Σύμφωνα με το άρθρο 9 του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Αναμόρφωση της βαθμολογικής διάρθρωσης, του συστήματος βαθμολογικών προαγωγών και του συστήματος επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων του δημόσιου τομέα, Αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμός του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία ‘Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης’ και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Εσωτερικών» το οποίο προσθέτει στον Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ (ν.3528/2007) προσθέτει για την γραπτή εξέταση των προϊσταμένων τα ακόλουθα:
«Η γραπτή εξέταση διεξάγεται ενιαία για τα επίπεδα Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης και Τμήματος για έναν (1) ή περισσότερους φορείς, μία (1) τουλάχιστον φορά κάθε τέσσερα (4) έτη. Η πρόσκληση για τη συμμετοχή στη γραπτή εξέταση εκδίδεται τριάντα (30) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη διεξαγωγή της από το ΑΣΕΠ και αναρτάται στο Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού της Δημόσιας Διοίκησης (ΣΔΑΔ), καθώς και στις ιστοσελίδες του Υπουργείου Εσωτερικών και του ΑΣΕΠ. Οι αιτήσεις συμμετοχής υποβάλλονται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο μέσω του ΣΔΑΔ. Η γραπτή εξέταση διεξάγεται από το ΑΣΕΠ, το οποίο ορίζει τους αναγκαίους όρους και προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας της διαδικασίας με κάθε πρόσφορο μέσο ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η γραπτή εξέταση περιλαμβάνει δοκιμασίες που αποσκοπούν στη διαπίστωση γνώσεων ή στη διακρίβωση των δεξιοτήτων και της αποτελεσματικότητας των υποψηφίων στην άσκηση καθηκόντων σε θέσεις ευθύνης, λαμβανομένου υπόψη του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων του άρθρου 4 του ν.4940/2022, ή συνδυασμό και των δύο. Οι δοκιμασίες διενεργούνται με τη μέθοδο των ερωτήσεων πολλαπλών επιλογών ή με ανάπτυξη κειμένου ή με συνδυασμό των δύο. Για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης, το ΑΣΕΠ δύναται να χρησιμοποιεί μητρώο θεμάτων. Το ΑΣΕΠ, για τις ανάγκες της οργάνωσης και διενέργειας της γραπτής εξέτασης, δύναται να συνεργάζεται με φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Μετά τη διενέργεια της γραπτής εξέτασης, αναρτώνται στην ιστοσελίδα του ΑΣΕΠ οι ερωτήσεις, τα θέματα και οι απαντήσεις της δοκιμασίας γνώσεων, καθώς επίσης και παραδείγματα ερωτήσεων για τα λοιπά μέρη της γραπτής εξέτασης. Το ΑΣΕΠ μεριμνά για την επεξήγηση των βασικών αρχών του μαθηματικού μοντέλου επεξεργασίας εκάστου χρησιμοποιούμενου εργαλείου στη δοκιμασία που αποσκοπεί στη διακρίβωση των δεξιοτήτων και της αποτελεσματικότητας των υποψηφίων στην άσκηση καθηκόντων σε θέσεις ευθύνης. Η βαθμολογία της γραπτής εξέτασης ορίζεται σε κλίμακα ένα έως χίλια (1-1000). Το ΑΣΕΠ ενημερώνει μέσω του ΣΔΑΔ την αρμόδια μονάδα διοικητικού/προσωπικού του φορέα στον οποίο ανήκει οργανικά ο υπάλληλος ότι, κατόπιν συμμετοχής του στη γραπτή εξέταση του παρόντος άρθρου, αυτός εντάχθηκε στο Μητρώο. Επιπλέον, γνωστοποιεί ηλεκτρονικά στον υπάλληλο τη βαθμολογία του».
Επίσης, στο άρθρο 15 του ίδιου σχεδίου νόμου το οποίο προσθέτει το άρθρο 86Β στον Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ, ορίζεται ότι:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Οι προκηρύξεις για την πλήρωση των θέσεων ευθύνης επιπέδων Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης και Τμήματος, καθώς και αντίστοιχου ή ενδιάμεσου επιπέδου των φορέων που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου εκδίδονται ανά επίπεδο θέσης ευθύνης είτε για το σύνολο των φορέων, είτε για ομάδα φορέων, είτε ανά φορέα και αφού έχει προηγουμένως ολοκληρωθεί η διαδικασία επιλογής των προϊσταμένων του αμέσως ανώτερου ιεραρχικού επιπέδου»
Τι προκύπτει από τις νέες διατάξεις
Το σχέδιο νόμου διαχωρίζει τη γραπτή εξέταση από την πλήρωση των θέσεων ευθύνης, προβλέπει εξετάσεις για έναν ή περισσότερους φορείς και ανοίγει τον δρόμο για διαδοχικές προκηρύξεις Γενικών Διευθυντών και Τμηματαρχών.
Δεν προσδιορίζεται συγκεκριμένη εξεταστέα ύλη
Στο σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνεται ένας σαφής και αναλυτικός κατάλογος γνωστικών αντικειμένων. Η διάταξη περιορίζεται να αναφέρει ότι η εξέταση μπορεί να αξιολογεί:
- Γνώσεις
- Δεξιότητες
- Αποτελεσματικότητα στην άσκηση καθηκόντων ευθύνης
ή συνδυασμό των παραπάνω.
Ως γενικό σημείο αναφοράς τίθεται το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων του άρθρου 4 του ν.4940/2022. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιθανό να αξιολογούνται, μεταξύ άλλων, η ηγετικότητα, η οργάνωση και ο προγραμματισμός, η επίλυση προβλημάτων, η προσαρμοστικότητα, η ομαδικότητα, η διαχείριση γνώσης και ο προσανατολισμός στο αποτέλεσμα.
Ένας επαγωγικός συλλογισμός θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο αξιολόγησης, για παράδειγμα στην επίλυση προβλημάτων, αλλά αυτό είναι πιθανότητα και όχι πρόβλεψη του σχεδίου νόμου.
Το σχέδιο νόμου αναφέρει ότι «το ΑΣΕΠ δύναται να χρησιμοποιεί μητρώο θεμάτων». Άρα του δίνει τη δυνατότητα να καταρτίσει και να αξιοποιήσει μητρώο θεμάτων, αλλά δεν ορίζει ούτε ότι αυτό θα δημοσιευθεί οπωσδήποτε εκ των προτέρων ούτε ποιες ενότητες θα περιλαμβάνει.
Επίσης, προβλέπεται ότι μετά τη γραπτή εξέταση θα αναρτώνται οι ερωτήσεις, τα θέματα και οι απαντήσεις της δοκιμασίας γνώσεων, καθώς και παραδείγματα για τα υπόλοιπα μέρη. Αυτό δεν ισοδυναμεί με προδημοσίευση ολόκληρου μητρώου θεμάτων.
Δεν αναφέρεται συγκεκριμένος αριθμός θέσεων
Η διάταξη για τη γραπτή εξέταση δεν ορίζει πόσες θέσεις Γενικών Διευθυντών, Διευθυντών ή Τμηματαρχών θα καλυφθούν. Ουσιαστικά, η γραπτή εξέταση λειτουργεί ως μηχανισμός αξιολόγησης και εισόδου στο Μητρώο. Στη συνέχεια θα ακολουθούν οι επιμέρους προκηρύξεις θέσεων ευθύνης, στις οποίες θα προσδιορίζονται οι φορείς, τα επίπεδα και ο αριθμός των προς πλήρωση θέσεων.
Επομένως, δεν πρόκειται για έναν κλασικό διαγωνισμό στον οποίο ανακοινώνονται εξαρχής, για παράδειγμα, 500 ή 1000 θέσεις προϊσταμένων. Πρώτα δημιουργείται η δεξαμενή των βαθμολογημένων υποψηφίων και κατόπιν ενεργοποιούνται οι διαδικασίες επιλογής για συγκεκριμένες θέσεις.
Δεν προκύπτει υποχρεωτικά ένας πανελλαδικός διαγωνισμός ανά τετραετία
Η διατύπωση «για έναν ή περισσότερους φορείς, μία τουλάχιστον φορά κάθε τέσσερα έτη» είναι καθοριστική. Δεν επιβάλλει μία και μοναδική εξέταση για το σύνολο του Δημοσίου ανά τέσσερα χρόνια. Αντίθετα, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο:
- Να διεξάγεται εξέταση για έναν μόνο φορέα
- Να οργανώνεται εξέταση για ομάδα φορέων
- Να πραγματοποιούνται περισσότερες εξετάσεις μέσα στην ίδια τετραετία
- Ή να οργανώνεται ευρύτερη εξέταση που θα αφορά μεγάλο μέρος του Δημοσίου.
Η τετραετία αποτελεί το ανώτατο χρονικό διάστημα χωρίς εξέταση και όχι υποχρεωτική σταθερή περιοδικότητα. Η φράση «μία τουλάχιστον φορά» επιτρέπει ρητά συχνότερες εξεταστικές διαδικασίες, εφόσον υπάρχουν υπηρεσιακές ανάγκες.
Το άρθρο 15 ενισχύει την εκτίμηση ότι δεν θα υπάρχει μια ενιαία προκήρυξη για όλες τις θέσεις ευθύνης. Οι προκηρύξεις θα εκδίδονται ανά επίπεδο ευθύνης. Αυτό παραπέμπει σε ένα πιο ευέλικτο και διαδοχικό σύστημα επιλογής, προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε φορέα ή ομάδας φορέων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι η διαδικασία για ένα επίπεδο θα ξεκινά αφού ολοκληρωθεί η επιλογή των προϊσταμένων του αμέσως ανώτερου ιεραρχικού επιπέδου. Επομένως, η σειρά φαίνεται να είναι:
- Γενικοί Διευθυντές
- Διευθυντές
- Προϊστάμενοι Τμημάτων.
Η πρόβλεψη αυτή δείχνει ότι η πλήρωση των θέσεων δεν θα πραγματοποιείται ταυτόχρονα για όλα τα επίπεδα. Αντίθετα, θα αναπτύσσεται σταδιακά, με τους προϊσταμένους του ανώτερου επιπέδου να έχουν ήδη επιλεγεί πριν προχωρήσει η διαδικασία για το επόμενο.
Συμπερασματικά
Το νέο σύστημα δεν φαίνεται να δημιουργεί ένα μόνο «μεγάλο διαγωνισμό προϊσταμένων» που θα διεξάγεται υποχρεωτικά κάθε τέσσερα χρόνια και θα αντιστοιχεί εξαρχής σε συγκεκριμένο αριθμό θέσεων.
Δημιουργεί περισσότερο έναν μόνιμο μηχανισμό αξιολόγησης: οι υπάλληλοι θα εξετάζονται από το ΑΣΕΠ, θα λαμβάνουν βαθμολογία από 1 έως 1000 και θα εντάσσονται στο Μητρώο, από το οποίο θα μπορούν να συμμετέχουν στις διαδικασίες πλήρωσης θέσεων ευθύνης.
Οι επιμέρους προκηρύξεις είναι δυνατόν να αφορούν ολόκληρο το Δημόσιο, ομάδες φορέων ή ακόμη και έναν μόνο φορέα. Παράλληλα, η φράση «μία τουλάχιστον φορά κάθε τέσσερα έτη» αφήνει σαφώς ανοιχτή τη διεξαγωγή περισσότερων γραπτών εξετάσεων μέσα στην τετραετία.
Εκείνο που δεν αποσαφηνίζεται ακόμη είναι η συγκεκριμένη εξεταστέα ύλη, η βαρύτητα γνώσεων και δεξιοτήτων, η διάρκεια ισχύος της βαθμολογίας και ο τρόπος με τον οποίο αυτή θα αξιοποιείται στις επιμέρους προκηρύξεις. Αυτές είναι οι λεπτομέρειες που θα κρίνουν, τελικά, τον πραγματικό χαρακτήρα του νέου συστήματος.
Το νέο σύστημα φαίνεται να υιοθετεί τη λογική του πανελλήνιου γραπτού ΑΣΕΠ όπου προηγείται γραπτή εξέταση και ένταξη σε Μητρώο και ακολουθούν επιμέρους προκηρύξεις για συγκεκριμένες θέσεις ευθύνης. Ωστόσο, το σχέδιο νόμου δεν προβλέπει υποχρεωτικά έναν ενιαίο πανελλαδικό διαγωνισμό για όλους τους φορείς κάθε τέσσερα χρόνια.
