Τα τελευταία χρόνια η ελληνική πολιτική ζωή απέκτησε μια νέα «κανονικότητα». Κάθε φορά που ένα πρόβλημα εμφανίζεται, η απάντηση είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη. Ένα επίδομα για τους μισθωτούς ως «παρηγοριά». Μία έκτακτη ενίσχυση, ένα pass που στην ουσία του ανακυκλώνει την ακρίβεια. Ένα προσωρινό μέτρο που έρχεται να δώσει μία απλή ανάσα για τους πολίτες από την πίεση που γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη στον καθημερινό μαραθώνιο.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε περιόδους κρίσης οι κοινωνίες χρειάζονται στήριξη. Η πολιτεία οφείλει να βρίσκεται δίπλα στους πολίτες όταν το κόστος ζωής εκτοξεύεται, όταν η ανεργία αυξάνεται ή όταν έκτακτες συνθήκες απειλούν την κοινωνική συνοχή. Το κοινωνικό κράτος όμως, την επανίδρυση του οποίου θέτουμε ως προτεραιότητα, είναι θεμελιώδης κατάκτηση της δημοκρατίας.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν η έκτακτη παρέμβαση μετατρέπεται σε μόνιμο μοντέλο διακυβέρνησης. Όταν η πολιτική παύει να λύνει προβλήματα, με σταθερές λύσεις -επιλογές και περιορίζεται στο να διαχειρίζεται τις συνέπειές τους. Όταν η δημόσια συζήτηση εξαντλείται στο ύψος της επιδότησης και όχι στα αίτια που την καθιστούν αναγκαία και προφανώς πρέπει να οδηγήσουν σε αλλαγή πολιτικής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Ελλάδα του 2026 βρίσκεται ακριβώς μπροστά σε αυτό το δίλημμα, στασιμότητα ή πρόοδος, διαφθορά ή εντιμότητα; Θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μια χώρα που προσπαθεί να επιδοτήσει την ανασφάλεια ή θα γίνει μια χώρα που θα μειώνει τις αιτίες που τη γεννούν;
Όταν ένας νέος εργαζόμενος χρειάζεται στήριξη για να πληρώσει το ενοίκιό του, το μείζον ζήτημα είναι ότι η στέγη μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας. Όταν μια οικογένεια δυσκολεύεται να πληρώσει το ρεύμα της, το πρόβλημα είναι ότι το ενεργειακό κόστος παραμένει δυσανάλογα υψηλό. Όταν ένας εργαζόμενος δεν μπορεί να αποταμιεύσει ούτε ένα μικρό ποσό στο τέλος του μήνα, το πρόβλημα είναι ότι η εργασία του δεν αμείβεται με τρόπο που να του επιτρέπει να σχεδιάσει το μέλλον του. Για να δώσουμε πραγματική εναλλακτική, απαιτείται κάτι πολύ βαθύτερο από μια αλλαγή διαχείρισης κι αυτό είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου παραγωγικού μοντέλου και προς αυτήν την κατεύθυνση εργαζόμαστε καθημερινά σε επαφή και συνεχή διαβούλευση με την κοινωνία.
Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται υπερβολικά στην κατανάλωση, στον τουρισμό, στην αγορά ακινήτων και σε δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Πρόκειται για τομείς που έχουν τη σημασία τους, αλλά δεν αρκούν για να δημιουργήσουν μια κοινωνία υψηλών μισθών, ισχυρής παραγωγικότητας και διατηρήσιμης ευημερίας.
Η Ελλάδα χρειάζεται μία νέα αναπτυξιακή στρατηγική που θα επενδύει στην έρευνα, στη βιομηχανία, στην τεχνολογία, στην πράσινη μετάβαση και στην καινοτομία. Κρύβει μέσα της τη λέξη αξιοπρέπεια, η διαδρομή να μετατρέψει τη γνώση σε παραγωγή και την παραγωγή σε ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Η συζήτηση αυτή αφορά άμεσα και το κοινωνικό κράτος, διότι πολλές φορές παρουσιάζεται ένα ψευδές δίλημμα: είτε ανάπτυξη είτε κοινωνική προστασία. Η πραγματικότητα είναι ότι χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρό κοινωνικό κράτος και χωρίς ισχυρό κοινωνικό κράτος η ανάπτυξη καταλήγει να ωφελεί όλο και λιγότερους.
Η δημόσια υγεία, η δημόσια παιδεία, η κοινωνική κατοικία, οι δημόσιες συγκοινωνίες και οι πολιτικές στήριξης της οικογένειας αποτελούν επένδυση στην κοινωνική συνοχή και στην παραγωγική δυνατότητα της χώρας. Κάθε κοινωνία που θέλει να προχωρήσει μπροστά οφείλει να προστατεύει τους πολίτες της από τους κινδύνους που κανείς δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του.
Το κοινωνικό κράτος δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη διαρκή διαχείριση της φτώχειας, ο σκοπός του δεν είναι να συντηρεί ανθρώπους σε κατάσταση εξάρτησης, αλλά να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να αποκτούν αυτονομία, ασφάλεια και προοπτική.
Η Ελλάδα 2026-2030 χρειάζεται μια διαφορετική φιλοσοφία. Μία πολιτική που θα μειώνει το κόστος ζωής αντί να επιδοτεί την ακρίβεια, που θα αυξάνει τους μισθούς αντί να καλύπτει προσωρινά τις απώλειές τους, που θα δημιουργεί προσιτή κατοικία αντί να επιδοτεί διαρκώς το ακριβό ενοίκιο.
Η μεγάλη πρόκληση της εποχής μας είναι να γίνουμε μία χώρα που θα δίνει στους ανθρώπους της την ευκαιρία να ζουν από τη δουλειά τους, να σχεδιάζουν το μέλλον τους και να αισθάνονται ότι η προσπάθειά τους ανταμείβεται. Αυτή είναι η Ελλάδα που έχουμε ανάγκη κι όχι η Ελλάδα των επιδομάτων. Η Ελλάδα των ευκαιριών, η Ελλάδα της παραγωγής, η Ελλάδα της αξιοπρέπειας και ήρθε η ώρα μαζί να συνδιαμορφώσουμε το κοινό μας μέλλον.
(Ο Μίλτος Τόσκας είναι Φαρμακοποιός, Μέλος της πανελλήνιας ένωσης κριτικών κινηματογράφου, Δημοσιογράφος, Κριτικός βιβλίων)
