Ένας άνθρωπος με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη είναι συνήθως περισσότερο πρόθυμος να κάνει αυτοκριτική, να αναγνωρίσει τα λάθη του και να δείξει ενσυναίσθηση. Αντίθετα, η αδυναμία να εξετάσει κανείς τη δική του συμπεριφορά ή να δεχθεί διαφορετικές απόψεις μπορεί να οδηγήσει σε ένα επίμονο, αμυντικό μοτίβο συμπεριφοράς.
Σύμφωνα με την ψυχολόγο του Χάρβαρντ Δρ. Cortney Warren, όπως αναφέρει το yourtango, ορισμένες καθημερινές φράσεις μπορούν να αποκαλύψουν τέτοιες δυσκολίες. Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι όποιος χρησιμοποιεί μία από αυτές τις εκφράσεις έχει απαραίτητα χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Όταν όμως επαναλαμβάνονται συστηματικά, μπορεί να δείχνουν δυσκολία στην αυτογνωσία, την ενσυναίσθηση και τη διαχείριση των συγκρούσεων.
1. «Δεν αλλάζω – Αυτός είμαι»
Η άρνηση οποιασδήποτε αλλαγής μπορεί να λειτουργήσει ως άμυνα απέναντι στην κριτική. Η αυτογνωσία, όμως, προϋποθέτει την προθυμία να εξετάσουμε τη συμπεριφορά μας και να αναρωτηθούμε πώς επηρεάζει τους ανθρώπους γύρω μας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να απαρνηθεί την προσωπικότητά του. Σημαίνει ότι είναι σε θέση να αναγνωρίσει τα σημεία στα οποία μπορεί να βελτιωθεί.
Μια πιο παραγωγική απάντηση θα ήταν:
«Θέλω να σκεφτώ περισσότερο αυτό που μου λες. Προσπαθώ να είμαι ανοιχτός στην κριτική, ακόμη κι όταν είναι δύσκολο να την ακούσω».
2. «Δεν με νοιάζει πώς νιώθεις»
Η συγκεκριμένη φράση κλείνει ουσιαστικά την πόρτα στον διάλογο. Ακόμη κι αν κάποιος αισθάνεται πιεσμένος ή θυμωμένος, η πλήρης απόρριψη των συναισθημάτων του άλλου μπορεί να εντείνει τη σύγκρουση και να δημιουργήσει μεγαλύτερη απόσταση.
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνούμε με όλα όσα αισθάνεται ο άλλος. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως αυτό που βιώνει είναι πραγματικό για εκείνον και είμαστε πρόθυμοι να το ακούσουμε.
Αντί γι’ αυτό, μπορεί να ειπωθεί:
«Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι. Πώς μπορώ να σε βοηθήσω αυτή τη στιγμή;»
3. «Εσύ φταις που νιώθω έτσι»
Οι συναισθηματικά ώριμοι άνθρωποι προσπαθούν να αναγνωρίζουν τη δική τους ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο βιώνουν μια κατάσταση. Οι άλλοι μπορεί να επηρεάζουν τη συμπεριφορά ή τη διάθεσή μας, όμως η πλήρης μεταφορά της ευθύνης για τα συναισθήματά μας σε κάποιον άλλον δυσκολεύει την ουσιαστική επίλυση μιας σύγκρουσης.
Μια πιο ώριμη προσέγγιση είναι να μιλήσουμε για το τι αισθανόμαστε χωρίς να κατηγορούμε τον συνομιλητή.
Για παράδειγμα:
«Αισθάνομαι πολύ φορτισμένος αυτή τη στιγμή. Έτσι αντιλαμβάνομαι όσα συνέβησαν...»
4. «Κάνεις λάθος»
Σε μια διαφωνία είναι εύκολο να θεωρήσουμε ότι η δική μας πλευρά είναι η μοναδική σωστή. Οι ανθρώπινες σχέσεις, όμως, σπάνια είναι τόσο απλές. Δύο άνθρωποι μπορούν να βιώνουν το ίδιο γεγονός με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Η απόλυτη βεβαιότητα ότι «ο άλλος κάνει λάθος» δεν αφήνει χώρο για διάλογο. Η προσπάθεια να κατανοήσουμε τη διαφορετική οπτική, αντίθετα, μπορεί να αποφορτίσει μια ένταση.
Μια διαφορετική προσέγγιση:
«Θέλω να ακούσω την άποψή σου, ακόμη κι αν δεν βλέπω τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο. Μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί αισθάνεσαι έτσι;»
5. «Σταμάτα να είσαι τρελός»
Η ταμπέλα αυτή συνήθως δεν λύνει τη διαφωνία. Αντίθετα, μπορεί να κάνει τον άλλον να αισθανθεί ότι δεν τον παίρνουν στα σοβαρά και να αυξήσει ακόμη περισσότερο την ένταση.
Ακόμη κι όταν μια αντίδραση μας φαίνεται υπερβολική ή παράλογη, πίσω από αυτή μπορεί να υπάρχει φόβος, απογοήτευση, θυμός ή κάποιο προηγούμενο βίωμα. Η προσπάθεια να κατανοήσουμε τι βρίσκεται πίσω από την αντίδραση είναι συχνά πιο χρήσιμη από την επίθεση.
Μια πιο ήρεμη διατύπωση:
«Καταλαβαίνω ότι δυσκολεύεσαι αυτή τη στιγμή. Ακούω ότι είσαι αναστατωμένος μαζί μου. Θέλεις να μου εξηγήσεις τι σε έχει επηρεάσει περισσότερο;»
6. «Δεν μπορώ να σε συγχωρήσω»
Η συγχώρεση δεν είναι πάντα εύκολη ούτε σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε όσα συνέβησαν. Η πληγή και η απογοήτευση χρειάζονται χρόνο για να επεξεργαστούν.
Η παρατεταμένη, όμως, προσκόλληση στον θυμό και την αγανάκτηση μπορεί να διατηρεί μια σύγκρουση ζωντανή. Η συναισθηματική ωριμότητα μπορεί να σημαίνει ότι κάποιος αναγνωρίζει την πληγή του και, όταν είναι έτοιμος, προσπαθεί να μην επιτρέψει στη δυσαρέσκεια να καθορίζει για πάντα τη σχέση.
Μια εναλλακτική φράση:
«Δυσκολεύομαι να σε συγχωρήσω αυτή τη στιγμή, αλλά προσπαθώ να αφήσω σταδιακά τον θυμό και τη δυσαρέσκεια, γιατί θα ήθελα να μπορέσουμε να προχωρήσουμε».
7. «Τα συναισθήματά σου είναι παράλογα»
Το να μη συμφωνούμε με το συναίσθημα ή την ερμηνεία ενός άλλου ανθρώπου δεν σημαίνει ότι το συναίσθημά του είναι ανύπαρκτο ή χωρίς αξία.
Οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά στα ίδια γεγονότα, καθώς οι εμπειρίες, οι προσδοκίες και οι προηγούμενες δυσκολίες τους διαφέρουν. Έτσι, μια αντίδραση που σε εμάς φαίνεται υπερβολική μπορεί να έχει διαφορετική σημασία για τον άνθρωπο που τη βιώνει.
Η αναγνώριση του συναισθήματος, χωρίς απαραίτητα να συμφωνούμε με την άποψη που το συνοδεύει, μπορεί να δημιουργήσει χώρο για ουσιαστική συζήτηση.
Μια πιο εποικοδομητική απάντηση:
«Καταλαβαίνω ότι έχεις έντονα συναισθήματα αυτή τη στιγμή και θέλω να τα κατανοήσω καλύτερα. Μπορείς να μου πεις περισσότερα για το πώς το βιώνεις;»
Η συναισθηματική νοημοσύνη καλλιεργείται
Το σημαντικό δεν είναι να αναγνωρίσουμε απλώς ποιες φράσεις μπορεί να πληγώνουν τους άλλους, αλλά να μάθουμε να τις αντικαθιστούμε με τρόπους επικοινωνίας που αφήνουν χώρο για διάλογο.
Η αυτογνωσία, η ανάληψη ευθύνης, η αποδοχή της διαφορετικής άποψης και η ενσυναίσθηση δεν είναι χαρακτηριστικά που εμφανίζονται αυτόματα. Καλλιεργούνται μέσα από την καθημερινή προσπάθεια να ακούμε περισσότερο, να αντιδρούμε λιγότερο παρορμητικά και να εξετάζουμε τη δική μας συμπεριφορά.
Τελικά, η αλλαγή μιας φράσης μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη δυναμική μιας συζήτησης. Αντί για επίθεση, μπορεί να δημιουργήσει χώρο για κατανόηση· αντί για αντιπαράθεση, να ανοίξει τον δρόμο για ουσιαστική επικοινωνία.
