «πέσαμε από τα σύννεφα». Τότε, θυμίζουμε, οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν αμετάκλητα και εξακολουθούν να διοικούν… Τώρα τί θα γίνει; Ο χρόνος θα δείξει.
Τί αθλητισμό θέλουμε – τί κοινωνία θέλουμε;
Από τις δύο εικόνες μίας κοινωνίας, εκείνης των παιδιών που περνάνε με το σπαθί τους στα Πανεπιστήμια, αλλά οι οικογένειές τους δεν μπορούν να τις υποστηρίξουν οικονομικά και εκείνης των παιδιών που περνάνε με μοριοδότηση, επειδή κέρδισαν με εύνοια από στημένους διαιτητές έναν αγώνα μπάσκετ, συντάσσεται ένα ενιαίο κάδρο. Ένα κάδρο που εμφανίζει μία εντελώς χυδαία εικόνα, που προκαλεί βαθιά θλίψη.
Για αυτά που πρεσβεύει πραγματικά ο αθλητισμός και για όσους τον αγαπούν η απογοήτευση είναι διπλή. Διότι, όπως τα καταφέραμε ο αθλητισμός, αντί να προάγει τις υγιείς αξίες μίας κοινωνίας και αντί να επιβραβεύει κάθε τίμια προσπάθεια, φαίνεται να πριμοδοτεί, με κάθε τρόπο, τη λαμογιά και την απάτη.
(Ο Κώστας Καρβουναρίδης είναι Δικηγόρος – Διεθνές Μάστερ Αθλητικού Δικαίου και Μάνατζμεντ / Διεθνές Κέντρο Αθλητικών Σπουδών – CIES –FIFA)
