Με μεγάλη καθυστέρηση επιχειρεί η κυβέρνηση να βάλει ουσιαστικό «φρένο» στις αυθαιρεσίες των servicers, θεσπίζοντας αυστηρές κυρώσεις όταν παραβιάζουν συμφωνημένες ρυθμίσεις συνεπών δανειοληπτών. Η παρέμβαση που ανακοινώθηκε σήμερα δια στόματος πρωθυπουργού έρχεται αφού το πρόβλημα έχει απασχολήσει επί μακρόν οφειλέτες, ενώ σε πολλές υποθέσεις χρειάστηκε η προσφυγή στη Δικαιοσύνη προκειμένου να ανακοπούν ενέργειες που κρίθηκαν καταχρηστικές.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι εάν servicer παραβιάσει συμφωνημένη ρύθμιση και κινηθεί κατά συνεπούς οφειλέτη με πλειστηριασμό, κατάσχεση ή άλλη πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης, η πράξη θα ακυρώνεται. Παράλληλα, θα προβλέπεται πρόστιμο έως 500.000 ευρώ, ενώ ο πολίτης θα πιστώνεται με ποσό που αντιστοιχεί σε πέντε δόσεις της αρχικής συμφωνίας.
Πρόκειται για ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με το υφιστάμενο πλαίσιο, το οποίο περιγράφει εξαιρετικά αναλυτικά τις υποχρεώσεις του δανειολήπτη, χωρίς μέχρι σήμερα να προβλέπει αντίστοιχα άμεσες και αποτρεπτικές συνέπειες όταν εκείνος που δεν τηρεί τη συμφωνία είναι ο διαχειριστής της απαίτησης.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας έχει οικοδομηθεί γύρω από την έννοια του «συνεργάσιμου δανειολήπτη». Ο πολίτης πρέπει να παρέχει πλήρη οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία, να ανταποκρίνεται στις επικοινωνίες και να γνωστοποιεί εγκαίρως κάθε ουσιώδη μεταβολή της οικονομικής του κατάστασης.
Εάν δεν ανταποκριθεί σε αυτές τις υποχρεώσεις, μπορεί να χαρακτηριστεί μη συνεργάσιμος, με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες. Ανοίγει τότε ο δρόμος για καταγγελία της σύμβασης, έκδοση διαταγής πληρωμής, κατασχέσεις και πλειστηριασμό περιουσιακών στοιχείων, ακόμη και της μοναδικής κατοικίας του.
Αυτή ακριβώς η ανισορροπία βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της κυβερνητικής παρέμβασης. Επί χρόνια το θεσμικό πλαίσιο ήταν σαφές ως προς το τι συμβαίνει όταν ο οφειλέτης δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του. Πολύ λιγότερο αποτελεσματική ήταν, όμως, η άμεση προστασία του όταν ο ίδιος εξυπηρετούσε τη ρύθμιση αλλά ο servicer παραβίαζε τους συμφωνημένους όρους.
Το γεγονός ότι χρειάστηκε να φτάσουν σχετικές υποθέσεις στα δικαστήρια προκειμένου δανειολήπτες να αναζητήσουν προστασία αναδεικνύει το κενό που επιχειρείται τώρα να καλυφθεί. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις δικαστικές αποφάσεις έχουν ήδη αναγνωρίσει καταχρηστικές συμπεριφορές, λειτουργώντας ως ανάχωμα απέναντι σε ενέργειες σε βάρος οφειλετών.
Το εύλογο ερώτημα, συνεπώς, είναι γιατί αυτή η προστασία δεν θεσπίστηκε νωρίτερα
Εφόσον ένας πολίτης έχει καταλήξει σε συμφωνία με τον διαχειριστή του δανείου του και καταβάλλει κανονικά τις δόσεις του, θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο ότι και η άλλη πλευρά δεσμεύεται από τους ίδιους όρους. Δεν θα έπρεπε να απαιτείται δικαστική προσφυγή για να αποδειχθεί ότι μια ενεργή ρύθμιση πρέπει να γίνεται σεβαστή.
Με το νέο καθεστώς, η ευθύνη του servicer αποκτά συγκεκριμένο οικονομικό κόστος. Η παραβίαση θα μπορεί να οδηγεί ταυτόχρονα σε ακύρωση της πράξης, πρόστιμο έως 500.000 ευρώ και πίστωση πέντε δόσεων υπέρ του οφειλέτη.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει η εφαρμογή. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ποιος θα πιστοποιεί την παραβίαση, πόσο γρήγορα θα αναστέλλεται ένας πλειστηριασμός και κυρίως εάν ο πολίτης θα προστατεύεται αυτομάτως ή θα εξακολουθεί να χρειάζεται να προσφεύγει στα δικαστήρια.
Γιατί εάν απαιτείται και πάλι μια χρονοβόρα δικαστική μάχη, το νέο «φρένο» κινδυνεύει να αποδειχθεί «εμπαιγμός» και να οδηγήσει σε ταλαιπωρία χιλιάδες δανειολήπτες.
