Το αντίστοιχο νέο Τεστ Λεκτικού Συλλογισμού που αναπτύσσει το ΑΣΕΠ, σε συνεργασία με το Τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, ακολουθεί την ίδια λογική αξιολόγησης: κάθε στοιχείο (testlet) αποτελείται από ένα απόσπασμα κειμένου γενικού ενδιαφέροντος, ακολουθούμενο από τέσσερις δηλώσεις που ο υποψήφιος κρίνει ανεξάρτητα ως «σωστή», «λάθος» ή «δεν μπορεί να απαντηθεί», αποκλειστικά βάσει του κειμένου, χωρίς εξωτερικές γνώσεις.
Σε αντίθεση όμως με την προκαθορισμένη δομή του EPSO, δηλαδή πάντα 20 ερωτήσεις σε 35 λεπτά, το τεστ του ΑΣΕΠ θα χορηγείται σε προσαρμοστική μορφή (CAT-Computerized Adaptive Testing), όπου η δυσκολία της επόμενης ερώτησης αλλάζει ανάλογα με το αν απάντησες σωστά ή λάθος στην προηγούμενη.;
Σε ένα CAT τεστ: α) ο αριθμός ερωτήσεων μπορεί να διαφέρει από υποψήφιο σε υποψήφιο (ή να είναι σταθερός αριθμός αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο/δυσκολία ανά άτομο), β) ο χρόνος συχνά προσαρμόζεται ή τουλάχιστον η «αξία» κάθε ερώτησης είναι διαφορετική (μια λάθος απάντηση στην αρχή σε πάει σε ευκολότερες, άρα χαμηλότερα βαθμολογούμενες, επόμενες ερωτήσεις), γ) δεν υπάρχει ακόμη επίσημα ανακοινωμένος σταθερός αριθμός ερωτήσεων/λεπτών, γιατί η τράπεζα ερωτήσεων (item bank) είναι ακόμη υπό κατασκευή (4 στάδια από τα οποία θα προκύψουν 480 στοιχεία από τα οποία θα προκύψουν 100 testlets μετά την αξιολόγηση κριτών ως τελική τράπεζα)
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η καθημερινότητα ενός δημοσίου υπαλλήλου όπως και ενός υπαλλήλου της ΕΕ περιλαμβάνει μια ατελείωτη ροή πολύπλοκων πληροφοριών, οι οποίες σπάνια παρουσιάζονται σε απλή μορφή. Η λεκτική συλλογιστική βοηθά στην αξιολόγηση της ικανότητας ενός ατόμου να κάνει και να εκφράζει λογικά συμπεράσματα, διατηρώντας παράλληλα την αντικειμενικότητα και αποκλείοντας τις άσχετες πληροφορίες.
Ακόμη και οι υποψήφιοι με υψηλές επιδόσεις δυσκολεύονται με αυτές τις δοκιμασίες λόγω διαφόρων δομικών και ψυχολογικών εμποδίων. Μερικές από τις σημαντικότερες προκλήσεις που πρέπει να ξεπεραστούν είναι:
α) ο εγκέφαλος τους τείνει να χρησιμοποιεί πληροφορίες από εξωτερικές πηγές, πολλοί υποψήφιοι δυσκολεύονται να «ξεχάσουν» ότι γνωρίζουν, προκειμένου να επικεντρωθούν αυστηρά στις πληροφορίες που παρέχονται,
β) οι υποψήφιοι πρέπει να επεξεργαστούν πυκνό, συχνά ξηρό υλικό 100-200 λέξεων και να επιλέξουν τη σωστή απάντηση από τέσσερις επιλογές σε 1 λεπτό και 45 δευτερόλεπτα ανά ερώτηση, αυτό προκαλεί μια αντίδραση άγχους που παρεμποδίζει τη λογική συλλογιστική και μπορεί εύκολα να μειώσει το επίπεδο αυτοσυγκέντρωσής τους κατά την αξιολόγηση των ερωτήσεων,
γ), αυτή η εξέταση έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι γνωστικά εξαντλητική, η διατήρηση του επιπέδου συγκέντρωσης που απαιτείται για να εντοπίσετε λεπτές αντιφάσεις στις ερωτήσεις μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα είναι δύσκολη και απαιτεί συνειδητή εξάσκηση και
δ) στο προσαρμοστικό τεστ (CAT), η ψυχολογική πίεση αποκτά μια επιπλέον διάσταση επειδή η δυσκολία της επόμενης ερώτησης εξαρτάται άμεσα από την επίδοση στην προηγούμενη, ο υποψήφιος δεν έχει τη δυνατότητα «να καθαρίσει το μυαλό του» μετά από μια δύσκολη ή αμφίβολη απάντηση, κάθε ερώτηση κουβαλάει μαζί της την αβεβαιότητα της προηγούμενης, αυτό μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο άγχους, μια λανθασμένη απάντηση οδηγεί σε ευκολότερη (άρα χαμηλότερα βαθμολογούμενη) επόμενη ερώτηση, κάτι που ο υποψήφιος συχνά αντιλαμβάνεται (συνειδητά ή ασυνείδητα) και το βιώνει ως ένδειξη κακής επίδοσης, ενισχύοντας περαιτέρω το άγχος. Επιπλέον, όπως συμβαίνει ήδη σε αντίστοιχες δοκιμασίες του ΑΣΕΠ, οι υποψήφιοι συνήθως δεν έχουν τη δυνατότητα να αφήσουν μια ερώτηση αναπάντητη και να επιστρέψουν αργότερα, η απόφαση είναι οριστική τη στιγμή που δίνεται, κάτι που αφαιρεί μια στρατηγική «ασφάλειας» που πολλοί υποψήφιοι βασίζονται σε σταθερής μορφής τεστ δηλαδή να προχωρήσουν και να επανεξετάσουν δύσκολα σημεία στο τέλος.;
Οι υποψήφιοι πρέπει να αντιμετωπίσουν κάθε κείμενο ως το μοναδικό σύμπαν που υπάρχει. Εάν το κείμενο δεν αναφέρει ρητά μια πληροφορία, ακόμα κι αν φαίνεται ως κοινή λογική ή ως προφανής σύνδεση μεταξύ δύο στοιχείων, τότε αυτή η πληροφορία ή η σύνδεση δεν υπάρχει, ανεξάρτητα από το πόσο «προφανής» φαίνεται στην πραγματική ζωή. Επίσης, πρέπει να βελτιώσουν την ταχύτητα ανάγνωσής τους αν αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείριση του χρόνου. Ας διαβάσουν κείμενα σε θεματικές περιοχές που δεν τους είναι οικείες, αν διαπιστώσουν ότι ορισμένα θέματα τους είναι πιο δύσκολο να τα επεξεργαστούν. Οι στήλες άρθρων γνώμης των εφημερίδων μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες, καθώς συχνά περιέχουν το είδος του πυκνού, επιχειρηματολογικού ύφους που είναι χαρακτηριστικό αυτών των αξιολογήσεων.
Αντί να αναζητούν τη σωστή απάντηση, ας αναζητήσουν ενεργά τα ελαττώματα που αποκλείουν τις λανθασμένες επιλογές. Επειδή οι παραπλανητικές επιλογές έχουν σχεδιαστεί για να τους παραπλανήσουν, η αναγνώριση περιοριστικών διατυπώσεων ή πληροφοριών εκτός κειμένου που δεν υποστηρίζονται από αυτό είναι συχνά πιο αποτελεσματική. Αυτή η νοοτροπία «πρώτα η εξάλειψη» απομακρύνει τις περιττές πληροφορίες, μειώνει το νοητικό φορτίο των υποψηφίων και καθιστά την τελική τους επιλογή πολύ πιο αξιόπιστη.
Είναι σημαντικό οι υποψήφιοι να εξασκηθούν στον εντοπισμό και στην κατανόηση λέξεων και εκφράσεων που σχετίζονται με την ποσότητα ή τη συχνότητα. Εκφράσεις «οι περισσότεροι» δεν σημαίνει «όλοι» ή «πολλοί». Ομοίως, το «συχνά» δεν σημαίνει «πάντα».
Οι παρακάτω τρεις δειγματικές ερωτήσεις λεκτικής λογικής δείχνουν πώς λειτουργεί η εξέταση, πώς διαμορφώνονται οι επιλογές απαντήσεων και ποιες συνηθισμένες παγίδες λεκτικής λογικής πρέπει να γνωρίζουν οι υποψήφιοι:
Παράδειγμα 1ο
Οι άνθρωποι χτίζουν ένα μέλλον στο διάστημα. Όμως, δεν είμαστε φτιαγμένοι για το διάστημα. Ακόμη και το πιο γυμνασμένο και υγιές άτομο μπορεί να βρει το διάστημα αναπηρικό. Έξω από την προστατευτική ατμόσφαιρα της Γης, το ανθρώπινο σώμα εκτίθεται σε υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, ένας αστροναύτης που ταξιδεύει στον Άρη θα δέχεται ακτινοβολία ισοδύναμη με την ετήσια έκθεση στη Γη για κάθε ημέρα του ταξιδιού του, το οποίο διαρκεί μήνες. Επιπλέον, ο συνδυασμός της ακτινοβολίας και του χρόνου που περνάει κανείς σε συνθήκες μικροβαρύτητας μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από προβλήματα υγείας. Τα οστά που φέρουν βάρος χάνουν, κατά μέσο όρο, 1% της ορυκτής τους πυκνότητας ανά μήνα κατά τη διάρκεια της διαστημικής πτήσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων. Οι μετατοπίσεις υγρών στα μάτια μπορούν να αυξήσουν την πίεση και να επηρεάσουν την όραση. Πέρα από τα σωματικά εμπόδια, υπάρχει η πιθανότητα η απομόνωση να επηρεάσει τη διάθεση και την παραγωγικότητα των αστροναυτών, επιβαρύνοντας την ψυχική τους υγεία.
Ποια από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστή;
Α. Η ιδέα του ταξιδιού στη Σελήνη και στον Άρη είναι ακατάλληλη και πιθανότητα θα προκαλέσει σημαντική βλάβη στην υγεία των εμπλεκόμενων αστροναυτών. Β. Οι αστροναύτες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάγματος κατά τη διάρκεια των διαστημικών ταξιδιών σε σύγκριση με τη Γη.
Β. Οι αστροναύτες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάγματος κατά τη διάρκεια των διαστημικών ταξιδιών σε σύγκριση με τη Γη.
Γ. Η έκθεση στην ακτινοβολία κατά τη διαδρομή προς τον Άρη ισοδυναμεί με την έκθεση στη Γη για ένα ολόκληρο έτος και θα μπορούσε να προκαλέσει μια σειρά προβλημάτων, συμπεριλαμβανομένης της οστικής απώλειας.
Δ. Η απειλή που αποτελεί το διαστημικό ταξίδι για τη σωματική ευεξία είναι αναμφισβήτητα πιο σοβαρή από την απειλή για την ψυχική υγεία.
Παράδειγμα 2ο
Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί μόνο πράξη αυτοπροστασίας, αλλά και πράξη αλληλεγγύης, η οποία προσφέρει τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα οφέλη, ακόμη και αν αυτά δεν είναι άμεσα ορατά. Τα εμβόλια προστατεύουν τα άτομα από ενδεχόμενες σοβαρές ασθένειες και, μακροπρόθεσμα, προστατεύουν και τους άλλους, περιορίζοντας τη διάδοση των λοιμώξεων. Με αυτόν τον τρόπο, ο εμβολιασμός δεν αποτελεί μόνο πράξη αυτοπροστασίας, αλλά και πράξη αλληλεγγύης. Χωρίς ευρεία εμβολιαστική κάλυψη, πολλές ασθένειες που σήμερα είναι σπάνιες χάρη στα εμβόλια θα μπορούσαν να επανεμφανιστούν. Τα τελευταία χρόνια, οι αναφορές για ασθένειες όπως η ιλαρά και ο κοκκύτης αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά από μια περίοδο χαμηλής μετάδοσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19. Η κάλυψη των συστηματικών παιδικών εμβολιασμών, ιδίως για την ιλαρά, παραμένει κάτω από το συνιστώμενο όριο σε αρκετές χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προσεγγίσεις των κοινωνικών και συμπεριφορικών επιστημών μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των εμποδίων στον εμβολιασμό και στη βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης σε πληθυσμούς με χαμηλότερα ποσοστά κάλυψης μέσω εξατομικευμένων παρεμβάσεων.
Ποια από τις παρακάτω δηλώσεις είναι σωστή;
Α. Ο αριθμός των παιδιών που εμβολιάζονται κατά της ιλαράς δεν φτάνει το συνιστώμενο επίπεδο σε ορισμένες χώρες.
Β. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν τα έμμεσα οφέλη του εμβολιασμού.
Γ. Ο αριθμός των ατόμων με ιλαρά και κοκκύτη έχει αυξηθεί, αφού πολλοί άνθρωποι δεν έλαβαν τα εμβόλιά τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19.
Δ. Το κύριο όφελος του εμβολιασμού είναι η προστασία που προσφέρει στο σύνολο της κοινότητας.
Παράδειγμα 3ο
Η δημιουργία μιας ευρωκεντρικής παγκόσμιας οικονομίας τον 19ο αιώνα χαρακτηρίστηκε από ένα σύστημα εθνικών κρατών τα οποία βρίσκονταν σε οικονομικό ανταγωνισμό μεταξύ τους. Σημαντικό χαρακτηριστικό της περιόδου εκείνης ήταν το γεγονός ότι κανένα κράτος δεν ήταν αρκετά ισχυρό ώστε να κυριαρχήσει επί των υπολοίπων. Χάρη στην κατάσταση αυτή, δημιουργήθηκε η παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, σε αντίθεση με προηγούμενα συστήματα όπως η Αυτοκρατορία των Αψβούργων, όπου η σταθερότητα της οικονομίας εξαρτιόταν από τη σταθερότητα της αυτοκρατορίας, στο νέο αυτό παγκόσμιο σύστημα η οικονομία μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και σε περίπτωση κατάρρευσης ενός κράτους ή μιας κυβέρνησης. Δεν είχε πλέον σημασία περί ποίων κρατών επρόκειτο: οι οικονομικές δραστηριότητες συνεχίζονταν λόγω του ανταγωνισμού ανάμεσα στα διάφορα κράτη και πολιτικές ομάδες.
Ποιο από τα ακόλουθα είναι σωστό;
Α. Η Αυτοκρατορία των Αψβούργων κατέρρευσε λόγω οικονομικής αστάθειας.
Β. Ο ανταγωνισμός κατέστησε σταθερότερη την οικονομία του νέου παγκόσμιου συστήματος.
Γ. Η ευρωκεντρική παγκόσμια οικονομία προέκυψε από τις ενέργειες ενός κυρίαρχου κράτους.
Δ. Η κατάρρευση ενός κράτους θα είχε εξασθενήσει σοβαρά την ευρωκεντρική παγκόσμια οικονομία.
Απαντήσεις:
Παράδειγμα 1ο
Α. Αυτή η πρόταση υπερβαίνει το κείμενο. Το απόσπασμα αναφέρει ότι τα διαστημικά ταξίδια ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, αλλά δεν αναφέρει ότι το ταξίδι στη Σελήνη ή στον Άρη είναι ακατάλληλο ή ότι πιθανότητα θα προκαλέσει σημαντική βλάβη. Δεδομένου ότι αυτό το συμπέρασμα δεν υποστηρίζεται άμεσα από το κείμενο, η απάντηση είναι δεν μπορεί να απαντηθεί.
Β. Σωστό. Αυτό υποστηρίζεται από το κείμενο, επομένως είναι σωστό. Η πρόταση «Τα οστά που φέρουν βάρος χάνουν, κατά μέσο όρο, περίπου 1% της ορυκτής τους πυκνότητας ανά μήνα κατά τη διάρκεια της διαστημικής πτήσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων.», περιλαμβάνει μια σαφή αναφορά στον αυξημένο κίνδυνο.
Γ. Αυτή η επιλογή είναι παραπλανητική, διότι συνδέει δύο σημεία του κειμένου: την έκθεση στην ακτινοβολία και την οστική απώλεια. Ωστόσο, το απόσπασμα δεν αναφέρει ότι η οστική απώλεια προκαλείται από την ακτινοβολία. Αναφέρει απλώς και τα δύο ως πιθανές επιπτώσεις του διαστημικού ταξιδιού. Επειδή αυτή η σύνδεση δεν δηλώνεται ρητά, η απάντηση είναι δεν μπορεί να απαντηθεί.
Δ. Αυτή η δήλωση είναι «λάθος». Το κείμενο αναφέρεται τόσο στους κινδύνους για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία, αλλά δεν συγκρίνει τη σοβαρότητά τους. Επειδή η επιλογή προσθέτει αυτή τη σύγκριση, δεν υποστηρίζεται από το απόσπασμα.
Παράδειγμα 2ο
Α. Σωστό. Το κείμενο αναφέρει ότι η κάλυψη εμβολιασμού κατά της ιλαράς μεταξύ των παιδιών είναι κάτω από το συνιστώμενο επίπεδο σε αρκετές χώρες, οπότε η πρόταση υποστηρίζεται άμεσα από το κείμενο.
Β. Δεν μπορεί να απαντηθεί. Το κείμενο αναφέρεται στα έμμεσα οφέλη του εμβολιασμού, αλλά δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με το πόσο ενήμεροι είναι οι άνθρωποι για αυτά. Γι’ αυτό η πρόταση δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί από το κείμενο.
Γ. Λάθος. Το απόσπασμα αναφέρει αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς και κοκκύτη αλλά δεν τη συνδέει άμεσα με την παράλειψη εμβολιασμών κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Δεδομένου ότι η πρόταση προσθέτει μια αιτία που δεν αναφέρεται στο κείμενο, είναι λανθασμένη.
Δ. Λάθος. Το απόσπασμα αναφέρει τόσο τα προσωπικά όσο και τα ευρύτερα οφέλη του εμβολιασμού για την κοινότητα, αλλά δεν αναφέρει ότι η προστασία της κοινότητας είναι το κύριο όφελος. Πρόκειται για μια δήλωση με περιοριστική διατύπωση, όπου μια λέξη όπως «κύριο» καθιστά την επιλογή λανθασμένη.
Παράδειγμα 3ο
Α. Δεν μπορεί να απαντηθεί. Το κείμενο αναφέρει ότι στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων η σταθερότητα της οικονομίας εξαρτιόταν από τη σταθερότητα της ίδιας της αυτοκρατορίας, αλλά δεν αναφέρει πουθενά ότι η αυτοκρατορία όντως κατέρρευσε, ούτε τους λόγους μιας τέτοιας κατάρρευσης. Η πρόταση εισάγει ένα γεγονός (την κατάρρευση) και μια αιτία (οικονομική αστάθεια) που δεν τεκμηριώνονται από το κείμενο.
Β. Σωστό. Το κείμενο αναφέρει ότι, σε αντίθεση με προηγούμενα συστήματα το νέο παγκόσμιο σύστημα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και σε περίπτωση κατάρρευσης ενός κράτους, ακριβώς λόγω του ανταγωνισμού ανάμεσα στα κράτη και τις πολιτικές ομάδες. Αυτό υποστηρίζει άμεσα ότι ο ανταγωνισμός προσέδωσε μεγαλύτερη σταθερότητα/ανθεκτικότητα στο σύστημα.
Γ. Λάθος. Το κείμενο αναφέρει ότι κανένα κράτος δεν ήταν αρκετά ισχυρό ώστε να κυριαρχήσει επί των υπολοίπων, και ότι η παγκόσμια οικονομία δημιουργήθηκε χάρη σε αυτή ακριβώς την απουσία κυριαρχίας. Η πρόταση αντιστρέφει το νόημα του κειμένου, γι’ αυτό είναι λανθασμένη.
Δ. Λάθος. Το κείμενο αναφέρει το ακριβώς αντίθετο: ότι η οικονομία μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και σε περίπτωση κατάρρευσης ενός κράτους ή μιας κυβέρνησης, χωρίς να έχει σημασία περί ποίων κρατών επρόκειτο.
