Παρά τη σημαντική μείωση της ανεργίας των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία δεκαετία και τη διάθεση σχεδόν 25 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους για τη στήριξη της απασχόλησης, η μετάβαση των νέων σε σταθερές και βιώσιμες θέσεις εργασίας εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα κράτη - μέλη.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας Ειδικής Έκθεσης 15/2026 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία αξιολογεί την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της νεανικής ανεργίας.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιοποίησε αποτελεσματικά τα διαθέσιμα εργαλεία πολιτικής και χρηματοδότησης για να στηρίξει τα κράτη-μέλη, μέσω πρωτοβουλιών όπως οι Εγγυήσεις για τη Νεολαία, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, η Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων και αργότερα το πρόγραμμα REACT-EU και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus. Ωστόσο, οι ελεγκτές διαπιστώνουν ότι τα μέτρα που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ δεν επικεντρώθηκαν επαρκώς στη μακροχρόνια ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας, ενώ παραμένουν σημαντικές αδυναμίες στην προσέγγιση των πιο ευάλωτων ομάδων νέων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το ποσοστό ανεργίας των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην ΕΕ μειώθηκε από 20% το 2013 σε 11,6% το 2025. Παρά τη βελτίωση, η νεανική ανεργία εξακολουθεί να παραμένει σημαντικά υψηλότερη από τη συνολική ανεργία του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού, γεγονός που αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην είσοδο και παραμονή τους στην αγορά εργασίας. Το 2025 οι άνεργοι νέοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονταν σε περίπου 4,7 εκατομμύρια άτομα.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά νεανικής ανεργίας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, το ποσοστό ανεργίας των νέων ηλικίας 15-29 ετών στη χώρα διαμορφώθηκε στο 16,5% το 2025, το τέταρτο υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, πίσω μόνο από την Ισπανία (18,6%), τη Σουηδία (18,2%) και τη Φινλανδία (17%). Την ίδια στιγμή, η συνολική ανεργία στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 8,9%, γεγονός που δείχνει ότι οι νέοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσανάλογα μεγαλύτερες δυσκολίες στην εύρεση εργασίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Οι ελεγκτές σημειώνουν ότι η ΕΕ έχει διαθέσει από το 2014 περίπου 25 δισ. ευρώ για δράσεις που σχετίζονται άμεσα με την απασχόληση των νέων. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία για το κατά πόσο οι θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν ή επιδοτήθηκαν οδήγησαν τελικά σε μακροχρόνια και βιώσιμη απασχόληση. Η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων περιορίζεται κυρίως στους πρώτους μήνες μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων, χωρίς να υπάρχει σαφής εικόνα για την επαγγελματική πορεία των ωφελούμενων σε βάθος χρόνου.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στα προγράμματα επιδότησης προσλήψεων, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με την έκθεση, τα κίνητρα για προσλήψεις μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά σε περιόδους κρίσης ή ύφεσης, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όμως από μόνα τους δεν αρκούν για να διασφαλίσουν σταθερή απασχόληση των νέων. Οι ελεγκτές επισημαίνουν ότι τα μέτρα είναι πιο αποτελεσματικά όταν συνδυάζονται με κατάρτιση στον χώρο εργασίας, ανάπτυξη δεξιοτήτων και υποχρεώσεις διατήρησης των θέσεων εργασίας μετά τη λήξη της επιδότησης.
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύει η έκθεση αφορά τους νέους που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης, γνωστούς ως NEETs. Παρότι ο συνολικός αριθμός τους έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οικονομικά μη ενεργοί νέοι εξακολουθούν να αποτελούν τη δυσκολότερη ομάδα προσέγγισης. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι οι παραδοσιακές πολιτικές απασχόλησης δεν επαρκούν για την ενεργοποίησή τους και απαιτούνται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, κοινωνική υποστήριξη και δράσεις προσέγγισης σε τοπικό επίπεδο.
Για την Ελλάδα, τα συμπεράσματα της έκθεσης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στη νεανική ανεργία, παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών. Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά κυρίως η εξασφάλιση ποιοτικής και διατηρήσιμης απασχόλησης που θα επιτρέψει στους νέους να παραμείνουν στην αγορά εργασίας και να οικοδομήσουν μακροπρόθεσμη επαγγελματική προοπτική.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων, να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των κινήτρων πρόσληψης και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στους οικονομικά μη ενεργούς νέους. Όπως επισημαίνει, η μείωση της ανεργίας αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη, ωστόσο η πραγματική επιτυχία θα κριθεί από το κατά πόσο οι νέοι θα αποκτήσουν σταθερές θέσεις εργασίας με προοπτικές εξέλιξης και όχι απλώς προσωρινή πρόσβαση στην απασχόληση.
