Η υψηλή νοημοσύνη δεν αποτυπώνεται μόνο στους βαθμούς, στις γνώσεις ή στην ικανότητα ενός ανθρώπου να λύνει δύσκολα προβλήματα. Στις καθημερινές σχέσεις, εξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν η αυτογνωσία, η ενσυναίσθηση, η ικανότητα να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις πράξεις μας και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας.
Σύμφωνα με το yourtango, η συναισθηματική νοημοσύνη δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να συμφωνεί πάντα με τους άλλους ή να βάζει συνεχώς τις ανάγκες τους πάνω από τις δικές του. Σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι μπορεί να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, να αντιλαμβάνεται την οπτική των άλλων και να διαχειρίζεται τις αντιδράσεις του χωρίς να καταφεύγει διαρκώς στην επίρριψη ευθυνών ή στην απαξίωση.
Υπάρχουν, λοιπόν, ορισμένες φράσεις που, όταν χρησιμοποιούνται επανειλημμένα και σε συγκεκριμένα πλαίσια, μπορεί να αποτελούν ενδείξεις χαμηλής αυτογνωσίας ή συναισθηματικής ωριμότητας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1. «Είναι αυτό που είναι»
Η ζωή δεν εξελίσσεται πάντα όπως σχεδιάζουμε. Εργασιακές δυσκολίες, οικογενειακά προβλήματα και απρόβλεπτες καταστάσεις μπορούν να μας φέρουν αντιμέτωπους με γεγονότα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε.
Το «είναι αυτό που είναι» μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εκφράζει αποδοχή μιας πραγματικότητας που δεν αλλάζει. Όταν όμως χρησιμοποιείται συστηματικά για να αποφευχθεί κάθε συζήτηση γύρω από ένα πρόβλημα, μπορεί να λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής της ευθύνης.
Η αποδοχή δεν σημαίνει απαραίτητα παραίτηση. Ένας συναισθηματικά ώριμος άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει ότι κάτι συνέβη, να εξετάσει τι μπορεί να μάθει από αυτό και να αποφασίσει τι μπορεί να αλλάξει στο μέλλον.
2. «Δεν χρωστάω σε κανέναν τίποτα»
Η ανεξαρτησία είναι σημαντική. Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν ζουν απομονωμένοι και οι σχέσεις βασίζονται σε αμοιβαιότητα, εμπιστοσύνη και αναγνώριση.
Οι άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα μας συχνά προσφέρουν χρόνο, υποστήριξη, χρήματα, γνώσεις ή απλώς την παρουσία τους στις δύσκολες στιγμές. Επομένως, το «δεν χρωστάω σε κανέναν τίποτα» μπορεί να γίνει προβληματικό όταν χρησιμοποιείται για να ακυρώσει κάθε έννοια ευγνωμοσύνης και αμοιβαίας υποχρέωσης.
Η ψυχολόγος Δρ. Ashley Smith έχει επισημάνει τη σημασία της ευγνωμοσύνης, συνδέοντάς την με την ευτυχία, την ευημερία και την ικανοποίηση από τη ζωή, ενώ παράλληλα αναφέρεται στη σχέση της με χαμηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και θυμού.
3. «Πρέπει να είναι καλός»
Η φράση αυτή μπορεί να φαίνεται αθώα, όμως σε ορισμένα συμφραζόμενα χρησιμοποιείται για να απαξιώσει την επιτυχία κάποιου άλλου.
Όταν ένας άνθρωπος δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τα επιτεύγματα των άλλων και καταφεύγει σε υπονοούμενα, ειρωνεία ή παθητική επιθετικότητα, μπορεί να κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά αυτή ανασφάλεια ή ζήλια.
Η επιτυχία κάποιου άλλου δεν μειώνει τη δική μας αξία. Η ικανότητα να τη θαυμάσουμε ή έστω να την αναγνωρίσουμε χωρίς να αισθανθούμε ότι απειλούμαστε αποτελεί σημαντικό στοιχείο συναισθηματικής ωριμότητας.
4. «Δεν με νοιάζει τι σκέφτεται ο καθένας»
Το να μην εξαρτάται κάποιος από την αποδοχή των άλλων μπορεί να είναι υγιές. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και στην πλήρη αδιαφορία για τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς μας.
Οι αποφάσεις μας επηρεάζουν συχνά τους ανθρώπους γύρω μας, ιδιαίτερα στις στενές σχέσεις. Ένας σύντροφος, ένας φίλος ή ένας συνεργάτης δεν χρειάζεται να συμφωνεί με κάθε επιλογή μας, αλλά η συναισθηματική του κατάσταση αξίζει να λαμβάνεται υπόψη.
Η συναισθηματική ωριμότητα βρίσκεται συχνά στην ισορροπία: να παραμένουμε αυθεντικοί χωρίς να συμπεριφερόμαστε σαν να μην έχει σημασία κανείς άλλος.
5. «Αυτό είναι πρόβλημα κάποιου άλλου»
Η έλλειψη ενσυναίσθησης μπορεί να αποκαλυφθεί όταν κάποιος αντιμετωπίζει κάθε δυσκολία που δεν τον αφορά άμεσα ως κάτι ανάξιο προσοχής.
Φυσικά, δεν μπορούμε να λύσουμε όλα τα προβλήματα των ανθρώπων γύρω μας. Μπορούμε όμως να ακούσουμε, να δείξουμε κατανόηση ή να προσφέρουμε βοήθεια όταν είναι πραγματικά απαραίτητη.
Η συναισθηματική δύναμη δεν ταυτίζεται με την ψυχρότητα. Αντίθετα, ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ισχυρά όρια και ταυτόχρονα να παραμένει ευγενικός και συμπονετικός.
6. «Απλώς ζηλεύουν»
Η συγκεκριμένη φράση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εύκολη άμυνα απέναντι σε οποιαδήποτε κριτική.
Όταν κάποιος επισημαίνει ένα πραγματικό λάθος ή εκφράζει μια βάσιμη ανησυχία, η άμεση απόρριψη της άποψής του ως «ζήλιας» επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να αποφύγει την αυτοκριτική.
Η πραγματική αυτοπεποίθηση, όμως, δεν φοβάται την κριτική. Αντί να απορρίπτει κάθε αρνητικό σχόλιο, ένας ώριμος άνθρωπος μπορεί να αναρωτηθεί: «Υπάρχει κάτι σε αυτό που πρέπει να ακούσω;».
Η αποδοχή ενός λάθους μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά συχνά αποτελεί απαραίτητο βήμα για την προσωπική εξέλιξη.
7. «Δεν μπορείς να εμπιστευτείς κανέναν»
Οι άνθρωποι χρειάζονται κοινωνικές σχέσεις και ουσιαστικές συνδέσεις. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όλες οι σχέσεις είναι ασφαλείς ή ότι όλοι οι άνθρωποι αξίζουν την εμπιστοσύνη μας.
Προδοσίες, απογοητεύσεις και δύσκολες εμπειρίες μπορούν να κάνουν έναν άνθρωπο πιο επιφυλακτικό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μια αρνητική εμπειρία μετατρέπεται σε απόλυτο κανόνα: «Δεν μπορείς να εμπιστευτείς κανέναν».
Ένας πιο ώριμος τρόπος αντιμετώπισης είναι να μαθαίνουμε να κρίνουμε καλύτερα τον χαρακτήρα των ανθρώπων, να θέτουμε όρια και να επιλέγουμε προσεκτικά ποιον αφήνουμε κοντά μας, χωρίς να κλείνουμε εντελώς την πόρτα στις ανθρώπινες σχέσεις.
8. «Εσύ με έκανες να το κάνω αυτό»
Η φράση αυτή μεταφέρει την ευθύνη για τη δική μας αντίδραση σε κάποιον άλλο.
Ένας άνθρωπος μπορεί πράγματι να μας προκαλέσει, να μας προσβάλει ή να μας φερθεί άσχημα. Δεν ελέγχουμε πάντα τη συμπεριφορά των άλλων, ελέγχουμε όμως τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να αντιδράσουμε.
Το «με ανάγκασες» μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος αποφυγής της προσωπικής ευθύνης. Η συναισθηματική ωριμότητα απαιτεί να μπορούμε να πούμε ακόμη και μια δύσκολη φράση: «Έκανα λάθος».
Μερικές φορές, δύο λέξεις είναι αρκετές για να αλλάξουν μια σχέση: «Λυπάμαι».
9. «Θα το ξεπεράσουν»
Η φράση μπορεί να μοιάζει με προσπάθεια να υποβαθμιστεί ένα πρόβλημα που αφορά κάποιον άλλο. Όταν χρησιμοποιείται απέναντι σε έναν άνθρωπο που υποφέρει, όμως, μπορεί να φανερώνει έλλειψη ενσυναίσθησης.
Δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες καταστάσεις με τον ίδιο τρόπο. Αυτό που για κάποιον μοιάζει ασήμαντο μπορεί για κάποιον άλλο να είναι πραγματικά επώδυνο.
Η ικανότητα να ακούμε χωρίς να ακυρώνουμε τα συναισθήματα του άλλου είναι βασικό στοιχείο μιας υγιούς σχέσης. Η ενσυναίσθηση δεν απαιτεί να συμφωνούμε. Απαιτεί να προσπαθούμε να καταλάβουμε.
10. «Είναι κοινή λογική»
Το ότι κάτι θεωρείται «κοινή λογική» από έναν άνθρωπο δεν σημαίνει ότι είναι αυτονόητο για όλους.
Η φράση χρησιμοποιείται συχνά για να παρουσιάσει μια προσωπική άποψη ως αντικειμενική αλήθεια και να κάνει τον συνομιλητή να αισθανθεί ότι δεν καταλαβαίνει κάτι προφανές.
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Michelle vanDellen, Ph.D., έχει επισημάνει ότι, χωρίς σαφείς οδηγίες για τη συμπεριφορά, η έννοια της «κοινής λογικής» αφήνει μεγάλο περιθώριο για διαφορετικές ερμηνείες.
Ένας άνθρωπος με συναισθηματική ωριμότητα δεν χρειάζεται να θεωρεί τη δική του οπτική αυτονόητη. Μπορεί να εξηγήσει, να ακούσει διαφορετική άποψη και να αναγνωρίσει ότι οι άνθρωποι δεν σκέφτονται όλοι με τον ίδιο τρόπο.
Οι φράσεις δεν αποτελούν «διάγνωση»
Καμία μεμονωμένη φράση δεν μπορεί να αποδείξει ότι κάποιος έχει χαμηλή νοητική ή συναισθηματική νοημοσύνη. Όλοι μπορεί να χρησιμοποιήσουμε κάποια από αυτές τις εκφράσεις σε μια δύσκολη στιγμή, από θυμό, κούραση ή απογοήτευση.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το μοτίβο συμπεριφοράς.
Όταν η αποφυγή ευθύνης, η έλλειψη ενσυναίσθησης, η αδυναμία αποδοχής της κριτικής και η διαρκής επίρριψη ευθυνών επαναλαμβάνονται, τότε οι συγκεκριμένες φράσεις μπορεί να λειτουργούν ως σημάδια ενός βαθύτερου προβλήματος.
Τελικά, η συναισθηματική νοημοσύνη δεν αφορά το να λέμε πάντα τα «σωστά» λόγια. Αφορά κυρίως το να μπορούμε να ακούμε, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να κατανοούμε τους άλλους και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τον δικό μας ρόλο στις σχέσεις.
Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη διαφορά: όχι το αν κάποιος κάνει λάθη, αλλά το αν είναι διατεθειμένος να τα αναγνωρίσει και να μάθει από αυτά.
