Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ βοηθήματος εξετάζει το υπουργείο Εργασίας, με στόχο την αντιμετώπιση στρεβλώσεων που έχουν δημιουργηθεί από το ισχύον σύστημα και την ενίσχυση της ανταποδοτικότητας για χιλιάδες ασφαλισμένους.
Οι παρεμβάσεις, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, αναμένεται να αποτελέσουν μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη βελτίωση του ασφαλιστικού πλαισίου και εκτιμάται ότι θα τεθούν σε εφαρμογή από το 2027, εφόσον ολοκληρωθεί η σχετική νομοθετική διαδικασία.
Πώς υπολογίζεται σήμερα το εφάπαξ
Το ισχύον σύστημα υπολογισμού του εφάπαξ εφαρμόζεται από το 2014 και βασίζεται σε δύο διαφορετικές μεθόδους. Για τα χρόνια ασφάλισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, το ποσό υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των αποδοχών συγκεκριμένης περιόδου αναφοράς, ενώ για τον χρόνο ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά εφαρμόζεται νέο σύστημα που συνδέει περισσότερο το ύψος της παροχής με τις εισφορές που έχουν καταβληθεί. Η διπλή αυτή προσέγγιση έχει προκαλέσει σημαντικές διαφοροποιήσεις στα τελικά ποσά που λαμβάνουν οι δικαιούχοι, ιδιαίτερα όσοι διαθέτουν μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μετά το 2014.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι το σημερινό μοντέλο δεν αποτυπώνει πάντοτε με δίκαιο τρόπο τη σχέση μεταξύ εισφορών και παροχών. Σε αρκετές περιπτώσεις, εργαζόμενοι που κατέβαλαν υψηλότερες εισφορές τα τελευταία χρόνια δεν βλέπουν αντίστοιχη αύξηση στο εφάπαξ που λαμβάνουν κατά τη συνταξιοδότησή τους. Η εικόνα αυτή έχει οδηγήσει σε έντονο προβληματισμό τόσο μεταξύ των ασφαλισμένων όσο και των αρμόδιων υπηρεσιών, οι οποίες αναζητούν μια πιο ισορροπημένη λύση.
Η αλλαγή που εξετάζεται στον υπολογισμό
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αναθεώρηση της περιόδου αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του πρώτου τμήματος του εφάπαξ. Η πρόθεση είναι να αντικατασταθεί το υφιστάμενο καθεστώς, το οποίο βασίζεται σε αποδοχές παλαιότερων ετών, με έναν μηχανισμό που θα αντανακλά καλύτερα τη συνολική ασφαλιστική διαδρομή του εργαζομένου. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι θα περιοριστούν οι αδικίες που έχουν επισημανθεί από ασφαλισμένους και επαγγελματικούς φορείς.
Οι αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν κυρίως όσους αποχωρούν από την εργασία αρκετά χρόνια μετά το 2014. Πρόκειται για ασφαλισμένους των οποίων σημαντικό μέρος του εργασιακού βίου έχει διανυθεί με το νέο καθεστώς εισφορών, γεγονός που οδηγεί σήμερα σε χαμηλότερα ποσά εφάπαξ σε σχέση με εκείνα που ίσχυαν πριν από τη μεταρρύθμιση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, σε ορισμένες περιπτώσεις οι απώλειες σε σχέση με το προηγούμενο σύστημα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αισθητές, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη επανεξέτασης του τρόπου υπολογισμού.
Στόχος ένα πιο δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα
Παράλληλα, οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική ισορροπία. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει τη δίκαιη ανταπόδοση των εισφορών με τη δυνατότητα των ασφαλιστικών ταμείων να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους απέναντι στους δικαιούχους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν μετά την ολοκλήρωση των σχετικών αναλογιστικών μελετών και των διαβουλεύσεων με τους εμπλεκόμενους φορείς. Οι μελέτες αυτές θα αξιολογήσουν τόσο το δημοσιονομικό κόστος όσο και τις επιπτώσεις που θα έχουν οι αλλαγές στις μελλοντικές παροχές. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα σύστημα που θα είναι διαφανές, κατανοητό και περισσότερο προβλέψιμο για τους ασφαλισμένους.
Ποιοι ασφαλισμένοι ενδιαφέρονται περισσότερο
Για χιλιάδες εργαζόμενους στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς το εφάπαξ αποτελεί βασικό οικονομικό στήριγμα κατά τη μετάβαση από την εργασία στη συνταξιοδότηση. Η ενδεχόμενη βελτίωση του τρόπου υπολογισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες παροχές για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει το αίσθημα δικαιοσύνης απέναντι σε όσους κατέβαλαν εισφορές επί σειρά ετών.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες του νέου πλαισίου, καθώς και οι κατηγορίες ασφαλισμένων που θα επηρεαστούν περισσότερο. Μέχρι τότε, οι ενδιαφερόμενοι παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τις ανακοινώσεις του υπουργείου Εργασίας, προσδοκώντας ότι οι αλλαγές θα συμβάλουν σε ένα πιο δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα υπολογισμού του εφάπαξ, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας και της κοινωνικής ασφάλισης.
