Νέα δεδομένα στον διεθνή φορολογικό ανταγωνισμό δημιουργούν τα αυστηρότερα μέτρα κατά της φοροαποφυγής, καθώς οι πολυεθνικές επιχειρήσεις φαίνεται πλέον να συνδέουν στενότερα τα κέρδη που δηλώνουν με τις χώρες στις οποίες πραγματοποιούν πραγματικές επενδύσεις. Αυτό επισημαίνει νέα ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), η οποία εξετάζει πώς οι αλλαγές στη φορολογία των επιχειρήσεων επηρεάζουν τις επενδύσεις, τη μεταφορά κερδών και τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η παγκοσμιοποίηση της παραγωγής και η ταχεία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών έχουν αυξήσει σημαντικά τη σημασία άυλων περιουσιακών στοιχείων, όπως τα δεδομένα, οι πατέντες, το λογισμικό και τα εμπορικά σήματα. Η μεγάλη κινητικότητα αυτών των στοιχείων επέτρεψε στις πολυεθνικές να διαχωρίζουν ευκολότερα τον τόπο όπου δηλώνουν τα κέρδη τους από εκείνον όπου πραγματοποιούν την πραγματική επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις επιδόθηκαν επί σειρά ετών σε ανταγωνισμό για την προσέλκυση τόσο επενδύσεων όσο και εταιρικών κερδών, μειώνοντας φορολογικούς συντελεστές και προσφέροντας κίνητρα. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, το τοπίο μεταβάλλεται καθώς ενισχύονται διεθνώς οι κανόνες που αποσκοπούν στον περιορισμό της φοροαποφυγής και της μεταφοράς κερδών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Ταμείο διαπιστώνει ότι τα δηλωμένα κέρδη των πολυεθνικών έχουν γίνει λιγότερο ευαίσθητα στις διαφορές φορολογικών συντελεστών μεταξύ χωρών, ενώ αντίθετα οι πραγματικές επενδύσεις εμφανίζονται περισσότερο ευαίσθητες. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει στενότερη σύνδεση μεταξύ του τόπου όπου δηλώνονται τα κέρδη και εκείνου όπου πραγματοποιείται η πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
Ο φορολογικός ανταγωνισμός, πάντως, δεν εξαφανίζεται. Τα στοιχεία του ΔΝΤ δείχνουν ότι μείωση κατά μία ποσοστιαία μονάδα στους ονομαστικούς φορολογικούς συντελεστές άλλων χωρών συνδέεται κατά μέσο όρο με μείωση περίπου 0,4 ποσοστιαίας μονάδας του εγχώριου συντελεστή. Η αντίδραση είναι ισχυρότερη μεταξύ οικονομιών που βρίσκονται σε παρόμοιο επίπεδο ανάπτυξης.
Σημασία έχουν και οι επιπτώσεις στις διεθνείς ροές κεφαλαίων. Σύμφωνα με την ανάλυση, όταν ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής μιας χώρας αυξάνεται κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με άλλες οικονομίες, οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων μειώνονται σωρευτικά κατά περίπου 0,5% του ΑΕΠ μέσα σε τρία χρόνια.
Οι μειώσεις φόρων μπορούν να προσελκύσουν επενδύσεις και κέρδη από το εξωτερικό, ωστόσο το τελικό όφελος εξαρτάται από τον τρόπο χρηματοδότησής τους. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι όταν οι φορολογικές μειώσεις καλύπτονται με περισσότερο δημόσιο δανεισμό, μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερα πραγματικά επιτόκια και να περιορίσουν την ενίσχυση των επενδύσεων. Επιπλέον, εάν άλλες χώρες απαντήσουν με αντίστοιχες μειώσεις φόρων, τα αρχικά οφέλη περιορίζονται.
Αντίθετα, τα μέτρα κατά της φοροαποφυγής μπορούν να περιορίσουν τη μεταφορά κερδών και να προστατεύσουν τα δημόσια έσοδα. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι τα οφέλη είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες βασίζονται περισσότερο στα έσοδα από τη φορολογία επιχειρήσεων για τη χρηματοδότηση υποδομών, εκπαίδευσης και υγείας.
