Οι ελπίδες του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να προσαρτήσει τη Γροιλανδία φαίνεται πως σβήνουν. Την Τετάρτη, υπαναχώρησε στο ενδεχόμενο στρατιωτικής εισβολής και εγκατέλειψε την απειλή επιβολής δασμών για την εξασφάλιση του εδάφους. Αντ’ αυτού, έγραψε στο Truth Social ότι υπάρχει ένα «πλαίσιο» συμφωνίας, οι λεπτομέρειες της οποίας δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί. Προς το παρόν, η κρίση φαίνεται να έχει αποτραπεί.
Αυτό προκαλεί ανακούφιση, αναφέρουν σε ανάλυσή τους οι New York Times. Ωστόσο, η επιθετικότητα του Τραμπ δεν μπορεί να ξεχαστεί. Με μια εξαιρετικά αλαζονική συμπεριφορά ο Ν. Τραμπ δήλωσε ότι θα ήθελε να αγοράσει το αρκτικό νησί, μια αυτόνομη επικράτεια της Δανίας, και πως αν χρειαζόταν θα το καταλάμβανε δια της βίας. Κανείς δεν φανταζόταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ιδρυτικό μέλος και «μπροστάρης» του ΝΑΤΟ, θα απειλούσαν να εισβάλουν σε ένα από τα μέλη του. Κι όμως, εκεί φτάσαμε.
Τι ακολουθεί; Κρίνοντας από τις δηλώσεις όσων συγκεντρώθηκαν αυτή την εβδομάδα στο Νταβός της Ελβετίας - όπου ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, προειδοποίησε τη διεθνή κοινότητα ότι ο κόσμος βρίσκεται «σε μια περίοδο ρήξης, όχι μετάβασης» - κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://x.com/MarkJCarney/status/2013637218997301311?s=20}
Η Ευρώπη έχει την ευκαιρία να βγει από τη σκιά της Αμερικής
Είναι σαφές ότι οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να αξιοποιήσουν την υπαναχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, μετά το σοκ των τελευταίων εβδομάδων, κανείς δεν πρέπει να έχει αυταπάτες: το ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζουμε, η συμμαχία που αποτέλεσε το θεμέλιο της διατλαντικής ασφάλειας για πάνω από 75 χρόνια, οδεύει προς το τέλος του.
Βεβαίως, η αποσύνθεσή του δεν θα είναι άμεση και θα συνοδευτεί από αναταραχές. Όμως δεν θα αποτελέσει καταστροφή. Η Ευρώπη, που επί μακρόν είχε αναθέσει την ασφάλειά της στην Ουάσιγκτον, διαθέτει τόσο το κίνητρο όσο και τα μέσα για να προστατεύσει μόνη της τον εαυτό της. Αυτή την εβδομάδα έδειξε πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι όταν οι ηγέτες της συνεργάζονται. Εν μέσω... τραμπικής αναταραχής, η Ευρώπη έχει την ευκαιρία να βγει από τη σκιά της Αμερικής.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι η κατοχή της Γροιλανδίας είναι ζωτικής σημασίας για την αμερικανική εθνική ασφάλεια. Αφενός, πιστεύει ότι η Κίνα και η Ρωσία την εποφθαλμιούν, εν μέρει λόγω των ανεκμετάλλευτων αποθεμάτων ορυκτών της. Αφετέρου, θέλει να κατασκευάσει εκεί το σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος». Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν σήμερα περίπου 200 στρατιωτικούς στη διαστημική βάση Pituffik της Γροιλανδίας, ενώ μια συνθήκη του 1951 με τη Δανία επιτρέπει στις ΗΠΑ να αυξήσουν τον αριθμό αυτό και να κατασκευάσουν πρόσθετες εγκαταστάσεις στο νησί. Ωστόσο, ο Τραμπ επιμένει ότι, για να προστατεύσεις κάτι, πρέπει να το κατέχεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, φυσικά, δεν κατέχουν κανένα από τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με τη λογική του Αμερικανού προέδρου, η προστασία τους δεν μπορεί να διασφαλιστεί: δεν είναι σαφές αν θα σεβόταν τη ρήτρα συλλογικής άμυνας της συμμαχίας, το Άρθρο 5. Μάλιστα, ο Τραμπ έχει υπονοήσει στο παρελθόν ότι ενδέχεται να μη υπερασπιστεί συμμάχους του ΝΑΤΟ που απειλούνται και πρόσφατα, όταν πιέστηκε, δεν απέκλεισε την αποχώρηση από τη συμμαχία λόγω της διαμάχης για τη Γροιλανδία. Σε μια οξύθυμη ομιλία στο Νταβός, έδωσε έναν... μελαγχολικό τόνο: «Δίνουμε τόσα πολλά», είπε, «και παίρνουμε τόσο λίγα σε αντάλλαγμα».
{youtube.com/watch?v=gEbD5brq9es}
Κανένας πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει προκαλέσει τόση αμφιβολία γύρω από τη δέσμευση της Αμερικής στη διατλαντική ασφάλεια. Αυτό φαίνεται να πηγάζει από την περιφρόνηση του Τραμπ προς την Ευρώπη, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας της κυβέρνησής του. Το έγγραφο, που δημοσιεύθηκε στα τέλη του περασμένου έτους, παρουσιάζει την Ευρώπη ως οικονομικά φθίνουσα, αντιμέτωπη με «πολιτισμική εξαφάνιση» και λιγότερο σημαντική από άλλες περιοχές, ιδίως τη Λατινική Αμερική και την Ανατολική Ασία. Μάλιστα, θέτει υπό αμφισβήτηση ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για το κάτα πόσο διαθέτουν τη δύναμη που απαιτείται για να «παραμείνουν αξιόπιστοι σύμμαχοι».
Η Ευρώπη, αφού προσπάθησε - μάταια - να... καλοπιάσει τον Τραμπ με δώρα, αρχίζει να δείχνει αποφασιστικότητα. Σε απάντηση στις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας της Ε.Ε. με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ευρωπαίοι ηγέτες εξέτασαν το ενδεχόμενο επιβολής αντίμετρων και, κατόπιν παρότρυνσης του προέδρου της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, συζήτησαν την ενεργοποίηση του «εμπορικού μπαζούκα». Πιο άμεσα, ένα συνταξιοδοτικό ταμείο της Δανίας ανακοίνωσε ότι θα πουλήσει αμερικανικά κρατικά ομόλογα αξίας 100 εκατομμυρίων δολαρίων που έχει στη διάθεσή του.
Οι Ευρωπαίοι αναμφίβολα ανακουφίστηκαν που δεν κλιμακώθηκε η διαμάχη για τη Γροιλανδία. Ωστόσο, κάνουν λάθος αν πιστεύουν ότι το πρόβλημα είναι μόνο ο Ντόναλντ Τραμπ. Ακόμη κι αν δεν επιδιώξει μια αντισυνταγματική τρίτη θητεία, η κοσμοθεωρία του «Πρώτα η Αμερική» και η αντιπάθειά του προς την Ευρώπη βρίσκουν απήχηση στις τάξεις του MAGA - κάλλιστα κάποιος από εκεί θα μπορούσε να τον διαδεχτεί.
Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τις επόμενες προεδρικές εκλογές, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιθανό να επικεντρωθούν ακόμη περισσότερο στην Κίνα, τη μόνη αξιόπιστη πρόκληση στην παγκόσμια κυριαρχία τους. Σε κάθε περίπτωση, οι στρατηγικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον θα συνεχίσουν να μετατοπίζονται αλλού.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, που για δεκαετίες εξαρτώνται από τις ΗΠΑ, ένας κόσμος χωρίς ΝΑΤΟ φαίνεται σχεδόν αδιανόητος. Όμως πρέπει να ανοίξουν το μυαλό τους, επισημαίνουν οι NYT. Μόνο εγκαταλείποντας τη δουλική τους στάση και δεσμευόμενοι στη στρατιωτική αυτονομία μπορεί η Ευρώπη, μαζί με τη Βρετανία και τον Καναδά, να απεξαρτηθεί από μια χώρα που αντιμετωπίζει τους παραδοσιακούς της συμμάχους με περιφρόνηση.
Η Ευρώπη μπορεί αλλά χρειάζεται πολιτική βούληση
Η Ευρώπη αναμφίβολα διαθέτει τα μέσα για να το πράξει: πληθυσμός, ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, τεχνολογική πρόοδος και ποιότητα αμυντικών βιομηχανιών . Όλα δείχνουν ότι η ήπειρος μπορεί να εξασφαλίσει την ασφάλειά της. Αυτό που της λείπει είναι η πολιτική βούληση. Η Ευρώπη αποτελείται από πολλά κυρίαρχα κράτη και η ενιαία δράση είναι δύσκολη. Για παράδειγμα. η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής παραμένουν προσκολλημένα στην αμερικανική προστασία για βαθιά ριζωμένους ιστορικούς λόγους.
Ωστόσο, αυτά τα εμπόδια, όσο πραγματικά κι αν είναι, δεν είναι ανυπέρβλητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η ίδια ένα σύνολο κρατών, έχει επιτύχει εντυπωσιακή οικονομική και πολιτική ενοποίηση. Τη δεκαετία του 1950, όταν ξεκίνησε η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η σημερινή μορφή της ομοσπονδίας ήταν αδιανόητη. Η ίδια η ιστορία της Ευρώπης δείχνει τι μπορεί να πετύχει, αν θέλει.
Σε κάθε περίπτωση, οι ηγέτες της δεν έχουν πολλές επιλογές. Μπορούν είτε να υποχωρήσουν είτε να επιλέξουν την πολιτική δράση. Η δεύτερη επιλογή θα απαιτήσει επανεξέταση της αμερικανοκεντρικής στρατηγικής ασφάλειας και αλλαγές στον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του στρατιωτικού εξοπλισμού και των υποδομών της ηπείρου. Θα απαιτήσει επίσης την αναθεώρηση της συνήθειας των αμυντικών βιομηχανιών να διπλασιάζουν την παραγωγή, με καταμερισμό των εργασιών βάσει του ποιος είναι καταλληλότερος για τι.
Υπάρχει πολλή δουλειά να γίνει, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των επενδύσεων σε ταχέως αναπτυσσόμενες τεθωρακισμένες δυνάμεις, αεροπορική ισχύ, ολοκληρωμένα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα διοίκησης και ελέγχου. Ωστόσο, η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει. Οι χώρες του ΝΑΤΟ, εξαιρουμένης της Αμερικής, έχουν αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Το 2014 μόνο δύο διέθεταν το 2% του ΑΕΠ τους για την άμυνα. Έως το 2025, όλες είχαν φτάσει αυτό το όριο και έξι δαπανούσαν 3% ή και περισσότερο. Οι συνολικές στρατιωτικές τους δαπάνες ανήλθαν στα 608 δισεκατομμύρια δολάρια - πάνω από τέσσερις φορές περισσότερα από τις δαπάνες της Ρωσίας.
Παρά τη ρητορική της, η Ρωσία δεν αποτελεί αξεπέραστη στρατιωτική απειλή. Αρκεί να δει κανείς τη χαοτική εισβολή στην Ουκρανία. Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη ενός πολέμου εναντίον μιας πολύ ασθενέστερης χώρας, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικό, με πενιχρά κέρδη, και σίγουρα δεν βρίσκονται σε θέση να... προελάσουν στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το άμεσο και έμμεσο οικονομικό κόστος του πολέμου, που μέχρι στιγμής εκτιμάται στα 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, σημαίνει ότι η Ρωσία θα χρειαστεί πολλά χρόνια για να ανακάμψει.
«Πείτε το αυτό στους Πολωνούς και στους Βαλτικούς», θα μπορούσε να αντιτείνει ένας σκεπτικιστής. Είναι ένα σωστό επιχείρημα. Όμως δεν υπάρχει λόγος η Ευρώπη να μην μπορέσει να καταρτίσει μια στρατηγική για την προστασία της ανατολικής της πτέρυγας, ιδίως αν διαμορφώσει μια μακροπρόθεσμη αμυντική συνεργασία με την Ουκρανία, εκπαιδεύοντας τα στρατεύματά της, πουλώντας της οπλικά συστήματα και βοηθώντας στον εκσυγχρονισμό των αμυντικών της βιομηχανιών.
Στο Νταβός, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπόρεσαν να συνειδητοποιήσουν ότι η Αμερική δεν ενδιαφέρεται πλέον για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και μάλιστα ενδέχεται να αποτελεί απειλή γι’ αυτήν. Το δίλημμα είναι ξεκάθαρο: Η Ευρώπη μπορεί να παραμείνει υποτελής των Ηνωμένων Πολιτειών ή δρώντας συλλογικά να πάρει τον έλεγχο της μοίρας της στα χέρια της.
Πηγή: New York Times
