Ένα ακόμη ηχηρό σκάνδαλο ήρθε στο φως. Η αποκάλυψη για τις πολεοδομίες πλήττει ξανά τον σκληρό πυρήνα του «επιτελικού κράτους». Αποδεικνύεται, για πολλοστή φορά, ότι επρόκειτο για ένα πρόσχημα προκειμένου να στηθεί ένας μηχανισμός συγκεντρωτισμού, συγκάλυψης και εξυπηρέτησης ημετέρων.
Το μέγιστο ζήτημα είναι άλλο: η κυβέρνηση της ΝΔ μετέτρεψε τα σκάνδαλα σε κανονικότητα. Μέσα σε επτά χρόνια, οι θεσμοί απαξιώθηκαν βάναυσα. Η κυβερνητική λειτουργία ταυτίστηκε με τη διαφθορά. Η κοινωνία πλέον κινδυνεύει να εθιστεί στη σήψη και να τη θεωρήσει «φυσικό φαινόμενο». Αυτή η κατάπτωση της θεσμικής εμπιστοσύνης, μαζί με τη σκόπιμη απουσία ελέγχων, απειλεί ευθέως τη Δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.
Οι υφιστάμενοι ελεγκτικοί μηχανισμοί στις περισσότερες περιπτώσεις δεν επιτελούν επαρκώς το έργο τους. Ο διοικητικός έλεγχος αποτυγχάνει παταγωδώς. Δεν αγγίζει καν τα κυκλώματα που έχουν ριζώσει βαθιά στη δημόσια διοίκηση. Αυτό δεν προέκυψε τυχαία. Αποτελεί ξεκάθαρη πολιτική επιλογή.
Απέναντι σε αυτή τη θεσμική παράλυση, οι πρόσφατες παρεμβάσεις του Αλέξη Τσίπρα και οι προτάσεις του Ινστιτούτου του δείχνουν μια ριζικά διαφορετική κατεύθυνση. Η καθολική αναμόρφωση του ελεγκτικού μοντέλου δεν είναι απλή διαχείριση. Είναι κορυφαία πολιτική προτεραιότητα για τη θωράκιση του Κράτους Δικαίου.
Η απάντηση στην κακοδιοίκηση και τη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος απαιτεί θεσμική επανάσταση, όχι αποσπασματική καταγραφή. Χρειάζεται ριζικός μετασχηματισμός των ελεγκτικών μηχανισμών. Απαιτείται διαφορετική οργάνωση, επαρκής στελέχωση και ισχυρά θεσμικά εχέγγυα ανεξαρτησίας και αμεροληψίας στη δράση τους. Απαιτείται όμως και ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση των νέων τεχνολογιών.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα, σε συνεργασία με την Ομάδα Ψηφιακής Πολιτικής, κατέθεσε μια ρηξικέλευθη πρόταση: τη δημιουργία της νέας πλατφόρμας «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ».
Η «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ» αντικαθιστά το - απολύτως πετυχημένο στην εποχή του - μοντέλο της «Διαύγειας». Μετατρέπει τα δεδομένα σε ένα ενιαίο, αξιόπιστο «μονοπάτι ελέγχου» για κάθε ευρώ του φορολογούμενου. Με ανοικτό λογισμικό, API και αυτόματους δείκτες κινδύνου (red flags), το σύστημα θα ανιχνεύει φωτογραφικούς διαγωνισμούς και «εταιρείες της μιας ημέρας». Το έγκλημα του «λευκού κολάρου» θα προλαμβάνεται πριν γίνει η πληρωμή.
Το μήνυμα πρέπει να είναι σαφές και αιχμηρό: Η εποχή της ασυλίας τελειώνει. Τα παραδιοικητικά κυκλώματα σταματούν την ανέλεγκτη δράση τους. Μια προοδευτική κυβέρνηση δεν θα ανεχτεί την απομύζηση των πόρων από μια κάστα προνομιούχων, τη στιγμή που η πλειοψηφία των πολιτών δοκιμάζεται.
Με έμπρακτη ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, αυστηρά φίλτρα αξιοκρατίας και ψηφιακά εργαλεία όπως η «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ», έννοιες όπως διαφάνεια, λογοδοσία, χρηστή διοίκηση θα βρουν το πραγματικό τους νόημα.
Η αντιμετώπιση της διαφθοράς αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας. Δεν αφορά μόνο την εξυγίανση της οικονομίας και την απελευθέρωση της υγιούς ανάπτυξης· αφορά την ίδια την κοινωνική συνοχή. Αν δεν σπάσουν τα κυκλώματα της αδιαφάνειας, η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά. Η ριζική κάθαρση είναι ο μόνος δρόμος για να προχωρήσουμε μπροστά αποκαθιστώντας την κλονισμένη εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος και τους θεσμούς.
(Ο Γρηγόρης Θεοδωράκης είναι Απόφοιτος Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης & Αυτοδιοίκησης- Στέλεχος ΕΛΑΣ)
