Αφού ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε αιφνιδιαστικά την Τετάρτη ότι είχε εξασφαλίσει το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι απέφυγαν επιδεικτικά να εξηγήσουν τι ακριβώς σημαίνει αυτό.
Όταν ρωτήθηκε για τους όρους της συμφωνίας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε παρέπεμψε απλώς σε μια ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η οποία δεν έλεγε σχεδόν τίποτα.
Όταν πάλι ρωτήθηκε ο ίδιος ο Τραμπ για το αν η συμφωνία ικανοποιεί το αίτημά του για προσάρτηση της Γροιλανδίας, εκείνος έκανε μια παύση και απέφυγε την ερώτηση. Αντ’ αυτού είπε: «Είναι μια μακροπρόθεσμη συμφωνία [...] είναι μια συμφωνία... για πάντα».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η απάντηση αυτή φαίνεται αποκαλυπτική με περισσότερους από έναν τρόπους- σχολιάζει ο Aaron Blake στο CNN.
Όχι μόνο ο Τραμπ απέφυγε ενδεικτικά την ερώτηση για το βασικό του αίτημα (το οποίο φαίνεται ότι τελικά εγκατέλειψε), αλλά αναφέρθηκε και σε μια πτυχή του πλαισίου που… ήδη υπάρχει σε συμφωνία ασφαλείας για την Γροιλανδία.
Η συμφωνία αυτή, που συνήφθη το 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας, επιτρέπει ήδη την παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Γροιλανδία επ’ αόριστον. Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ συνεχίζει να μιλά γι’ αυτό σαν να πρόκειται για μια μεγάλη πρόοδο.
«Δεν υπάρχει χρονικό όριο», επανέλαβε το πρωί της Πέμπτης στο Fox Business Network.
Πράγματι, παρότι μένει να μάθουμε πολλά για τις λεπτομέρειες - κι αυτές ακόμη μένει να οριστικοποιηθούν - μεγάλο μέρος όσων έχουν γίνει γνωστά μοιάζει πολύ με όσα οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη είχαν. Και αυτό, με τη σειρά του, μοιάζει σαν ο Τραμπ να υποχώρησε.
Να τι (πιστεύουμε πως) γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το πλαίσιο, το οποίο παραμένει απλώς μια προφορική συνεννόηση μεταξύ Τραμπ και Ρούτε:
- Περιλαμβάνει συζητήσεις για την επικαιροποίηση της συμφωνίας του 1951.
- Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι θα επιτρέπει «πλήρη πρόσβαση» στις ΗΠΑ για λόγους άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης του αμυντικού συστήματος Golden Dome, παρόμοιου με εκείνο του Ισραήλ.
- Η επικαιροποιημένη συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ρητές διατάξεις που θα απαγορεύουν στο Πεκίνο και τη Μόσχα να δραστηριοποιούνται στη Γροιλανδία, σύμφωνα με εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ.
- Φαίνεται επίσης να προβλέπει ενισχυμένο ρόλο του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία.
- Υπάρχουν αντικρουόμενα μηνύματα για το αν η συμφωνία περιλαμβάνει αυξημένη πρόσβαση των ΗΠΑ στα ορυκτά της Γροιλανδίας, κάτι που ο Τραμπ έχει επίσης αναφέρει ως προτεραιότητα.
Αυτές θα ήταν σημαντικές παραχωρήσεις. Μόνο που μοιάζουν πολύ με αυτά που Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη - ή θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν με πολύ λιγότερη πίεση.
Όσον αφορά την κυριαρχία στις αμερικανικές βάσεις, η συμφωνία του 1951 ήδη επέτρεπε στις ΗΠΑ να «ασκούν αποκλειστική δικαιοδοσία στις (δικές τους) αμυντικές ζώνες στη Γροιλανδία».
Χωρίς πάντα να παραβιάζουν την δανέζικη κυριαρχία, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να βελτιώνουν και να αναπτύσσουν τις περιοχές αυτές, να εγκαθιστούν και να συντηρούν εξοπλισμό, να σταθμεύουν προσωπικό, να παρέχουν ασφάλεια, να λειτουργούν ταχυδρομεία και καταστήματα, καθώς και να ελέγχουν τις μετακινήσεις και τη λειτουργία πλοίων και αεροσκαφών.
Η συμφωνία έδινε επίσης στις ΗΠΑ πλήρη ελευθερία μετακίνησης μεταξύ των αμυντικών αυτών περιοχών και προέβλεπε ότι οι νόμοι της Δανίας δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να εμποδίσουν την είσοδο ή την έξοδο βασικού προσωπικού και των οικογενειών τους σε αυτές.
Είναι πιθανό η νέα συμφωνία να προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για τις ΗΠΑ. Όμως ήδη πρόκειται για ένα εξαιρετικά εκτεταμένο πλαίσιο.
Όσο για τα υπόλοιπα σημεία, δεν είναι σαφές ποια από αυτά δεν θα μπορούσαν να είχαν διαπραγματευτεί οι Αμερικανοί χωρίς τις απειλές Τραμπ για στρατιωτική εισβολή ή άλλες μορφές εξαναγκασμού, όπως η πρόσφατη ανακοίνωση δασμών, που εξόργισε την Ευρώπη και προκάλεσε αναταράξεις στις αγορές πριν τελικά αποσυρθεί.
Πράγματι, η Γροιλανδία, η Δανία κι άλλες εμπλεκόμενες χώρες είχαν επανειλημμένα δηλώσει ότι ήταν ήδη ανοιχτές σε διαπραγματεύσεις για το ζήτημα.
Η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελντ, δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η χώρα δεσμεύεται να βρει τον «σωστό δρόμο» και να ενισχύσει τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας. Ηγέτες των σκανδιναβικών χωρών, μεταξύ των οποίων και ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, είχαν πει ήδη από τις 6 Ιανουαρίου ότι η συμφωνία του 1951 «προσφέρει ευκαιρίες για αυξημένη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας».
Στον βαθμό που ο Τραμπ θέλει να κρατήσει τη Ρωσία και την Κίνα εκτός Γροιλανδίας, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιος θα αντιδρούσε - και δεδομένης της συμμετοχής της Δανίας στο ΝΑΤΟ, υπάρχουν πολλοί λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η Κοπεγχάγη θα ήταν δεκτική.
Εδώ και εβδομάδες εξάλλου φαίνεται πως έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τα ορυκτά. Και δεν είναι σαφές πόσο μεγάλη παραχώρηση θα ήταν κάτι τέτοιο, δεδομένου ότι η εξόρυξή τους ενδέχεται να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη.
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μιτς Μακόνελ εμφανίστηκε ιδιαίτερα εξοργισμένος επί του θέματος: «Δεν έχω ακούσει ακόμη από αυτή τη διοίκηση ούτε ένα πράγμα που χρειαζόμαστε από τη Γροιλανδία και που αυτός ο κυρίαρχος λαός δεν είναι ήδη πρόθυμος να μας παραχωρήσει», είπε.
Ο Τραμπ, ωστόσο, απέρριψε αυτές τις προσεγγίσεις, επιμένοντας ότι το ζητούμενο είναι: προσάρτηση ή τίποτα.
«Οτιδήποτε λιγότερο από αυτό είναι απαράδεκτο», είχε γράψει ο πρόεδρος σε ανάρτησή του.
Σε συνέντευξη πριν από δύο εβδομάδες, οι New York Times πίεσαν τον Τραμπ σχετικά με την ήδη υπάρχουσα συμφωνία του 1951, και εκείνος επέμεινε στην ανάγκη «απόκτησης» της Γροιλανδίας.
«Γιατί αυτό είναι που θεωρώ ψυχολογικά απαραίτητο για την επιτυχία», απαντούσε τότε. «Νομίζω ότι η προσάρτηση σου δίνει κάτι που δεν μπορείς να έχεις, είτε μιλάς για μίσθωση είτε για συνθήκη. Η κυριότητα σου δίνει πράγματα και στοιχεία που δεν μπορείς να πάρεις απλώς υπογράφοντας ένα έγγραφο, ακόμη κι αν έχεις μια βάση».
Είναι νωρίς για να ξέρουμε με βεβαιότητα, αλλά φαίνεται πως ο Τραμπ ίσως να μη λάβει αυτό που ορκιζόταν ότι χρειαζόταν – τον πλήρη έλεγχο της Γροιλανδίας.
Ένα έγγραφο με τους συγκεκριμένους όρους μιας νέας συμφωνίας αναμένεται να καταρτιστεί στην επόμενη συνεδρίαση της κοινής ομάδας εργασίας ΗΠΑ - Δανίας - Γροιλανδίας, ίσως και από την επόμενη εβδομάδα, σύμφωνα με το CNN.
Αξίζει όμως να σταθεί κανείς και στο κόστος για να φτάσουμε ως εδώ.
Χρειάστηκαν σκληρές απειλές και δαπανήθηκε πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο για να επιτευχθούν αλλαγές που μοιάζουν μάλλον περιορισμένες και θα μπορούσαν να είχαν εξασφαλιστεί με άλλους τρόπους.
Ο Τραμπ συγκλόνισε τη δυτική συμμαχία με τρόπους που ενδέχεται να έχουν συνέπειες για χρόνια, αν οι σύμμαχοι αποφασίσουν ότι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται ή να εμπιστεύονται τις Ηνωμένες Πολιτείες. Καναδοί και Ευρωπαίοι ηγέτες έκαναν αυτή την εβδομάδα εντυπωσιακές δηλώσεις, αρχίζοντας να διαμορφώνουν το επιχείρημα της αποσύνδεσης από τις ΗΠΑ και αντιμετωπίζοντάς τες σχεδόν ως έναν απρόβλεπτο δρώντα που δεν μπορεί να εμπιστευτεί κανείς.
Με βάση τις περιορισμένες λεπτομέρειες που είναι μέχρι στιγμής γνωστές για το πλαίσιο της συμφωνίας για τη Γροιλανδία, αυτό το νέο παράδειγμα ίσως αποδειχθεί το σημαντικότερο αποτέλεσμα όλου αυτού του δυσάρεστου επεισοδίου.
