Η ισπανική κυβέρνηση εξέδωσε αιφνιδιαστικά την Τρίτη ένα διάταγμα που δίνει σε εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες χωρίς έγγραφα μια διέξοδο από τη νομική αβεβαιότητα - κόντρα στον ξενοφοβικό παροξυσμό πολλών χωρών της Δύσης που εντείνουν την καταστολή.
Το μέτρο θα επιτρέψει σε άτομα χωρίς έγγραφα που ζουν ήδη στην Ισπανία να υποβάλουν αίτηση για προσωρινές άδειες παραμονής.
Η κυβέρνηση υπό τους Σοσιαλιστές του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ περιέγραψε την κίνηση ως «κρίσιμη» για την Ισπανία, καθώς η μεταναστευτική εργασία παίζει καθοριστικό ρόλο σε τομείς όπως η γεωργία κι ο τουρισμός.
Η υπουργός Μετανάστευσης Έλμα Σαΐζ Ντελγκάδο δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη ότι το μέτρο θα έχει αντίκτυπο «στην κοινωνική μας συνοχή, στην ευημερία και επίσης στην οικονομία», ωστόσο τα κόμματα της αντιπολίτευσης επέκριναν άμεσα την κίνηση, με την ακροδεξιά να απειλεί πως θα την αμφισβητήσει δικαστικά.
Το μέτρο που ανακοινώθηκε την Τρίτη αντιτίθεται στην τάση δαιμονοποίησης της μετανάστευσης που καταγράφεται μεταξύ των δυτικών κυβερνήσεων - συχνά υπό την πίεση ακροδεξιών, λαϊκιστικών κομμάτων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση Τραμπ διεξάγει μια άγρια εκστρατεία σύλληψης και απέλασης εκατομμυρίων ανθρώπων. Η Βρετανία έχει εισάγει αυστηρότερους κανόνες για τους πρόσφυγες, ενώ και η Ελλάδα επιβάλλει πλέον ποινές φυλάκισης σε μετανάστες που παραμένουν στη χώρα αφού απορριφθούν οι αιτήσεις ασύλου τους. Η Ιταλία προσπαθεί να στείλει τους αιτούντες άσυλο στην Αλβανία ενώ ακόμη εξετάζονται οι αιτήσεις τους, παρά τις ισχυρές νομικές αντιρρήσεις.
Η Ισπανία, αντίθετα, έχει αγκαλιάσει τους μετανάστες, ειδικά τους Λατινοαμερικανούς που μιλούν την ισπανική γλώσσα, μοιράζονται τη θρησκεία της χώρας και κατανοούν τον πολιτισμό της, αν και οι ακτιβιστές επισημαίνουν ότι η υπόδοχη δεν είναι αντίστοιχα θερμή όταν πρόκειται για Αφρικανούς.
Αξίζει να σημειωθεί πως η ισπανική κυβέρνηση έχει επίσης αναθέσει σε άλλες χώρες τον έλεγχο της μετανάστευσης - παρέχοντας εξοπλισμό, τεχνολογία και εκπαίδευση σε χώρες όπως το Μαρόκο και η Μαυριτανία για να αποτρέψουν τη ροή μεταναστών από την Αφρική.
Παρόλα αυτά, το διάταγμα μετατρέπει την Ισπανία σε φάρο για τους μετανάστες.
«Στο τρέχον διεθνές πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από την άνοδο του αντι-μεταναστευτικού λόγου, η απόφαση της Ισπανίας αποτελεί αντίβαρο», δήλωσε η Σεσίλια Εστράδα Βιγιασενόρ, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελετών Μετανάστευσης στο Πανεπιστήμιο Pontifical University of Comillas στη Μαδρίτη.
Η Ισπανία δεν δημοσιεύει επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των παράτυπων μεταναστών που ζουν στη χώρα, ωστόσο εκτιμήσεις από ιδρύματα όπως η Funcas, ένα οικονομικό think tank, υποδηλώνουν ότι ο αριθμός μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ μισού και ενός εκατομμυρίου, την ώρα που ο συνολικός πληθυσμός της Ισπανίας φτάνει σχεδόν τα 50 εκατομμύρια.
Σημειώνεται πως το μέτρο εγκρίθηκε από το υπουργικό Συμβούλιο, μετά από συμφωνία τελευταίας στιγμής την Δευτέρα με ένα μικρότερο αριστερό κόμμα, το Unidas Podemos. Παρόμοιο μέτρο είχε «κολλήσει» στο Κοινοβούλιο από τον Απρίλιο του 2024.
Σύμφωνα με το διάταγμα, οι μετανάστες χωρίς έγγραφα θα είναι επιλέξιμοι για προσωρινές άδειες παραμονής αν μπορούν να αποδείξουν ότι έφτασαν στην Ισπανία πριν από τον Δεκέμβριο του 2025 και ότι διαμένουν στη χώρα τουλάχιστον πέντε μήνες. Άτομα με ποινικό μητρώο θα αποκλείονται. Οι αιτήσεις θα γίνονται δεκτές μόνο μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου. Οι άδειες παραμονής, που επιτρέπουν την εργασία στην Ισπανία, θα διαρκούν ένα έτος και θα μπορούν να ανανεώνονται.
«Με φέρνει πιο κοντά στο όνειρό μου, και στο όνειρο πολλών άλλων σαν κι εμένα: να ζήσουμε με ειρήνη και να δουλέψουμε με αξιοπρέπεια για να στηρίξουμε τις οικογένειές μας», δήλωσε ο 28χρονος Σάντι Τραορέ, που εργάζεται σε περιβόλια εσπεριδοειδών στην Αλζίρα, στην ανατολική Ισπανία. Ο Τραορέ δήλωσε ότι έφυγε από το Μάλι μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα το 2022 και έφτασε στα Κανάρια Νησιά το 2024, αλλά έκτοτε δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει ραντεβού για να υποβάλει αίτηση ασύλου.
Οι ξένοι εργάτες ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη
Οι σκέψεις για νομιμοποίηση των παράτυπων μεταναστών εντάθηκαν στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, όταν χιλιάδες εργάτες συνέχισαν να εργάζονται σε επισφαλείς συνθήκες κατά τη διάρκεια των lockdowns.
Οι ξένοι εργαζόμενοι έχουν μετριάσει την έλλειψη εργατικού δυναμικού στην Ισπανία και έχουν ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με μελέτη οικονομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Ο Ισμαέλ Γκάλβες, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο των Βαλεαρίδων Νήσων, που έχει μελετήσει τον αντίκτυπο της μετανάστευσης στην ισπανική οικονομία, δηλώνει ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα εξελιχθεί το μέτρο της κυβέρνησης.
Το μόνο βέβαια είναι πως δεν αναμένεται να ασκήσει μεγάλη πίεση στην αγορά κατοικίας ή εργασίας για τους γηγενείς Ισπανούς, καθώς αφορά μόνο μετανάστες που ήδη ζουν στη χώρα.
«Οι μετανάστες ανταγωνίζονται κυρίως με εργαζόμενους που τους μοιάζουν, δηλαδή με άλλους μετανάστες», εξηγεί ο Γκάλβες.
Αξίζει να σημειωθεί πως πάνω από 700.000 Ισπανοί είχαν υπογράψει μια νομοθετική πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2021 - υπό την ηγεσία μεταναστευτικών ομάδων, αλλά και με την υποστήριξη αριστερών ενώσεων και της Καθολικής Εκκλησίας - ζητώντας κοινοβουλευτική συζήτηση για το άνοιγμα ενός δρόμου νόμιμης παραμονής των παράτυπων μεταναστών στη χώρα.
Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης επέκριναν γρήγορα την κίνηση: Ο Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, επικεφαλής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί το μέτρο για να αποσπάσει την προσοχή του κοινού από ένα φονικό σιδηροδρομικό δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 45 ανθρώπους αυτόν τον μήνα. Το ακροδεξιό κόμμα Vox δήλωσε ότι θα προσφύγει ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου, κατηγορώντας τον Σάντσεθ ότι «επιταχύνει μια εισβολή».
Η Ισπανία έχει πραγματοποιήσει οκτώ μεγάλες εκστρατείες για τη νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς έγγραφα από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, τόσο υπό συντηρητικές όσο και υπό προοδευτικές κυβερνήσεις, επηρεάζοντας τουλάχιστον ένα εκατομμύριο μετανάστες.
Πηγή: New York Times
