Αδιαφανείς εταιρείες, αμφισβητούμενοι τίτλοι ιδιοκτησίας, περιοχές που μειώνεται το καθεστώς προστασίας και η υπογραφή του Έντι Ράμα σε όλα αυτά. Έρευνα του Reactionary International ρίχνει «φως» στα δύο πρότζεκτ, που συνδέονται με το ζεύγος Κούσνερ- Τραμπ, τα οποία έβγαλαν στους δρόμους τους πολίτες της Αλβανίας, κατά της κυβέρνησης. Και φαίνεται πως αυτά τα έργα δεν είναι οι μοναδικές τέτοιες περιπτώσεις.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι Αλβανοί γεμίζουν τους δρόμους με ροζ φλαμίνγκο. Το σύμβολο του υγρότοπου της Βιόσα- Νάρτα, στις νότιες ακτές, από τις πιο σημαντικές οικολογικές περιοχές της Αλβανίας: ένα εύθραυστο τοπίο με λιμνοθάλασσες, αμμόλοφους, πευκοδάσος, φωλιές χελωνών και ενδιαίτημα πτηνών. Επίσης, είναι ο χώρος προτεινόμενου πολυτελούς έργου που συνδέεται με την κόρη και τον γαμπρό του Αμερικανού προέδρου, την Ιβάνκα Τραμπ και τον Τζάρεντ Κούσνερ.
Ένα δεύτερο έργο που συνδέεται με το ζεύγος Τραμπ- Κούσνερ έχει στο στόχαστρο τη νήσο Σάσων, ανοιχτά των ακτών του Αυλώνα, που κάποτε αποτελούσε στρατιωτική βάση. Το νησί ανήκει στο κράτος, υπό τη διαχείριση του υπουργείου Άμυνας της Αλβανίας και βρίσκεται στο εθνικό πάρκο Σάσων- Καραμπουρούν. Πρόκειται για το μοναδικό θαλάσσιο και χερσαίο εθνικό πάρκο της Αλβανίας. Αλλά η Ιβάνκα Τραμπ το προωθεί δημόσια ως ένα μελλοντικό «ιδιωτικό νησί».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μαζί, τα δύο πρότζεκτ έχουν αναδειχθεί σε σκάνδαλο. Μια ιστορία αδιαφανών εταιρειών, αμφισβητούμενων τίτλων ιδιοκτησίας γης, τροποποιημένων προστασιών, δημόσιων περιουσιακών στοιχείων, καταστροφής του περιβάλλοντος και μιας κυβέρνησης που είναι αποφασισμένη να προχωρήσει.
Αλβανία: Όλα τα έργα έχουν την υπογραφή Ράμα
Σύμφωνα με την έρευνα, αυτά τα πρότζεκτ είναι μόνο δύο από τις περιπτώσεις που φέρεται να έχει ακολουθηθεί η ίδια διαδικασία για τις επενδύσεις, με την εμπλοκή του Έντι Ράμα
Το Εθνικό Εδαφικό Συμβούλιο, πρόεδρος του οποίου είναι ο Ράμα, εκδίδει άδειες για κάθε σημαντικό έργο στην Αλβανία. Από το 2013 που ανέβηκε στην εξουσία, κάθε παραλιακό θέρετρο και ουρανοξύστη απαίτησε την προσωπική υπογραφή του Ράμα, υπογραμμίζεται στην έρευνα. Όμως, οι άδειες είναι η μισή ιστορία. Η άλλη μισή είναι ο χαρακτηρισμός «στρατηγικού επενδυτή» για κάθε μεγάλο έργο, ένα νομικό καθεστώς που εφηύρε ο Ράμα και επίσης ελέγχει ως πρόεδρος της Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων.
Μόλις ένα έργο λάβει καθεστώς στρατηγικού επενδυτή, οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες της γης δεν μπορούν να το αμφισβητήσουν δικαστικά. Το κράτος έχει νομικά την εξουσία να προχωρήσει σε απαλλοτριώσεις για λογαριασμό του κατασκευαστή.
Η νήσος Σάσων
Η αλβανική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει ακόμα την πλήρη πώληση ή ιδιωτικοποίηση της νήσου Σάσων. Αξιωματούχοι επιμένουν πως το νησί είναι ακόμα δημόσια περιουσία και πως το κράτος θα παραμείνει ενδιαφερόμενο μέρος σε οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία. Όμως, δημόσια αρχεία δείχνουν ότι ήδη το κράτος έχει κάνει κινήσεις, προκειμένου να γίνει εφικτό το έργο.
Στα τέλη του 2024, η επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων της Αλβανίας- υπό την προεδρία του πρωθυπουργού Έντι Ράμα- χορήγησε καθεστώς στρατηγικού επενδυτή στην Atlantic Incubation Partners LLC, εταιρεία που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, για ένα προτεινόμενο πολυτελές θέρετρο στη νήσο Σάσων. Το πρότζεκτ παρουσιάστηκε ως σημαντική τουριστική επένδυση, αξίας περίπου 1,4 δισ. ευρώ, με υποσχέσεις για θέσεις εργασίας, υποδομές και διεθνές κύρος.
Το καθεστώς στρατηγικού επενδυτή δίνει στο πρότζεκτ πολιτική προτεραιότητα, ειδική μεταχείριση και πρόσβαση σε επισπευσμένες κρατικές διαδικασίες. Επίσης, ανοίγει την πόρτα σε συμμετοχή του κράτους, μέσω δημόσιων φορέων, όπως η Αλβανική Εταιρεία Επενδύσεων.
Τον Ιούνιο, ρεπορτάζ του BIRN ανέφερε ότι προσχέδιο απόφασης του υπουργικού συμβουλίου θα μεταβιβάσει πάνω από το 90% του νησιού- περίπου 5,2 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης γης και κτιρίων- από το υπουργείο Άμυνας στο Οικονομίας, Πολιτισμού και Καινοτομίας. Ο δηλωμένος σκοπός της μεταβίβασης ήταν το έργο «τουριστικό θέρετρο- νήσος Σάσων». Το προσχέδιο ενέτασσε το νησί στο Ταμείο Ακινήτων για Στρατηγικές Επενδύσεις.
Η λωρίδα ανάμεσα σε λίμνη και θάλασσα
Το άλλο πρότζεκτ είναι κοντά στην Σβέρνιτσα, στον προστατευόμενο χώρο Βιόσα- Νάρτα. Είναι μία λωρίδα γης ανάμεσα στη λιμνοθάλασσα Νάρτα και την Αδριατική. Το 2024, ο Τζάρεντ Κούσνερ ανακοίνωσε σχέδια για ένα σημαντικό έργο στην περιοχή, μαζί με μία πρόταση για το νησί Σάσων και ένα ξεχωριστό πρότζεκτ στο Βελιγράδι, το οποίο στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε, έπειτα από διαμαρτυρίες στη Σερβία. Το αλβανικό έργο προέβλεπε χιλιάδες μονάδες διαμονής, κατά μήκος ενός εκ των πιο ευαίσθητων παράκτιων οικοσυστημάτων της Αλβανίας.
Το 2021, η αλβανική κυβέρνηση υποβάθμισε σιωπηλά το καθεστώς προστασίας της περιοχής Πίσε Πόρο- Νάρτα και μείωσε την προστατευόμενη ζώνη κατά πάνω από 5.000 εκτάρια. Τον Μάρτιο του 2024, τροποποιήσεις στη νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές άνοιξαν τον δρόμο για τουριστικά έργα πέντε αστέρων σε σημεία που έως τότε προστατεύονταν πιο αυστηρά. Στα τέλη εκείνης της χρονιάς, χορηγήθηκε καθεστώς στρατηγικής επένδυσης και το Εθνικό Εδαφικό Συμβούλιο υπέγραψε τις άδειες.
Η εταιρεία πίσω από το έργο στη Σβέρνιτσα, η Zvërnec South Adriatic Development, καταχωρήθηκε τον Αύγουστο του 2024. Μέσα σε οχτώ μήνες, σύμφωνα με το BIRN, εξασφάλισε δύο άδειες ανάπτυξης, οι οποίες δεν δημοσιεύθηκαν αμέσως. Περιβαλλοντικές οργανώσεις και αξιωματούχοι προστατευόμενων περιοχών διαμαρτυρήθηκαν ότι ξεκίνησαν οι εργασίες χωρίς σαφείς δημόσιες πληροφορίες, διαφανή τεκμηρίωση ή κατάλληλη διαβούλευση.
Στα τέλη του Απριλίου εμφανίστηκαν βαριά μηχανήματα στο Πίσε Πόρο. Αφαιρέθηκαν δέντρα, ισοπεδώθηκε το έδαφος και υψώθηκαν φράχτες. Το συρματόπλεγμα μπλόκαρε την πρόσβαση στην παραλία και σύμφωνα με κατοίκους περικύκλωσε ιδιοκτησίες για τις οποίες υπάρχουν ακόμα ανεπίλυτες διαφορές.
Το πλαστογραφημένο οθωμανικό έγγραφο
Έρευνα της Ειδικής Υπηρεσίας κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) ως ιδιοκτήτης της έκτασης στη Σβέρνιτσα φαινόταν ο Άρτουρ Σέχου, από τον Αυλώνα, που ζει στη Φλόριντα και έχει επιχειρηματικά συμφέρονται κατά μήκος των αλβανικών ακτών.
Η ιδιοκτησία του βασίζεται σε έγγραφο της οθωμανικής εποχής, που υποτίθεται ότι αποδείκνυε ότι πρόγονός του κατείχε τη γη πριν από αιώνες. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Αλβανίας διαπίστωσε ότι το έγγραφο ήταν πλαστογραφημένο και έγινε σκόπιμα λάθος μετάφρασή του. Ο Αρτούρ Σέχου πούλησε την έκταση στην εταιρεία «Albania Land Development», που φέρεται να ανήκει στους δισεκατομμυριούχους αδελφούς Ράμεζ και Μοχάμαντ Αλ- Καγιάτ.
Σύμφωνα με το SPAK, ο Σέχου είναι διακινητής κοκαΐνης με πολιτικές διασυνδέσεις. Τον Ιανουάριο του 2019 οι ευρωπαϊκές αρχές παρακολούθησαν συνάντηση στην Αρούμπα, κατά τη διάρκεια της οποίας ο Σέχου και οι συνεργάτες του συζήτησαν τα logistics της κοκαΐνης στη Λατινική Αμερική και επενδύσεις σε ακίνητα στην Αλβανία «πιθανόν χρηματοδοτούμενες από παράνομα κεφάλαια και με την υποστήριξη των πολιτικών αρχών».
Το δίκτυο πίσω από την παραλία
Το BIRN και το Reporter.al διαπίστωσαν ότι η εταιρεία πίσω από το έργο στη Σβέρνιτσα συγκροτήθηκε μέσω μιας αδιαφανούς ολλανδικής συμφωνίας εμπιστοσύνης, με την τελική κυριότητα να παραμένει κρυφή για τους Αλβανούς πολίτες. Αμερικανικά και άλλα δημοσιεύματα συνέδεσαν το έργο με τον Τζάρεντ Κούσνερ και Καταριανούς επενδυτές από την επιχειρηματική οικογένεια Αλ- Καγιάτ.
Επίσης, το BIRN εντόπισε ένα τοπικό δίκτυο γύρω από το έργο: επιχειρηματίες και μεσάζοντες που συνδέονται με αμφισβητούμενες διεκδικήσεις γης, πολιτικά ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα και μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες. Ιδιοκτήτες γης από την περιοχή είπαν στο BIRN ότι φοβούνται πως θα τους στερήσουν την περιουσία τους. Κάποιοι ανέφεραν πως ανακάλυψαν το πρότζεκτ όχι μέσω της σωστής δημόσιας διαδικασίας, αλλά όταν εμφανίστηκαν εκεί μηχανήματα και περίφραξη. Παρόλα αυτά, οι άδειες παρέμειναν σε ισχύ και τα έργα ξεκίνησαν.
Ο Έντι Ράμα υπεραμύνθηκε του πρότζεκτ, υποσχέθηκε πως δεν θα αγγίξουν τη λιμνοθάλασσα και επέμεινε ότι η επένδυση θα προχωρήσει, παρότι δεν έχει ολοκληρωθεί η εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δεν έγινε ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινότητες και ήδη προστατευόμενη περιοχή έχει παραδοθεί προς εκμετάλλευση. Στην ουσία, σημειώνει το Reactionary International, ζήτησαν από τους Αλβανούς να εμπιστευτούν τους επενδυτές, αφού έφτασαν οι μπουλντόζες.
Το κράτος δικαίου στην Αλβανία
Τα δύο πρότζεκτ έχουν εγείρει ερωτήματα και για το κράτος δικαίου στην Αλβανία, που διεκδικεί την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ένταξη απαιτεί προστασία του περιβάλλοντος, διαφανή δικαιώματα ιδιοκτησίας, ανεξάρτητους θεσμούς και αξιόπιστα μέτρα κατά της διαφθοράς. Τα πρότζεκτ Τραμπ- Κούσνερ αποκαλύπτουν αδυναμίες σε όλους αυτούς τους τομείς, επισημαίνει το Reactionary International.
Στο μεταξύ, η Ειδική Υπηρεσία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας (SPAK) έχει ξεκινήσει έρευνες σχετικά με την απόκτηση τίτλων γης και νομοθετικές αλλαγές που αφορούν προστατευόμενες περιοχές. Στις 10 Ιουνίου εκδόθηκαν 20 εντάλματα σύλληψης και δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ.
Φωτ.: AP
