Οι πολύχρονες καθυστερήσεις στην καταβολή των αναδρομικών του 11μήνου προς τους συνταξιούχους αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το ασφαλιστικό σύστημα. Παρά το γεγονός ότι χιλιάδες συνταξιούχοι έχουν δικαιωθεί δικαστικά, η πραγματική είσπραξη των ποσών εξακολουθεί να απαιτεί υπομονή πολλών ετών, με αποτέλεσμα η δικαστική δικαίωση να μην συνοδεύεται από την άμεση οικονομική αποκατάσταση.
Χρόνια αναμονής μετά τη δικαστική απόφαση
Η διαδικασία αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρονοβόρα. Από την έκδοση μιας θετικής δικαστικής απόφασης μέχρι την πίστωση των χρημάτων στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου μεσολαβούν διαδοχικά στάδια διοικητικού και νομικού ελέγχου, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις παρατείνουν τον χρόνο αναμονής ακόμη και πέραν της τετραετίας.
Η καθυστέρηση δεν οφείλεται αποκλειστικά στον μεγάλο αριθμό των υποθέσεων. Οι υπηρεσίες καλούνται να εξετάσουν κάθε φάκελο ξεχωριστά, να διαπιστώσουν εάν η απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη, να ελέγξουν τα ασφαλιστικά στοιχεία, να υπολογίσουν τα ποσά που αντιστοιχούν σε κάθε πρώην ασφαλιστικό φορέα και στη συνέχεια να ολοκληρώσουν όλες τις διαδικασίες εκκαθάρισης πριν δοθεί η εντολή πληρωμής από τον e-ΕΦΚΑ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Επιπλέον, σημαντικό μέρος των καθυστερήσεων αποδίδεται στη μεγάλη συσσώρευση δικαστικών υποθέσεων. Χιλιάδες αγωγές παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα δικαστήρια, ενώ ακόμη και μετά την έκδοση των αποφάσεων απαιτείται η καθαρογραφή, η κοινοποίησή τους στις αρμόδιες υπηρεσίες και, όπου προβλέπεται, η έκδοση πιστοποιητικού τελεσιδικίας. Μόνο μετά την ολοκλήρωση όλων αυτών των σταδίων μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία πληρωμής.
Ακόμη πιο δύσκολα για τους κληρονόμους
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση στις περιπτώσεις συνταξιούχων που έχουν αποβιώσει. Τότε οι κληρονόμοι καλούνται να συγκεντρώσουν σειρά δικαιολογητικών, όπως πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών, κληρονομητήρια και φορολογικά έγγραφα, γεγονός που επιμηκύνει ακόμη περισσότερο τον χρόνο ολοκλήρωσης της διαδικασίας.
Παράλληλα, η διοικητική επιβάρυνση των υπηρεσιών παραμένει μεγάλη. Ο επανυπολογισμός παλαιών συντάξεων, η διαχείριση χιλιάδων εκκρεμών φακέλων και η ανάγκη ελέγχου διαφορετικών ασφαλιστικών καθεστώτων δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον, μέσα στο οποίο οι πληρωμές εξελίσσονται με αργούς ρυθμούς.
Για τους ίδιους τους συνταξιούχους, η πολυετής αναμονή έχει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Πρόκειται στην πλειονότητά τους για ανθρώπους μεγάλης ηλικίας που βασίζονται αποκλειστικά στη σύνταξή τους για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών τους. Η καθυστέρηση στην καταβολή των αναδρομικών στερεί από πολλούς μια οικονομική ανάσα, η οποία θα μπορούσε να καλύψει αυξημένες δαπάνες διαβίωσης, υγειονομικής περίθαλψης ή οικογενειακών υποχρεώσεων.
Μικρότερα ποσά στην τελική πληρωμή
Ακόμη και όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, τα ποσά που καταβάλλονται είναι συχνά χαμηλότερα από εκείνα που ανέμεναν οι δικαιούχοι. Στα αναδρομικά επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κρατήσεις και φόροι, ενώ ακολουθεί και η φορολογική εκκαθάριση μέσω των αντίστοιχων δηλώσεων. Έτσι, το καθαρό ποσό που τελικά εισπράττει ο συνταξιούχος είναι αισθητά μικρότερο από το αρχικό ποσό της δικαστικής επιδίκασης.
Οι ενώσεις των συνταξιούχων επισημαίνουν διαχρονικά ότι απαιτείται επιτάχυνση των διαδικασιών και καλύτερη οργάνωση των αρμόδιων υπηρεσιών, ώστε οι δικαστικές αποφάσεις να εκτελούνται σε εύλογο χρόνο. Υπογραμμίζουν ότι η καθυστέρηση στην εφαρμογή τελεσίδικων αποφάσεων πλήττει το αίσθημα δικαιοσύνης και δημιουργεί ανασφάλεια στους πολίτες που έχουν ήδη δικαιωθεί από τα δικαστήρια.
Το ζητούμενο πλέον είναι η επιτάχυνση της εκκαθάρισης των εκκρεμών υποθέσεων και η θέσπιση διαδικασιών που θα περιορίσουν τη γραφειοκρατία. Η ταχύτερη διακίνηση των δικαστικών αποφάσεων, η ενίσχυση των υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ με προσωπικό και η περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των καθυστερήσεων.
Για χιλιάδες συνταξιούχους, η αναδρομική καταβολή δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική διεκδίκηση, αλλά την εφαρμογή μιας δικαστικής απόφασης που έχει ήδη αναγνωρίσει τα δικαιώματά τους. Η έγκαιρη εκτέλεση αυτών των αποφάσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τη Δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση.
