Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων εξέδωσε νέο οδηγό με αναλυτικές διευκρινίσεις για τη φορολογική μεταχείριση των τόκων από τραπεζικές καταθέσεις, δάνεια και επενδυτικούς τίτλους, επιχειρώντας να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούν τόσο ιδιώτες όσο και επιχειρήσεις.
Ο οδηγός αποσαφηνίζει τις περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, πότε η φορολογική υποχρέωση εξαντλείται με την παρακράτηση και ποιες κατηγορίες εισοδημάτων απαλλάσσονται πλήρως από τη φορολογία. Παράλληλα, περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για εισοδήματα από το εξωτερικό, εταιρικά ομόλογα, τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου και άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Παρακράτηση φόρου 15% και οι βασικές εξαιρέσεις
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σύμφωνα με το ισχύον φορολογικό πλαίσιο, οι τόκοι από καταθέσεις και άλλες χρηματοοικονομικές απαιτήσεις υπόκεινται, κατά κανόνα, σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή 15%. Ωστόσο, προβλέπονται σημαντικές εξαιρέσεις, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται μειωμένοι συντελεστές ή πλήρεις απαλλαγές.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν οι τόκοι από εταιρικά ομόλογα που αποκτούν φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, για τους οποίους ο συντελεστής παρακράτησης περιορίζεται στο 5%, διαφοροποιούμενος από τον γενικό κανόνα του 15%.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ακόμη ότι όταν δικαιούχος των τόκων είναι φυσικό πρόσωπο με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα ή φυσικό και νομικό πρόσωπο χωρίς φορολογική κατοικία ή μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα, η παρακράτηση φόρου αποτελεί την τελική φορολογική επιβάρυνση και εξαντλεί τη σχετική υποχρέωση.
Αντίθετα, για τις επιχειρήσεις και τις νομικές οντότητες που διαθέτουν φορολογική κατοικία ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα, η παρακράτηση δεν εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση. Οι τόκοι ενσωματώνονται στα συνολικά έσοδα της επιχείρησης και φορολογούνται ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
Τι ισχύει για επιχειρήσεις, τράπεζες και τόκους από το εξωτερικό
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις πληρωμές τόκων μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων ή προσώπων, όπου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις δεν πραγματοποιείται παρακράτηση φόρου, διευκολύνοντας τις ενδοομιλικές συναλλαγές.
Οι τόκοι υπερημερίας εξακολουθούν να υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή 15%, ωστόσο ειδική εξαίρεση προβλέπεται για τα πιστωτικά ιδρύματα. Εφόσον τα έσοδα προέρχονται από τη συνήθη τραπεζική δραστηριότητα, όπως τόκοι δανείων, τόκοι υπερημερίας, διατραπεζικές καταθέσεις ή χορηγήσεις πιστώσεων, δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, ανεξάρτητα από το αν η τράπεζα έχει έδρα στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει για τους τόκους από τραπεζικές καταθέσεις που τηρούνται στο εξωτερικό. Εφόσον τα ποσά αυτά δεν εισάγονται στην Ελλάδα, δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου κατά την καταβολή τους. Τα εισοδήματα δηλώνονται και φορολογούνται μαζί με τα υπόλοιπα εισοδήματα του δικαιούχου ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης, από τον φόρο που αναλογεί στην Ελλάδα αφαιρείται ο φόρος που έχει καταβληθεί στο εξωτερικό, μέχρι του ποσού που αντιστοιχεί στην ελληνική φορολογική επιβάρυνση.
Οι περιπτώσεις πλήρους φοροαπαλλαγής
Σημαντικές απαλλαγές προβλέπονται και για συγκεκριμένες κατηγορίες ομολογιακών τίτλων. Δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου στους τόκους εταιρικών ομολόγων που είναι εισηγμένα σε οργανωμένες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε αναγνωρισμένες χρηματιστηριακές αγορές εκτός Ε.Ε., όταν οι δικαιούχοι είναι αλλοδαπά νομικά πρόσωπα χωρίς μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα ή όταν το σχετικό εισόδημα δεν συνδέεται με τη δραστηριότητα της μόνιμης εγκατάστασής τους στη χώρα. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται για πληρωμές που πραγματοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά.
Αφορολόγητοι παραμένουν επίσης οι τόκοι από ομόλογα που εκδόθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους, καθώς και οι τόκοι από ομόλογα και έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου. Η απαλλαγή για τους τίτλους του Δημοσίου ισχύει για έντοκα γραμμάτια που εκδίδονται από τις 29 Ιουλίου 2023 και μετά, καθώς και για τοκομερίδια ομολόγων που εξαργυρώνονται από την ίδια ημερομηνία ή για ομόλογα μηδενικού κουπονιού που λήγουν από τότε και εφεξής. Η εξαίρεση αυτή δεν αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα με έδρα στην Ελλάδα.
Τέλος, απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος προβλέπεται και για τους τόκους που προκύπτουν από προϊόντα δανεισμού τίτλων στην αγορά παραγώγων του Χρηματιστηρίου Αθηνών, όταν δικαιούχοι είναι τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες που προβλέπει ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος. Στις περιπτώσεις αυτές δεν επιβάλλεται παρακράτηση φόρου, καθώς τα συγκεκριμένα εισοδήματα εξαιρούνται από τη σχετική φορολογική υποχρέωση.
