Η διαδικασία αμοιβαίου διακανονισμού επιτρέπει στον φορολογούμενο, ο οποίος θεωρεί ότι φορολογείται κατά τρόπο μη σύμφωνο με τις διατάξεις των Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ), ως αποτέλεσμα των ενεργειών της μιας ή και των δύο φορολογικών αρχών των συμβαλλομένων στις εν λόγω Συμβάσεις κρατών, να θέσει εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος την υπόθεσή του υπ’ όψη της αρμόδιας φορολογικής αρχής του κράτους στο οποίο είναι κάτοικος.
Ενδεικτικά, στο εγχειρίδιο με τις οδηγίες για την εφαρμογή της διαδικασίας αμοιβαίου διακανονισμού, το οποίο έχει ήδη αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση της Α.Α.Δ.Ε. (publicrevenue.gr) αναφέρονται τα εξής:
Τι είναι η Διαδικασία Αμοιβαίου Διακανονισμού;
Η Διαδικασία Αμοιβαίου Διακανονισμού (ΔΑΔ) προβλέπεται στις Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας του Εισοδήματος (ΣΑΔΦΕ), στόχος των οποίων είναι να ρυθμίζουν την κατανομή των δικαιωμάτων φορολόγησης σε σχέση με τα κέρδη από διασυνοριακές οικονομικές δραστηριότητες και να αποτρέπουν τη διπλή φορολόγηση, και επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές των συμβαλλόμενων Κρατών να διαβουλεύονται μεταξύ τους ώστε να επιλύουν ζητήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή των ΣΑΔΦΕ.
Πρόκειται για μία διαδικασία δημοσίου διεθνούς δικαίου, η οποία είναι ανεξάρτητη από τα μέσα θεραπείας που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο των Κρατών. Συγκεκριμένα, αποτελεί έναν μηχανισμό επίλυσης διεθνών φορολογικών διαφορών που αφορούν σε περιπτώσεις διπλής φορολογίας καθώς και σε ασυνέπειες στην ερμηνεία και εφαρμογή των Συμβάσεων. Η διεθνής διπλή φορολογία μπορεί να είναι νομική, όταν δηλαδή το ίδιο πρόσωπο φορολογείται σε δύο Κράτη για το ίδιο εισόδημα, ή οικονομική, όταν το ίδιο εισόδημα, το οποίο βρίσκεται στα χέρια διαφορετικών προσώπων, συμπεριλαμβάνεται στη φορολογική βάση από περισσότερες από μία φορολογικές αρχές.
Η ΔΑΔ προβλέπεται από το άρθρο 25 της Πρότυπης Σύμβασης του Ο.Ο.Σ.Α. καθώς και τα συναφή ερμηνευτικά του σχόλια.
Η Ελλάδα έχει συνάψει έως σήμερα 57 Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας του Εισοδήματος, οι οποίες (πλην της ΣΑΔΦ με το Ηνωμένο Βασίλειο) περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με τη ΔΑΔ.
Σχετικές με τη διαδικασία της Απόφασης Αμοιβαίου Διακανονισμού στο εσωτερικό μας δίκαιο είναι οι διατάξεις του άρθρου 63Α του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013) και η ΠΟΛ 1049/2017 Απόφαση Διοικητή ΑΑΔΕ.
Ποιές υποθέσεις μπορούν να υπαχθούν στη ΔΑΔ;
Η ΔΑΔ αφορά αποκλειστικά στους φόρους οι οποίοι καλύπτονται ρητά από την εφαρμοζόμενη ΣΑΔΦΕ καθώς και στα πρόσωπα τα οποία είναι κάτοικοι ενός εκ των δύο Κρατών σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της εφαρμοζόμενης ΣΑΔΦΕ, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που οι κανόνες μίας ΣΑΔΦΕ συνδέονται με τους κανόνες της εσωτερικής νομοθεσίας των Κρατών που δεν έχουν εφαρμοστεί ορθά.
Οι τυχόν τόκοι/προσαυξήσεις και τα πρόστιμα που προκύπτουν από τις πράξεις των ελληνικών φορολογικών αρχών και βαρύνουν τον φορολογούμενο και αφορούν στην υπόθεση η οποία έχει υπαχθεί σε ΔΑΔ δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης στο πλαίσιο της ΔΑΔ. Η ελάφρυνση από τόκους, προσαυξήσεις και πρόστιμα εξετάζεται από την αρμόδια αρχή κατά περίπτωση.
Όταν ένα πρόσωπο θεωρεί ότι οι ενέργειες ενός ή και των δύο Συμβαλλόμενων Κρατών έχουν ή θα έχουν για αυτό σαν αποτέλεσμα την επιβολή φορολογίας που δεν είναι
σύμφωνη με τους όρους της ΣΑΔΦΕ, μπορεί να υποβάλει στην αρμόδια αρχή του κράτους φορολογικής κατοικίας του αίτημα για έναρξη ΔΑΔ.
Ακολουθεί ενδεικτικός κατάλογος περιπτώσεων που υπάγονται σε ΔΑΔ:
- Περιπτώσεις διπλής κατοικίας: όταν π.χ. ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας θεωρείται επίσης και κάτοικος ενός άλλου Κράτους σύμφωνα με την εσωτερική νομοθεσία του άλλου Κράτους, και επομένως και τα δύο Κράτη θεωρούν ότι το πρόσωπο είναι κάτοικος τους για τους σκοπούς της εφαρμοζόμενης ΣΑΔΦΕ, με αποτέλεσμα το πρόσωπο αυτό να φορολογείται για το ίδιο εισόδημα και στα δύο Κράτη.
- Περιπτώσεις παρακράτησης φόρου στη χώρα πηγής του εισοδήματος, η οποία δεν είναι σύμφωνη με την εφαρμοζόμενη ΣΑΔΦΕ: όταν π.χ. εφαρμόζεται συντελεστής παρακράτησης σε εισόδημα από μερίσματα, τόκους ή δικαιώματα ανώτερος από αυτόν που προβλέπουν οι αντίστοιχες διατάξεις της ΣΑΔΦΕ.
- Περιπτώσεις που ένα Κράτος φορολογεί μία συγκεκριμένη κατηγορία εισοδήματος, ενώ οι σχετικές διατάξεις της ΣΑΔΦΕ προβλέπουν αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης του εισοδήματος αυτού στο άλλο Κράτος.
- Περιπτώσεις που ένα πρόσωπο έχει παράσχει υπηρεσίες στο εξωτερικό για μία χρονική περίοδο ή λαμβάνει σύνταξη από το εξωτερικό και τα δύο εμπλεκόμενα Κράτη θεωρούν ότι έχουν δικαίωμα φορολόγησης των εισοδημάτων αυτών.
- Περιπτώσεις σύγκρουσης ως προς τον χαρακτηρισμό ενός εισοδήματος: όταν δύο Κράτη ορίζουν το ίδιο εισόδημα με διαφορετικό τρόπο.
- Περιπτώσεις σύγκρουσης σχετικά με την ύπαρξη μόνιμης εγκατάστασης: όταν π.χ. ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας φορολογείται στο άλλο Κράτος για το εισόδημά του από επιχειρηματική δραστηριότητα, παρά το γεγονός ότι δεν έχει μόνιμη εγκατάσταση σε αυτό το άλλο Κράτος.
- Περιπτώσεις μη τήρησης της αρχής των ίσων αποστάσεων κατά την απόδοση κερδών σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις: όταν οι φορολογικές αρχές διαφορετικών Κρατών προβαίνουν σε προσαρμογές στις τιμές των ενδοομιλικών συναλλαγών, με αποτέλεσμα να φορολογούν διπλά το ίδιο εισόδημα στα χέρια διαφορετικών προσώπων.
- Περιπτώσεις επιβολής φορολογίας η οποία παραβιάζει τις σχετικές διατάξεις των ΣΑΔΦΕ περί απαγόρευσης της διακριτικής μεταχείρισης. Σύμφωνα με την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης οι υπήκοοι ενός Κράτους δεν υπόκεινται στο άλλο Κράτος σε οποιαδήποτε φορολογία ή διαδικασία η οποία είναι διάφορη ή επαχθέστερη από τη φορολογία ή τις διαδικασίες στις οποίες υπόκεινται οι υπήκοοι του πρώτου Κράτους.
Δείτε ΕΔΩ σε πλήρη μορφή το εγχειρίδιο
