«Πιστεύουμε ότι οι σχέσεις μεταξύ εταίρων και συμμάχων πρέπει να διέπονται από φιλία και σεβασμό», σημείωσε στην αρχική του τοποθέτηση ο Αντόνιο Κόστα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μετά την ολοκλήρωση του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες για τις διατλαντικές σχέσεις, επιμένοντας στη σχέση που έχουν οικοδομήσει οι δυο πλευρές και έχει διαμορφωθεί, όπως σημείωσε, ιστορικά.
Αναφερόμενος στις αποφάσεις κατά την άτυπη συνάντηση των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο κ. Κόστα τόνισε ότι «η Ευρώπη και οι ΗΠΑ έχουν κοινό συμφέρον για την ασφάλεια της Αρκτικής, κυρίως μέσω ΝΑΤΟ». Για τον ρόλο της ΕΕ στην περιοχή, επισήμανε πως θα είναι «πιο ισχυρός», ενώ όπως είπε, μόνο το Βασίλειο της Δανίας και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίζουν για τα θέματα που τους αφορούν, με την Ευρώπη να έχει ως πυξίδα τις αρχές του διεθνούς δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας.
Ο κ. Κόστα χαρακτήρισε «θετική» την ανακοίνωση ότι δεν θα υπάρξουν νέοι αμερικανικοί δασμοί στην Ευρώπη, καθώς κάτι τέτοιο «θα ήταν ασύμβατο με τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-ΗΠΑ».
Για τις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι «ο στόχος παραμένει η αποτελεσματική σταθεροποίηση των (διμερών) εμπορικών σχέσεων».
«Η ΕΕ θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και να προστατεύει τον εαυτό της, τα κράτη μέλη της, τους πολίτες της και τις επιχειρήσεις της από οποιαδήποτε μορφή καταναγκασμού. Διαθέτει τη δύναμη και τα εργαλεία για να το πράξει και θα το πράξει εάν και όποτε είναι αναγκαίο».
«Βρισκόμαστε σαφώς σε καλύτερη θέση απ' ό,τι ήμασταν πριν από 24 ώρες», δήλωσε από την πλευρά της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τονίζοντας πως «αντλήσαμε διδάγματα από τη συλλογική μας στρατηγική». Όπως επισήμανε, «υπήρξε αδιαμφισβήτητη αλληλεγγύη προς τη Γροιλανδία και τη Δανία» και «σταθήκαμε επίσης ακλόνητοι δίπλα στα έξι κράτη μέλη που απειλούνταν με δασμούς». Αναφερόμενη στον «ενεργό ρόλο στην εμπλοκή με τις ΗΠΑ», η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σημείωσε πως «το κάναμε σε διάφορα επίπεδα», με «αυστηρότητα, αλλά χωρίς κλιμάκωση» και «ήμασταν καλά προετοιμασμένοι με αντιμέτρα εμπορίου και εργαλεία», επισημαίνοντας πως ακολουθήθηκαν τέσσερις βασικοί πυλώνες: «αυστηρότητα, επαφή, ετοιμότητα και ενότητα».
Η ίδια δήλωσε πως «για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, έχουμε ήδη προτείνει να διπλασιαστεί η οικονομική υποστήριξη προς τη Γροιλανδία», ενώ το επόμενο διάστημα θα κατατεθεί πρόταση για ουσιαστικό πακέτο επενδύσεων και «πιστεύουμε ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την αύξηση των αμυντικών δαπανών μας για εξοπλισμούς κατάλληλους για την Αρκτική, όπως για παράδειγμα ένα ευρωπαϊκό παγοθραυστικό. Και πρέπει να ενισχύσουμε τις συμφωνίες ασφάλειας και άμυνας με τους εταίρους στην περιοχή, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Ισλανδία και άλλοι. Αυτό έχει γίνει γεωπολιτική ανάγκη για τη Γροιλανδία». Αναφερόμενη στην ασφάλεια της Αρκτικής, τόνισε ότι «είναι κρίσιμο θέμα και το πλαίσιο στο οποίο είναι καλύτερο να το χειριστούμε είναι σίγουρα το ΝΑΤΟ. Αυτή τη στιγμή, οι συζητήσεις γίνονται μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Φυσικά, η Αρκτική και η ασφάλεια της Αρκτικής είναι επίσης υψίστης σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Στη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι δυο πρόεδροι ρωτήθηκαν για την αντίδραση της ΕΕ στις απειλές της Ουάσιγκτον και στην επιλογή της «μη κλιμάκωσης» στις απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. «Είμαστε πολύ ειλικρινείς με τους φίλους και τους συμμάχους», δήλωσε ο κ. Κόστα, προσθέτοντας πως «μεταξύ φίλων, συμμάχων και εταίρων, πρέπει να διαχειριζόμαστε τις σχέσεις μας με φιλία και σεβασμό. Αυτό κάνουμε με τις ΗΠΑ και θα συνεχίσουμε να επιμένουμε στις αρχές μας».
«Καταφέραμε να αντισταθούμε παραμένοντας αποφασισμένοι αλλά χωρίς κλιμάκωση και, το πιο σημαντικό, με μεγάλη ενότητα», τόνισε από την πλευρά της η κ. Φον ντερ Λάιεν.
Ο κ. Κόστα αναφέρθηκε στη φιλόδοξη ευρωπαϊκή ατζέντα που επικεντρώνεται στην άμυνα, τον ανταγωνισμό και την στρατηγικά πιο αυτόνομη Ευρώπη, θέματα που θα συζητήσουν οι ηγέτες στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής, τη 12η Φεβρουαρίου, η οποία θα είναι αφιερωμένη στην ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς σε νέο γεωοικονομικό πλαίσιο.
Κυρ. Μητσοτάκης: Οι ευρωατλαντικές σχέσεις πρέπει να παραμείνουν λειτουργικές
Την ανάγκη οι ευρωατλαντικές σχέσεις να διατηρηθούν σε «λειτουργικό» επίπεδο υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε δηλώσεις του λίγο μετά την ολοκλήρωση του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες.
«Δεν είναι μυστικό ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις τον τελευταίο χρόνο έχουν περάσει από περιόδους αναταράξεων. Παρά ταύτα, όλοι αναγνωρίζουμε ότι πρέπει καλή τη πίστει να επιδιώκουμε αυτές οι σχέσεις να διατηρηθούν σε λειτουργικό επίπεδο, χωρίς να υπάρχουν συμπεριφορές που μπορούν να οδηγήσουν σε εξελίξεις, οι οποίες δεν θα μπορούν να διορθωθούν στη συνέχεια», δήλωσε ο Ελληνας πρωθυπουργός.
Εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι «τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα», σε σχέση με τον χρόνο στον οποίο συγκαλέστηκε αυτή η Σύνοδος Κορυφής, καθώς «ο Αμερικανός πρόεδρος αποσαφήνισε ότι δεν προτίθεται να επιβάλλει πρόσθετους δασμούς στις χώρες που υποστήριξαν ανοιχτά τη Γροιλανδία και δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να καταλάβει έδαφος το οποίο ανήκει στο βασίλειο της Δανίας».
«Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους»
Συνεχίζοντας, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους» και πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο συνεννόησης όπου όλοι να γνωρίζουν ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις σε περίπτωση που ξεπεραστούν τα όρια. Σημείωσε, επίσης, ότι η Ελλάδα είναι χώρα μέλος της Ε.Ε., αλλά και με στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, «οπότε έχουμε κάθε λόγο πάντα να επιδιώκουμε οι όποιες αναταράξεις να είναι πρόσκαιρες και να προσπαθούμε να βρίσκουμε λύσεις που θα είναι προς το αμοιβαίο συμφέρον όλων». Επιπλέον, η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία είναι αυτή τη στιγμή μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και δεσμεύεται στο πλαίσιο της πολυμέρειας και του διεθνούς δικαίου που έχει καθορίσει τις διεθνείς σχέσεις εδώ και 70 χρόνια – ένα πλαίσιο το οποίο, όπως είπε ο πρωθυπουργός, είναι προς όφελος και των ΗΠΑ. «Δεν θα κουραστώ να προσπαθώ να πείθω τους Αμερικανούς συνομιλητές μου ότι η οποιαδήποτε ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις ζημιώνει τόσο την Ευρώπη όσο και τις ΗΠΑ», πρόσθεσε.
«Εχουμε δυσκολία να συμμετέχουμε στο Συμβούλιο της Ειρήνης»
Ερωτηθείς για το «Συμβούλιο της Ειρήνης», ο Ελληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι «έτσι όπως είναι διατυπωμένο, όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δυσκολία να συμμετέχουν». Σημείωσε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα υπήρξε πρωταγωνίστρια στην απόφαση 2803, η οποία νομιμοποίησε το Συμβούλιο Ειρήνης των ΗΠΑ – μόνο όμως ως προσωρινή διοίκηση της Γάζας, προκειμένου να υλοποιηθούν τα επόμενα στάδια του ειρηνευτικού σχεδίου, όπως αυτό έχει συμφωνηθεί.
Ο πρωθυπουργός συνέχισε λέγοντας ότι η Ελλάδα είναι χώρα η οποία έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Θέλουμε να είμαστε παρόντες. Θέλουμε η Ευρώπη να είναι παρούσα», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι και η κυρία Κάλας αλλά και πολλές χώρες βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε – αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο – αλλά με κάποιο τρόπο ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών έτσι ώστε αυτό το “Συμβούλιο Ειρήνης” να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό». Οπως εξήγησε ο πρωθυπουργός, ο αρχικός προορισμός του «Συμβουλίου Ειρήνης» ήταν εξ αρχής η ειρήνευση στην Γάζα και η μεταβατική διοίκηση έτσι ώστε να ακολουθήσει μια φάση ανοικοδόμησης, αλλά και ένα πρώτο βήμα για να μπορέσει να επιλυθεί ουσιαστικά το Παλαιστινιακό ζήτημα.
Σε ό,τι αφορά την προστασία της Αρκτικής, ο Κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι, αν και μακριά από την Ελλάδα, είναι κρίσιμη προτεραιότητα για το ΝΑΤΟ, για την ασφάλεια της Ευρώπης και για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε ότι πρέπει να βρεθεί τρόπος συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εντός του ΝΑΤΟ, έτσι ώστε να αποτραπεί τυχόν επιρροή της Κίνας ή της Ρωσίας στην περιοχή.
Ειδικότερα για τη Γροιλανδία, ο Ελληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι «οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες»: «Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και μόνο η Γροιλανδία και το βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για την τύχη της». Ο πρωθυπουργός, τόνισε ότι δικαιολογημένα οι ΗΠΑ έχουν ανησυχία για την προστασία της Αρκτικής. «Η Αρκτική είναι ένα μείζον ζήτημα παγκόσμιας ασφάλειας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι υπάρχουν τρόποι, και μέσα από το ΝΑΤΟ και μέσα από την υφιστάμενη διμερή συμφωνία ΗΠΑ – Δανίας από το 1951, να αντιμετωπιστεί το ζήτημα αυτό, στο πλαίσιο της προστασίας και της διασφάλισης της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Ερωτηθείς για το αν υπήρξε συνεννόηση για το θέμα της Γροιλανδίας, μεταξύ του Μαρκ Ρούτε και κάποιων Ευρωπαίων ηγετών, πριν τη συνάντησή του με τον Αμερικανό Πρόεδρο στο Νταβός, ο Ελληνας πρωθυπουργός απάντησε ότι η εντύπωσή του είναι ότι δεν υπήρξε ένα οργανωμένο πλαίσιο συνεννόησης και σίγουρα όχι σε επίπεδο ευρωπαϊκό, θεσμικό ή NATO. Σημείωσε ότι αυτές οι συζητήσεις αφορούν τη Δανία και τις ΗΠΑ και ότι η Δανία έχει την πλήρη στήριξη της Ε.Ε. σε ό,τι η ίδια αποφασίσει ότι είναι προς το δικό της συμφέρον και των συμφέρον της Γροιλανδίας.
Τέλος, ο Ελληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει στη στρατηγική της αυτονομία, λέγοντας ότι ο ίδιος υπήρξε ένας από τους πρώτους που υπεραμύνθηκε αυτής της προσέγγισης. «Εχουν γίνει σημαντικά βήματα. Από τότε που το θέμα τέθηκε για πρώτη φορά στη διάσκεψη των Βερσαλλιών, η Ελλάδα ήταν πάντα επισπεύδουσα σε αυτήν τη λογική», πρόσθεσε. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η στρατηγική αυτονομία περνάει και μέσα από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. «Η γνώμη μας μετράει όσο πιο ισχυροί είμαστε. Νομίζω ότι πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας στην αξία της ισχύος μας. Αυτό είναι κάτι το οποίο αφορά και την πατρίδα μας και την Ελλάδα, αλλά αφορά συνολικά και την Ε.Ε.», πρόσθεσε.
