Η δημιουργία του ευρωπαϊκού εταιρικού καθεστώτος «EU Inc.» αναδεικνύεται σε μία από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της ενιαίας αγοράς, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες που θα μπορούσαν να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη από την εφαρμογή του.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική οικονομία επιδιώκει να ενισχύσει την εξωστρέφεια, την καινοτομία και την προσέλκυση επενδύσεων, η υιοθέτηση ενός κοινού ευρωπαϊκού εταιρικού πλαισίου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τον μετασχηματισμό του παραγωγικού μοντέλου της χώρας.
Παρά τη βελτιωμένη εικόνα της οικονομίας τα τελευταία χρόνια και την ανθεκτικότητα που επέδειξε απέναντι στις διεθνείς κρίσεις, η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, η περιορισμένη παρουσία μεγάλων τεχνολογικών επιχειρήσεων και οι δυσκολίες που συναντούν οι νεοφυείς εταιρείες στην προσπάθειά τους να επεκταθούν διεθνώς. Το EU Inc. φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει μέρος αυτών των προβλημάτων μέσω της δημιουργίας ενός ενιαίου, απλοποιημένου και πλήρως ψηφιακού ευρωπαϊκού πλαισίου λειτουργίας επιχειρήσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κομβικής σημασίας για την ελληνική οικονομία θεωρείται η προοπτική μείωσης της γραφειοκρατίας. Παρά τις μεταρρυθμίσεις ψηφιοποίησης του Δημοσίου, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωπες με χρονοβόρες διαδικασίες ίδρυσης, αδειοδότησης και επέκτασης δραστηριοτήτων. Η εφαρμογή ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος ίδρυσης εταιρειών, με κοινά πρότυπα και ψηφιακές διαδικασίες, εκτιμάται ότι θα περιορίσει σημαντικά το διοικητικό κόστος και θα διευκολύνει την πρόσβαση των ελληνικών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις προοπτικές ενίσχυσης του ελληνικού οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει αναπτύξει μια δυναμική startup σκηνή, κυρίως στους τομείς της τεχνολογίας, της πράσινης ενέργειας, της ναυτιλίας και του fintech. Ωστόσο, αρκετές ελληνικές startups επιλέγουν να μεταφέρουν την έδρα τους στο εξωτερικό, αναζητώντας πιο ευέλικτο θεσμικό και επενδυτικό περιβάλλον σε χώρες όπως η Ολλανδία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ένα λειτουργικό EU Inc. θα μπορούσε να περιορίσει αυτή τη «διαρροή επιχειρήσεων», επιτρέποντας στις ελληνικές εταιρείες να αντλούν κεφάλαια και να επεκτείνονται διεθνώς χωρίς να χρειάζεται να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Σημαντικό θεωρείται και το ενδεχόμενο δημιουργίας πανευρωπαϊκού πλαισίου για stock options, το οποίο θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα των ελληνικών startups να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Το brain drain εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για την ελληνική οικονομία, με χιλιάδες νέους επιστήμονες και επαγγελματίες να εργάζονται στο εξωτερικό. Ένα πιο ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό σύστημα συμμετοχής εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο των εταιρειών θα μπορούσε να ενισχύσει την ελκυστικότητα της ελληνικής αγοράς εργασίας στον τομέα της καινοτομίας.
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει το νέο καθεστώς για να προσελκύσει περισσότερες ξένες επενδύσεις. Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν η χώρα συνδυάσει το EU Inc. με σταθερό φορολογικό περιβάλλον, ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και περαιτέρω αναβάθμιση των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο για startups και τεχνολογικές επιχειρήσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το σχετικά χαμηλότερο λειτουργικό κόστος σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες θεωρείται ήδη σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν στερείται επικρίσεων. Ορισμένοι προειδοποιούν ότι το άνοιγμα του καθεστώτος σε όλες τις επιχειρήσεις ενδέχεται να οδηγήσει σε πολιτικούς συμβιβασμούς που θα αποδυναμώσουν κρίσιμες ρυθμίσεις για τις πραγματικά καινοτόμες εταιρείες. Ζητήματα όπως οι πολλαπλές κατηγορίες μετοχών, οι ρήτρες anti-dilution και οι προτιμησιακές μετοχές — βασικά εργαλεία χρηματοδότησης των startups — ενδέχεται να μην καλυφθούν επαρκώς από τα πρότυπα εταιρικά συμβόλαια της πρότασης.
Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι η σημερινή κατακερματισμένη αντιμετώπιση εξαγορών νεοφυών επιχειρήσεων από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού παραμένει σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής καινοτομίας. Υποστηρίζουν ότι οι εξαγορές εταιρειών που θα λειτουργούν υπό το καθεστώς EU Inc. θα έπρεπε να εξετάζονται αποκλειστικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να διασφαλίζεται ενιαία αντιμετώπιση απέναντι σε φαινόμενα «killer acquisitions».
Κριτική ασκείται και στον σχεδιασμό της ψηφιακής ευρωπαϊκής πλατφόρμας, η οποία βασίζεται στο υφιστάμενο σύστημα διασύνδεσης μητρώων επιχειρήσεων της ΕΕ. Αναλυτές θεωρούν ότι η Επιτροπή περιορίζεται σε έναν ελάχιστο τεχνολογικό σχεδιασμό, χωρίς να αξιοποιεί την ευκαιρία δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού hub που θα παρέχει εργαλεία σύγκρισης φορολογικών και εργασιακών καθεστώτων, υπηρεσίες επίλυσης διαφορών και υποστήριξη συμμόρφωσης για επιχειρήσεις που επεκτείνονται διασυνοριακά.
Παρά τις αμφιβολίες το EU Inc. μπορεί ακόμη να εξελιχθεί σε πραγματικό μοχλό ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας, υπό δύο βασικές προϋποθέσεις: αφενός να στοχεύσει ρητά σε καινοτόμες startups και scaleups μέσω ευέλικτων μηχανισμών αξιολόγησης και αφετέρου να ενισχυθεί ουσιαστικά η ευρωπαϊκή ψηφιακή υποδομή που θα στηρίζει τη λειτουργία του νέου καθεστώτος.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται από την ελληνική πλευρά στην προώθηση του EU Inc., με τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Οικονομίας Κυριάκο Πιερρακάκη να δίνει έμφαση στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία υπό την ιδιότητά του ως προέδρου του Eurogroup, θεωρώντας ότι μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας αλλά και για τη δημιουργία ενός πιο ευνοϊκού περιβάλλοντος ανάπτυξης για τις ελληνικές επιχειρήσεις και startups.
Το αυξημένο ενδιαφέρον γύρω από τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αποτυπώνεται και στα εφετινά Panathēnea, το διεθνές φεστιβάλ καινοτομίας και πολιτισμού που πραγματοποιείται από χθες στην Αθήνα και συγκεντρώνει επενδυτές, επιχειρηματίες, startups και προσωπικότητες της τεχνολογίας από όλο τον κόσμο. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για τις νεοφυείς επιχειρήσεις και οι δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει το EU Inc. για τη διασύνδεση της ελληνικής καινοτομίας με τη διεθνή αγορά.
